Оқи отырыңыз

Мойындағы борышты білу – білімнің ісі, борышты төлеу – адамшылық ісі

Автор: Ахмет Байтұрсынұлы

— Редактор бағаны —

Сүйінші, «Massaget» мобильді қосымшасы іске қосылды!
Сүйінші, «Massaget» мобильді қосымшасы іске қосылды!

Автор: Ербол Жұмабайұлы

Статус: Massaget.kz порталының Бас редакторы

Материал жіберу БЛОГ ЖАЗУ

— Жұлдызды блогтар —

— Үздік әуендер —

Нұржан Тәжікенов - "Сағыныш"
Роза Рымбаева - Алтын сағым
"Тұран" тобы - Kara jorga - people's songм
"Тұран" тобы - The swan - N. Tilendiev
"Тұран" тобы - Kaiys's weeping - poems by S. Kudaiberdiev (the epic of 'Layla and Majnun')
"Тұран" тобы - Zharapazan - people's song - poems by S. Medeubek
Негізгі / Лайфстайл / Әдебиет / Көкжиек / «Қарғыс атқан ақындар»

«Қарғыс атқан ақындар»

«Қарғыс атқан ақындар»

«Ақындық – Алланың сыйы», «ақындар – Құдайдың назарына ілігіп, өлең деген құдіретті иемденген ерекше жаратылыс иелері».  Иә, дәл осындай мәндегі пікірлер қазақы ұғымда көптеп айтылады.  Бүгінгі рухани дағдарыстың ықпалынан, лайықты дәрежеде құрметтелмей жатыр демесеңіз, алаш ақындарының абыройы асқақ. Сол себепті де, жалпы жұрт алдындағы бет-беделі аласармақ емес.

Қазақ ақынын ардақтаған халық. Ақындарына алғыс тілемесе, қарғыс айтты дегенді естігеніміз жоқ. Тек қазақ қоғамында емес, әлемдік өркениеттегі ақындардың орны орасан зор екені әмбеге аян. Алайда әлемдік әдебиетте «қарғыс атқан ақындар да» бар екен. Еуропадағы ең бір озық үлгідегі әдебиет – француз әдебиеті небір тарпаң тағдырлы, бөлек болмысты ақындарды түлетті. 1883 жылы француз ақыны Поль Верленнің «Қарғыс атқан ақындар» деген атта циклді мақалалары жариялана бастады. Тағдыр тәлкегіне ұшыраған, ішкіш, кедей, ғұмырсыз сезім мен ерте өлім құшқан ақындардың өмірі... Осы мақаладан аталған атау кейін ақындардың өміріне өшпес таңба боп қалды. «Қарғыс атқан ақындарға»: Артюр Рембо, Стефан Малларме, Тристан Корбьер және Поль Верленнің өзі жатқызылады.

Осы орайда ойымызға тұздық болу үшін Қадыр Мырза Әлидің «Жазмышында» жазылған мына пікірге назар аударалық: «Осыдан бірнеше жыл бұрын Францияда көрмеген теперіші жоқ, бүкіл өмірлері қайғы мен қасіреттен тұрған, дара тағдырлардың иесі болған, бірнеше ақынның өлендерін шығарып, ол кітапқа «Қарғыс атқан ақындар» деп ат қойыпты. Ауыр сөз. Көңілге келетін сөз. Бірақ, бар болғырлар тауып қойған. Өңшең бір шерлі жыр, шерменде ақындардың тағдырларына үңіле отырып, ақын боп туу азап үшін туу ма деп қаласың. Найзағай түскенде де ондаған, жүздеген тіпті одан да көп қалың ағаштың кез келгеніне түспей, ең биігіне, ең зәуліміне барып түседі екен ғой. Жазмыштың жұмыр добы да, қайысқан қалың халыққа жоламай, әлдекімдерді айналып өтіп, ақындарды барып ұратын тәрізді».

Иә, өте ауыр сөз... Осындай ауыр сөзді арқалаған ақындарымыз француз әдебиетін ғана емес, әлем әдебиетіне жаңалық алып келген мықтылар еді. XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында Еуропада буржуазиялық мәдениеттің дағдарысқа ұшырап, тарихи-әлеуметтік жағдайдың өзгеруінен символизм ағымы пайда болып жатты. Француз поэзиясында П.Верлен, А.Рембо, М.Малларме жырларынан көрініс таба бастаған бұл ағым, неміс философтары А.Шопенгауэр, Э.Гартманның идеалисттік теорияларымен үндесіп жатады. Осы ағымды қазақ даласында дамыта түскен Мағжан Жұмабаев секілді марғасқа ақындарымыз болды. 

