Қазақ ырымдары

Қазақ ырымдары

— "Айналмақ" деген өзін-өзі садақа етіп, құрбандыққа қиятын ырым екен. Өзін біреудің жолына құрбан еткісі келген кісі ауырып жатқан   науқасты үш айналып шығуы керек. Қазақтың жақсы көрген адамын "айна-лайын" деп атайтыны осыдан шыққан.
— "Алапесті үйге кіргізбе, құйрығын жерге тигізбе" дейді. Алапес, қазақ ұғымында, ем қонбайтын дерт. Ниеті бұзық, пиғылы тар адамдарды да алапес деп жек көреді.
— "Көкпардың еті ауруға мың да бір ем болады" деп ырым-дап, ауыл-аймақтың барлық адамы оны бөлісіп татады.
— "Қалыңсыз қыз болса да, кәдесіз қыз болмайды" дейді. Ырымы жасалмай ұзатылған қызды, оны алған күйеу жігітті ананың ақ сүті, атаның ары мен кәрі атады деп ырымдалады.
— "Сәбиге көз тимесін" деп бетіне күйе жағып, өңіріне әр түрлі жылтыр түйме, тана, тиын т.б. тағып қояды.
— Ағайынды кісілер араздасып қалса, басқа бір туысы ақ дастарханына шақырып, дәм сыйлап, татуластырады. Кейде араздасқандар бірін-бірі  шақырып, дәм береді. Онысы — түгі жығылып жүрсін, таспен ұрғанды аспен ұр деп ұйғарғаны.
— Ағаштың жапырақтары жайлап түсетін болса, қыс суық, әрі ұзақ болады.
— Ағын суға кір шайқамайды, кірдің суын төкпейді. Өйткенде, "судың басы су, аяғы у" болады, судың киесі атады дейді.
— Ағын суды беталды бөгемейді. Бөгесе, жол болмайды деп жориды.
— Адам кіндік қаны тамған ата жұртынан басқа жаққа қоныс аударып барғанда сол жерге бірден үйрене алмай-ды. Жат жердің суы, ауасы жақпайды деп кіндік қаны тамған жерден топырақ ала кетеді де, барған жерінде суға шомылдырып ішіседі. Сонда жат жерге тез бауыр  басып кетеді деп ұйғарады.
— Адам қайтыс болған күннің түнінде туыстары, ауылдастары жиналып, мәйітті күзетеді. Онысы — егер адам талып қалған болса, тіріледі  деген үмітпен күткені. Өлген адам аруланып, ақыретке оралғанға дейін сайтан аралап немесе мәйітті перілер ұрлап кетпесін деп  сақтанғаны.
— Адам қайтыс болған соң, мәйіт көмілмей тұрғанда, көп жылауға болмайды. Көп жыласа, көрі көз жасына толып кетеді деп жориды.
— Адам қатты ауырғанда, басына күн туып, бағы тайғанда, қауіп-қатерге жолыққанда, Алладан медет сұрап, ақсарыбас қой сояды. Пәледен құтқар деп тілейді.
— Адам құлағы шуылдағанда жанындағы кісі дәл тапса, оны біреудің мақтағаны, ал таба алмаса, жамандағаны болып шығады.
— Адам өлгенде жетісінде, қырқында жеті немесе қырық шырақ жағады. Шырақ арналып жағылған адамның қабірі жарық тұрады деп жориды.
— Адам өлім алдында жанталасып жатқанда жанында әйел адам тұруға болмайды.
— Адам түшкірсе, "жәрікімалла" дейді.
— Адамға немесе малға біреу сұқтанып қараса, көз тиеді деп түкіртеді.
— Адамдар ит дайрағын көргенде үш рет "тфу-тфу-тфу" деп түкіріп өтеді. Өйтпесе нас басады деп жориды.

дереккөз:bilim-all.kz

Бөлісу:
Пікір қалдыру үшін сайтқа кіріңіз
Өзгерту

Соңғы жаңалықтар

42 500 теңгені алудың қағидалары
42 500 теңгені алудың қағидалары
АҚШ компаниясы шөлді ауадан ауыз су алуды жоспарлап отыр
АҚШ компаниясы шөлді ауадан ауыз су алуды жоспарлап отыр
Атақты стадион COVID-19 құрбандарына арналған ескерткіш кешенге айналады
Атақты стадион COVID-19 құрбандарына арналған ескерткіш кешенге айналады
Ғалымдар ғасыр соңына қарай әлем халқының саны азаятынын болжады
Ғалымдар ғасыр соңына қарай әлем халқының саны азаятынын болжады
Қазақ балуаны 8 жылдан кейін Олимпиада медалін алды
Қазақ балуаны 8 жылдан кейін Олимпиада медалін алды
Жасөспірімдердің өзіне деген сенімін арттыру жолдары. i-balaqai жобасында − Мадина Билялова
Жасөспірімдердің өзіне деген сенімін арттыру жолдары. i-balaqai жобасында − Мадина Билялова