Психологтар адамның есімі оның мінезі мен тағдырына қалай әсер ететінін айтты
![Психологтар адамның есімі оның мінезі мен тағдырына қалай әсер ететінін айтты](/userdata/news/news_82959/image_l.jpg)
Балаға есім оның келісімінсіз қойылады. Психолог Валерий Гуттың пікірінше, адам өмірге келген сәттен бастап, бұл жеке даралықтың көрінісі, өмірдегі өзіндік жолының бастауы. Есім тұлғаны анықтау механизмі саналады. Әлеуметтік теория бойынша адамның шығу тегін, оның ұлтын, мүмкін болатын дінін, тіпті мінезі мен темпераментінің негізгі қасиеттерін аты бойынша анықтауға болады.
Адам – эмоционалды тіршілік иесі. Сондықтан әртүрлі атаулардың дыбысы тасымалдаушыларда да, айналадағы адамдарда да белгілі бір реакцияларды тудырады. Тегіс, әуезді естілетін атаулар жұмсақ сипат қалыптастырады, ал құрамында қатты, қысқа дыбыстар бар атаулар қайсар мінездерге тән.
Сонымен бірге, психоэмоционалды теорияға сәйкес, есімнің дыбыстары басқаларға әсер етеді, сол арқылы тасымалдаушыға белгілі бір қатынасты тудырады.
Мінездің, тұлғаның қалыптасуына адамның өз есімінің ұнауы немесе ұнамауы да әсер етеді. Америкалық психолог Джин Твенге 2000 жылы зерттеу жүргізген, соған сәйкес өз есімін ұнатпайтын адамдардың өзін-өзі бағалауы төмендейді екен. Өз есімін айтуды және естуді қаламау жаңа адамдармен қарым-қатынаста, қоғамда бейімделуде кедергілер тудырады. Кейде, уақыт өте келе адамның өз есіміне деген көзқарасы өзгеріп, онымен бірге қоғаммен ашық қарым-қатынас пайда болады.
"Кемені не деп атасаңыз, ол солай жүзеді" деген сөзді бәріне, тіпті адамдарға да қолдануға болады. Есім сол адамға деген көзқарасымызды анықтайды. Адамның психологиялық ерекшеліктері көбінесе оның өз есімін қалай "алып жүретініне" байланысты.
"Психодемия" онлайн мектебінің психологы Александра Титареваның айтуынша, кейде адамдар өз тұжырымдарында қателесіп, есімнің иесіне әсер ететініне негізсіз мән береді.
Ата-ана баласына ат қойғанда, бұл олардың маңызды жағдайларда оның белгілі бір жолмен әрекет ететініне деген үміті. Бірақ мінез белгілері тек биологиялық тұрғыдан анықталмайды. Ата-ана баласының бойындағы жақсы қасиеттерді көргісі келгендіктен мінезді тәрбиелеу мүмкін емес. Мінездің қалыптасуына ата-ана тәрбиесінен басқа адам үшін маңызды адамдардың сенімдері, белгілі бір топтың моральдық-этикалық құндылықтары, қоршаған орта әсер етеді.
Мінез әрекетте көрінеді. Әрбір адам өмір бойы таңдау. Ал адам мұны қандай да бір түрде аталып, есім оның мінезін басқаратындықтан емес, белгілі бір жағдайларда белгілі бір әрекетке үйренгендіктен жасайды. Қиын өмірлік жағдайларда әркім өзін-өзі басқаша ұстайды және бұл көбінесе есімге емес, өмірлік тәжірибеге байланысты.
Аттас адамдарда ортақ нәрсе бар
Валерий Гут айтуынша, аттас адамдардағы ұқсастықты 12-16 жас аралығындағы жасөспірімдер қатысқан зерттеулердің бірі көрсетті.
Есім өзгерсе басқа адамға айнала ма?
Кәмелеттік жасқа жеткенде атын өзгертуге шешім қабылдайтын адамдар бар. Мысалы, олар өз есімдерін бала кезінен жек көргендіктен немесе онымен ешқашан байланыспағандықтан басқа есім таңдайды. Бұл олардың өмірінде бір нәрсені өзгерте ала ма?
Александра Титареваның айтуынша, есімді өзгертумен адамның мінезі де өзгереді деп үміттену елес.
"Жеткiлiктi күш-жігер мен өз бетiмен жұмыс iстеу арқылы адамның кейбiр қасиеттерi мен наным-сенiмдерi шынымен де өзгеруі мүмкін, бірақ бұл үшін тек атын өзгерту жеткіліксіз", - деп есептейді психолог.
Юлия Кузнецова, керісінше, мұндай мүмкіндікті мойындайды.
"Егер адам белгілі бір уақытта атын өзгертуге шешім қабылдаса және басқалар оның мінез-құлқы да өзгергенін байқаса, мұны адамның ішкі өзін-өзі қабылдауының өзгеруімен түсіндіруге болады", - дейді ол.
Т. Раушанұлы