Пәтерді тәулікке жалға беру көршілер арасында жиі дау туғызады. Бұған тыйым салуға бола ма? Тыныштықты бұзғаны немесе ортақ мүлікті бүлдіргені үшін кім жауап береді? Тұрғындар шағымын қайда жолдай алады? Осы сұрақтардың жауабын Tengri Home тілшілері анықтады, - деп хабарлайды Massaget.kz тілшісі.
Тұрғындар көршісіне пәтерін тәулікке жалға беруге тыйым сала ала ма?
Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің түсіндіруінше, Қазақстан заңнамасы пәтер иелеріне баспанасын ұзақ мерзімге де, аз уақытқа да жалға беруге рұқсат етеді. Алайда пәтерді жалға беру өзге тұрғындардың құқығын бұзбауға, мүлікке зиян келтірмеуге және заң талаптарына қайшы келмеуге тиіс.
Тіпті көршілердің басым бөлігі қарсы болған күннің өзінде, тұрғындардың жалпы жиналысында пәтерді тәулікке жалға беруге тыйым салу туралы шешім қабылдауға болмайды.
"Тұрғындардың жалпы жиналысы пәтерді жалға беруге тыйым сала алмайды. Өйткені мұндай шешім меншік иесінің өз мүлкіне билік ету жөніндегі заңды құқығын шектейді", - деп хабарлады министрлік сұранысқа берген жауабында. редакцияның ресми сауалына.
Министрлік көршілерден қайта-қайта шағым түсуі де пәтерді жалға беруге бірден тыйым салуға негіз болмайтынын атап өтті.
Егер пәтерді уақытша жалдаған адамдар тыныштықты бұзса, мүлікті бүлдірсе немесе заңға қайшы басқа да әрекеттер жасаса, көршілер мұндай жағдайларды тіркеп, тиісті органдарға шағымдана алады. Қажет болған жағдайда өз құқықтарын сот арқылы қорғауға да мүмкіндігі бар.
Ал пәтер қонақүй ретінде пайдаланылса, оған бөлек талаптар қойылады. Министрліктің мәліметінше, мұндай жағдайда үй-жайдың нысаналы мақсатын өзгерту қажет. Сондай-ақ, заңда көзделген жағдайларда пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлар иелерінің кемінде үштен екісінің жазбаша келісімін алу міндетті.
Дегенмен министрлік тәулікке жалға берілетін кәдімгі пәтердің қандай жағдайда қонақүй қызметін көрсететін нысан болып саналатынын нақтыламады.
Пәтерін жалға беретін адам МИБ-ке қандай мәлімет ұсынуы керек?
Пәтерді әдеттегі тәртіппен жалға беру үшін көршілерден рұқсат алудың қажеті жоқ. Алайда үйін жалға бергені туралы мүлік иелерінің бірлестігіне (МИБ) немесе үйді басқаратын ұйымға хабарлауға міндетті.
"Тұрғын үй қатынастары туралы заңға сәйкес, пәтер иесі баспанасын жалға бергені жөнінде МИБ төрағасына немесе кондоминиум нысанын басқаратын ұйымға хабарлап, жалға алушы туралы мәлімет ұсынуға тиіс", – деп түсіндірді Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі.
Алайда МИБ пен басқарушы компаниялар заңды негізсіз жалға алушылардың жеке деректерін талап ете алмайды. Сондай-ақ, алынған мәліметтерді өзге мақсатта пайдалануға құқығы жоқ.
Бұдан бөлек, пәтер тәулікке жалға беріледі деген себеппен уақытша тұрушылардың подъезге кіруіне өз бетінше тыйым салуға немесе олардың жүріп-тұруына шектеу қоюға болмайды.
Пәтер иесі әр жалға алушыны тіркеуге міндетті ме?
Ішкі істер министрлігі пәтер иесі немесе оның сенім білдірген өкілі жалға берілген баспанада тұратын адамдарды заңда белгіленген тәртіппен тіркеуге міндетті екенін еске салды. Алайда тұрғылықты жері бойынша тұрақты тіркеу мен уақытша тіркеудің айырмашылығы бар.
Полицияның түсіндіруінше, азамат басқа мекенжайда бір айдан артық уақыт тұрса, сол жерге уақытша тіркелуі керек. Бұл үшін тұрақты тіркеуден шығудың қажеті жоқ.
Дегенмен ІІМ жауабында пәтерді бірнеше күнге ғана жалдаған әр адамды уақытша тіркеуге қою міндетті екені айтылмаған.
Жалға алушылар шу шығарса, айыппұлды кім төлейді?
Егер тәулікке жалға берілетін пәтерде жиі шу шығып, түнгі тыныштық немесе қоғамдық тәртіп бұзылса, көршілер 102 нөміріне хабарласып, полиция шақыра алады. Сондай-ақ, учаскелік инспекторға тікелей шағымдануға болады.
Алайда жалға алушылардың әрекеті үшін пәтер иесіне бірден айыппұл салынбайды.
"Әкімшілік құқықбұзушылық жасаған адам өзі жауап береді. Пәтердің иесі болу немесе оны жалға беру азаматты әкімшілік жауапкершілікке тартуға негіз бола алмайды", – деп түсіндірді ІІМ.
Полиция түнгі тыныштықты бұзғандарға Әкімшілік құқықбұзушылық туралы кодекстің 437-бабы бойынша жаза қолданылатынын мәлімдеді.