«Қарғыс атқан ақындар» жайлы айтылған кезде ең бірінші Артюр Рембоны ауызға аларымыз хақ. 20 жасында француз поэзиясында төңкеріс жасап кеткен Рембоның тағдыры жұмбаққа толы. 16 жасында тұңғыш өлеңі жарияланып, 17 жасында Парижде жазушы Поль Верленмен танысады. Париж коммунасы қозғалысына қатысады. 1880 жылы жазуды тастап, дүниежүзін саяхаттауға бел буады. Артюр Рембо жайлы режиссер Ришар Диндоның «Arthur Rimbaud – Une biographie» деген киносы бар. Леонардо Ди Каприо басты рөлде ойнаған фильмді тамашаладық. Сол киноның әсері талай жастың жасықтығын жеңіп, жігер сыйлады. Ешкімге бас имеген еркін өмірдің иесі, өзінің шеңберге симас болмысымен есте қалды. Рембоның  Поль Верленмен достығы – ақындар арасындағы рухани байланыстың айқын көрінісі. Кей кездегі шеттен тыс «еркіндік сүйгіштігі» «қарақшы ақын» Франсуа Вийонды еске салады. Артюр Рембоның жырларымен қазақ оқырмандары Әмірхан Балқыбек, Светқали Нұржан секілді белгілі ақындардың аудармалары арқылы танысты.

«Қарғыс атқан ақындар» деген атау Рембо тектес ақындардың атына күйе жағып, қаралау емес. Бұл ақындар әдебиет әлемінен өз орнын алып, құнды мұраларымен халық жадында қалғандар. Олар ешқандай да «Қарғыс атқан ақындар» емес. Олар сол болмыстарымен «Қадірі артқан, абыройы асқан ақындар». Әлде бұл қарғыс: «Атақтарың аспандағыр», «Өлеңдерің өшпегір», «Есімдерің елеусіз қалмағыр» деген сыңайда айтылды ма екен... 

Автор: Шерхан Талап

Сурет: livelib.ru, livejournal.com

6239 8
Рейтинг: +7

Дайындаған: Шерхан Талап
Қосылған күні: 07 қазан 2013, 03:24
Пікірлер
+0
07 қазан 2013, 10:29

әдебиеттен өз орнын тапқан ақындардың тағдыры ауыр-ақ болған...

+0
07 қазан 2013, 11:01

кейде, ақын болу азаппа деген ойға қаламын...

+0
07 қазан 2013, 11:25

Ақын боп өмір кешіру оңай деймісің, қарағым,
Аузында болу бұл өзі сыздаған барлық жараның.
Көкірегіңе құйып ап әлемнің асқақ бар әнін,
Қосудың арпалысы бұл – тоғыспас жолдар торабын. Т.Айбергенов.

+0
07 қазан 2013, 12:16

ыстық жазба! жаза түс бауырым!

+0
07 қазан 2013, 12:22

Ойлы мақала, ойда жүріп піскен дүние. Шерханның сондай "тірілігін" сүйем. Ақындар туралы ақын жазса бір ғанибет, оқи бергің келеді. Қадамың құтты болсын, бауырым! Ал, шап!

+0
07 қазан 2013, 18:26

Қорғасындай салмақты ой салатын осындай жазбаларды күтіп жүрген ек!) Тамаша!

+0
07 қазан 2013, 21:11

кейде ойлайм сонша таланттың да өтеуі шығар деп...

+0
31 қазан 2013, 18:11

Қарғыс атқан ақындар... Не деген ауыр сөз еді...

Пікір білдіру:

Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз.

Әлеуметтік желі арқылы кіру:

Соңғы аудармалар

"Мектеп 2017" 1-бөлім

Атауы: Мектеп 2017 Режиссері: Пак Джин Сок Бөлім саны: 16 Басты рөлдерде:  Соль Ин А, Чан Дон Юн, Ким Се Чжон, Ким Хи Чон

BTS –
BTS – "Blood,sweat & tears" [kaz_sub]

Топ: BTS немесе Beyond The Scene  Дебют: 2013 жыл, 13 маусым

38-параллель
38-параллель

Ел: Оңтүстік Корея Режиссер: Кан Джегю Жылы: 2004 Басты рөлдерде: Чан Дон Ган, Вон Бин Аударған: Ғалымжан Сәңкібаев