Оқи отырыңыз

Биікке көтерілгісі келетін адам баспалдақ жасап шығады.

Автор: Жапон мақалы

— Редактор бағаны —

Байтұрсынұлы Нобель сыйлығы жайында
Байтұрсынұлы Нобель сыйлығы жайында

Автор: Ербол Жұмабайұлы

Статус: Massaget.kz порталының Бас редакторы

Материал жіберу БЛОГ ЖАЗУ

— Үздік әуендер —

Нұржан Тәжікенов - "Сағыныш"
Роза Рымбаева - Алтын сағым
"Тұран" тобы - Kara jorga - people's songм
"Тұран" тобы - The swan - N. Tilendiev
"Тұран" тобы - Kaiys's weeping - poems by S. Kudaiberdiev (the epic of 'Layla and Majnun')
"Тұран" тобы - Zharapazan - people's song - poems by S. Medeubek
Бас бет / Лайфстайл / Білім / Гуманитарлық ғылымдар / Тарих / Хронология / Табиғат мұражайына саяхат. 2-бөлім

Табиғат мұражайына саяхат. 2-бөлім

Табиғат мұражайына саяхат. 2-бөлім

Олай болса, табиғат мұражайына саяхатымызды жалғастыралық.

Мұражайға кіріп барған кезде бірінші көзге түсетін палеозой эрасында өмір сүрген тарнозаврдың қаңқа сүйегі:

ап

Бұл экспонат Мәскеудің палеонтология мұражайынан әкелінген. Айта кетелік бұл қаңқаның түпнұсқасы емес, көшірмесі ғана. Қазіргі кезде Мәскеуде сақтаулы тұрған бұл қаңқа қазіргі Моңғололия территориясынан табылған.

Айта кетелік, Қазақстан территориясында бұндай толық қаңқа табылмаса да, мезозой, полеозой дәуірінде тіршілік еткен жануарлар сүйектерінің кейбір бөліктері Балқаш маңынан және Қызылорда облысынан табылған.

Содан соң көзге бірден түсетін экпонат жүндес мамонның бас сүйегі. Бұл сүйек муляж емес, мамонттың шын бас сүйегі екендігін айта кетелік:

ва

ва

Ары қарай антропоген, яғни, жер бетінде адам пайда болған кезден басталған дәуір бөліміне тоқталайық. Бұл шамамен біздің заманымызға дейінгі 2-2,5 миллион жыл уақыт бұрынғы кез.

Бұл кезде де мамонттар өзінің тіршілігін жоймаған болатын. Келесі экспонаттар қазіргі Ақмола облысының территориясынан табылған эласмотерий деп аталатын мүйізтұмсықтың бас сүйегі:

ва

ва

ва

Айта кетелік, мүйізтұмсықтардың мүйіздері сүйек емес, мұртты денеден болады. Сондықтан олар осы біздің кезеңге дейін сақталмаған.

Ал мынау мүйізтұмсықтың бас сүйегі мен тістері:

а

вава

Төмендегі фотосуретте астерозерий мүйізтұмсығының толық қаңқа сүйегі бейнеленген:

мп

Бұл сүйек Орталық Қазақстандағы Арқалықтың маңындағы Кушук деген жерден табылған. Жануар неоген дәуірінің алғашқы уақыттарында өмір сүрген:

ва

Ал мынау алып мүйізтұмсықтың қаңқа сүйегі:

ва

Бұл жануарлардың биіктігі 5 метрге дейін, ұзындығы 8 метрге дейін болған. Айта кетелік, бұл ерте кезде өмір сүрген мүйізтұмсықтарда мүйіз болмаған. Дегенмен археологтар бұл жануарларды сүйектерінің құрылымына қарап, мүйізтұмсықтарға жатқызған.

Мынау Жезқазған маңындағы Жайлен деген жерден табылған мүйізтұмсықтың ортан жілігі:

спа

Көріп отырғаныңыздай бұл ортан жілік бұған дейін сөз болған алып мүйізтұмсықтың ортан жілігінен 2 есе үлкен. 

Төмендегі суретте алып мүйізтұмсықтың Орталық Қазақстанда табылған бас сүйегі мен мойын омыртқалары:

ап

Сүйектің кейбір сынған жерлері ғана гипспен толықтырылған. Төменде орналасқан ақ сүйек қазіргі кезде Африкада өмір сүретін қара мүйізтұмсықтың бас сүйегі. Сүйек салыстыру үшін қойылған. Айта кетелік, қазіргі кезде Африкада мүйізтұмсықтың екі түрі өмір сүреді. Олар - қара және ақ мүйізтұмсықтар.

Дайындаған: Еркебұлан Қайрахан

Ғылыми консультант: биология ғылымдарының кандидаты, доцент, палеонтолог Байшашев Болат Уапұлы

сурет: ©Еркебұлан Қайрахан

5132 2
Рейтинг: +0

Қосылған күні: 12 маусым 2013, 09:06
Пікірлер
+0
12 маусым 2013, 13:37

қызық мұражай екен

+0
17 маусым 2013, 00:50

мэ тоқпан жілігін қараа :shock:

Пікір білдіру:

Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз.

Әлеуметтік желі арқылы кіру:

Ең қызықты блогтар

Ауылым – алтын бесігім! (видеоблог)
Ауылым – алтын бесігім! (видеоблог)

Қызық болған,бұзық болған ауылым :)

МЕН ӨТІРІКШІМІН...
МЕН ӨТІРІКШІМІН...

Мен ылғи өтірік айтамын, маған сенгендерге күліп қарап....

Қып-қысқа блог. Оқыңыз!
Қып-қысқа блог. Оқыңыз!

"Маған сенесіңдер ме?" дейді махаббат...

Мақсат-арманға жету жолындағы алғашқы баспалдақ.
Мақсат-арманға жету жолындағы алғашқы баспалдақ.

"Мен істей аламын" демеңіз, "Мен істеймін" деңіз"!


Соңғы аудармалар

EXO – For Life [kaz_sub]
EXO – For Life [kaz_sub]

Оңтүстік кореялық-қытайлық бойз-бэнд EXO "For Lifе" бейнебаянымен қайта оралды. К-поперлер жақсы білетіндей, 2016 жылдың 5 қазанында S.M. Entertainment EXO-ның ізбасары EXO-CBX тобын таныстырды. "For Life" бейнебаянын Lvoe фансаб-тобы қазақша субтитрмен ұсынып отыр. Көрейік! 

JESSICA – Wonderland [kaz_sub]
JESSICA – Wonderland [kaz_sub]

Джессика Чон – корей-американ тегінен шыққан әнші, биші, актриса, модель. АҚШ-тың Калифорния штатында туған. Ағылшын, корей тілдерін жетік меңгерген. Girls’...

EXO - Lucky One [kaz_sub]
EXO - Lucky One [kaz_sub]

Оңтүстік кореялық әйгілі бойз-бэнд EXO тобы бүгінде дәурені жүріп, дүркіреп тұрған топ болып отыр. Жігіттер тобы тек Оңтүстік Кореяда ғана емес, Азияда...