Заңға сәйкес, айыппұл мөлшері құқықбұзушылықтың қайталануына және оны кім жасағанына байланысты:
- Жеке тұлғаларға – 5-тен 10 АЕК-ке дейін (2026 жылы 21 625–43 250 теңге);
- Шағын кәсіпкерлік субъектілері мен коммерциялық емес ұйымдарға – 20-дан 40 АЕК-ке дейін (86 500–173 000 теңге);
- Орта кәсіпкерлік субъектілеріне – 30-дан 60 АЕК-ке дейін (129 750–259 500 теңге);
- Ірі кәсіпкерлік субъектілеріне – 100-ден 150 АЕК-ке дейін (432 500–648 750 теңге).
Ал күндізгі шудың рұқсат етілген деңгейден аспауын және санитариялық талаптардың сақталуын санитариялық-эпидемиологиялық бақылау органдары қадағалайды.
Тұрғындар полицияға бірнеше рет шағымданған күннің өзінде, бұл пәтер иесіне баспанасын жалға беруге бірден тыйым салынады деген сөз емес.
Жалға алушылар ортақ мүлікті бүлдірсе, шығынды кім өтейді?
Бұл жағдайда жауапкершілік басқаша қаралады. Егер пәтерді уақытша жалдаған адамдар көпқабатты үйдің ортақ мүлкін бүлдірсе, заңда көзделген жағдайларда шығынды өтеу міндеті кінәлі адаммен қатар пәтер иесіне де жүктелуі мүмкін.
Мәселен, жалға алушылар лифтіні, кіреберіс есіктерді, домофонды, бейнебақылау камераларын немесе үйдің басқа да ортақ мүлкін бүлдірсе, осы талап қолданылады.
"Егер ортақ мүлікке жалға алушы зиян келтірсе, заңда көзделген жағдайларда пәтер иесі мен мүлікті бүлдірген адам шығынды өтеуге бірге жауапты болады. Яғни МИБ келтірілген шығынды тек жалға алушыдан ғана емес, пәтер иесінен де талап ете алады", – деп түсіндірді Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі.
Шығынды өндіріп алу үшін мүліктің бүлінгенін, оқиғаның қалай болғанын және жөндеуге қанша қаражат қажет екенін дәлелдеу керек.
Ол үшін министрлік МИБ-ке тиісті акт жасап, фото және бейнежазбаларды жинауға, жөндеу жұмыстарының құнын растайтын құжаттарды дайындауға кеңес береді. Осыдан кейін пәтер иесіне шығынды өтеу туралы жазбаша талап жолдануға тиіс.
Егер пәтер иесі шығынды өз еркімен өтемесе, мәселені сот арқылы шешуге болады.
ІІМ де ортақ мүлік бүлінген жағдайда бейнебақылау камераларының жазбаларын сақтап, дереу полицияға хабарласуға кеңес береді.
Полиция мен МИБ мәселені шеше алмаса, қайда жүгінуге болады?
Тұрғындар қандай заңбұзушылық болғанына қарай тиісті мемлекеттік органдарға шағымдана алады.
Егер түнде шу шығарылса, жанжал туындаса, біреу қоқан-лоқы көрсетсе немесе қоғамдық тәртіп бұзылса, полицияға хабарласу қажет.
Ал санитариялық талаптар, өрт қауіпсіздігі ережелері немесе салық заңнамасы бұзылды деген күдік болса, тиісті мекемелерге жүгінуге болады. Атап айтқанда, Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитетіне, өртке қарсы қызметке немесе Мемлекеттік кірістер комитетіне шағым түсіруге болады.
Алайда тұрғын үй инспекциясы жалға алушылардың тәртібін немесе олардың шу шығаруын тікелей қадағаламайды. Бұл мекеме негізінен МИБ пен көпқабатты үйлерді басқаратын өзге де ұйымдардың жұмысын мемлекеттік бақылаумен айналысады.
Егер заңбұзушылықтар тоқтамаса, тұрғындар сотқа жүгініп, өз құқықтарын қорғауды, заңсыз әрекеттерді тоқтатуды және келтірілген шығынды өтеуді талап ете алады.
Дегенмен тұрғындардан шағым түскені үшін ғана сот пәтерді тәулікке жалға беруге тыйым салмайды.
Көршілер өз құқығын қалай қорғай алады?
Егер тәулікке жалға берілетін пәтер тұрғындарға үнемі қиындық туғызса, мынадай шаралар қабылдаған жөн:
1. Заңбұзушылықтарды тіркеу. Бейнебақылау камераларының жазбаларын, бүлінген мүліктің фотосуреттерін және басқа да дәлелдерді сақтау қажет.
2. Түнде шу шықса, полиция шақыру. Тыныштық немесе қоғамдық тәртіп бұзылған жағдайда 102 нөміріне хабарласуға немесе учаскелік инспекторға жүгінуге болады.
3. Ортақ мүлік бүлінсе, МИБ-ке хабарлау. Тиісті акт жасалып, шығын көлемі анықталғаннан кейін оны өтеу туралы талап жолдануы керек.
4. Тиісті мемлекеттік органдарға шағымдану. Санитариялық немесе өрт қауіпсіздігі талаптары бұзылса, осы салаларға жауапты мекемелерге жүгіну қажет.
5. Құқықты сот арқылы қорғау. Заңбұзушылықтар жалғаса берсе және оған жеткілікті негіз болса, сотқа талап арыз беруге болады.
Қорыта айтқанда, көршілерге ұнамайды деген себеппен ғана пәтер иесіне баспанасын тәулікке жалға беруге тыйым салуға болмайды. Алайда пәтерді өз қалауынша пайдалану құқығы оның иесін заң алдындағы міндеттерінен босатпайды. Сол сияқты жалға алушылар да тыныштықты бұзғаны немесе өзгенің мүлкіне зиян келтіргені үшін жауап береді.
Қызықты жаңалықтар мен видеоларды көру үшін TikTok арнамызға жазылыңыз!
Massaget.kz