102 жастағы Анна Котова - Қарағанды облысы Осакаровка ауданындағы көзі тірі жалғыз ардагер. Ұлы Отан соғысы жылдарында ол эвакуациялық госпитальда медбике болып жұмыс істеген. Tengrinews.kz тілшісінің сөзінше, арада ондаған жыл өтсе де, Анна Никоноровна соғыс жылдарын, жараланған сарбаздарды, түнгі кезекшіліктер мен жас жауынгерлердің өлімін әлі күнге дейін ұмытпаған, - деп хабарлайды Massaget.kz тілшісі.
Анна Котова - Қарағанды облысы Осакаровка ауданындағы жалғыз соғыс ардагері.
Соғыс басталғанда ол небәрі 17 жаста еді. Воронеж облысының тумасы, кедейлік пен аштықта өскен бойжеткен әскери комиссариатқа үш рет барып, майданға сұранады.
"Мектепті тастап, алты айлық медбикелер курсын бітірдім де, өз еркіммен әскери комиссариатқа бардым. Әскери комиссардың мені екі рет қуып жібергені әлі есімде. Тым жассың дейтін. Аяғында: "Мені үшінші рет қуып шыға алмайсыз. Майданға алмайынша, осы жерден кетпеймін" дедім. Осылайша дегеніме жеттім", - дейді ол.
1943 жылы Анна 2-ші Украин майданының 65-ші эвакуациялық госпиталіне медбике болып жіберілді.
Ол алғы шепте болмаған, бірақ госпитальдағы оқиғаларды әлі күнге дейін көзіне жас ала отырып еске алады.
"Жаралыларды вагондармен әкелетін. Бір палатада 400, 500 адамнан болатын. Медбикелер жетіспейді. Ана жақтан біреу, мына жақтан біреу айғайлайды... Бірінің аяғы жоқ, бірінің қолы жоқ. "Қарындасым- қарындасым..." деп шақыратын", - деп еске алады соғыс ардагері.
Жас медбике түнде мүлдем ұйықтамайтын десе де болады.
"Кезекшілікте отырып, шаршағаннан көзің ілініп бара жатады. Көзіңді жұма бергенде - біреуінің шақырғаны, біреуінің ыңырсығаны естіледі. Әрқайсына бару керек. Бірін жұбатып, екіншісінің таңғышын ауыстырып, үшіншісіне су беруің қажет", - дейді Анна Никаноровна.
Госпитальда оталар тоқтаусыз жасалатын.
"Бір жігіт кеудесінен, жүрек тұсынан ауыр жараланды. Ол кезде ештеңе жоқ еді. Резеңке қолғапты жыртып, су құйылған шөлмектерді, түтікшелерді бейімдеп қолданатынбыз... Адамды аман алып қалу үшін қолымыздан келгеннің бәрін жасадық", - дейді майдангер.
Жүздеген жаралылардың арасында Дима Пряхин есімді сарбаз Анна Котованың есінде ерекше қалған. Ол бұл туралы кеше болғандай егжей-тегжей айтып берді.
"Жағдайы өте ауыр еді. Кенет: "Анашым-анашым..." дей бастады. Сосын маған қарап: "Қарындасым, күзетші анамды маған жібермей жатыр" деді. Ал мен жанында отырмын", - деп еске алады ол.
Ол кезде 18 жастағы бойжеткен өлім аузында жатқандарды қалай жұбату керегін білмеген. Бірақ адамды мұндай сәтте жалғыз қалдыруға болмайтынын түсінген.
"Мен оған: "Қазір күзетшіге айтамын, ол кіргізеді" дедім. Сосын жанына келіп: "Дима, міне, анаң келді" дедім. Ол қолын созды. Өзі тым жас еді", - дейді кейуана.
Сарбазды аман алып қалуға тырысқан. Бірінші ота, сосын екіншісі жасалды. Бірақ алған жарақаттары тым ауыр болды.
"Алып қала алмадық. Ол ота үстелінде жан тапсырды...", - деп Анна Никоноровна бірнеше секундқа үнсіз қалды.
Сосын жаймен ғана: "Мен ешкімді ұмытқан жоқпын. Қанша жыл өтсе де, ұмыту мүмкін емес", - деді.
Ол соғыста қорықпағанын айтады. Аштықпен өткен балалық шақтан кейін қорқыныш өздігінен ұмытылып кеткендей болған.
"Балалық шағымыз қиын болды. Жеуге тамақ таппай, шөп жинап жейтінбіз. Мектепке теміржол бойымен екі шақырым жалаң аяқ баратынбыз. Анам ерте қайтыс болып, төрт бала қалдық... Соғысқа барудан қорықпағаным сондықтан болар", - дейді Анна Котова.
Жеңістен кейін ол госпитальдағы қызметін жалғастырды. Ол тек 1946 жылғы жазда, бөлімшесі Венгрияда болған кезде ғана демобилизацияланды.
Сол жылы ол Қазақстанға - Қарағанды мен Осакаровка арасындағы теміржол айрығына көшіп келеді. Осында болашақ жары, майдангер Василий Котовты жолықтырып, мәңгілікке қалады.
Өмір бойы аудандық ауруханаларда медбике болып еңбек етті. Бүгінде Анна Никоноровнаның Германияда тұратын бір қызы, немерелері, шөберелері мен шөпшектері бар. Қызы оған күн сайын таңертең және кешке қоңырау шалып тұрады.
Жасына қарамастан, ардагер шағымданбауға тырысады. Десе де, өткен жылдар мен соғыстың ізі білінеді. Кеудесінде II дәрежелі Отан соғысы ордені, "Германияны жеңгені үшін" медалі, "Санитарлық қызметтің үздігі" белгісі және ондаған мерейтойлық марапаттары бар. Бірақ оның ең басты марапаты - естелік.
Бұл - қиналып жатқанда, сандырақ арасында анасын шақырған боздақтар туралы естелік. Және 18 жасында өзгенің қолын соңғы деміне дейін ұстап тұруды үйренген жас медбике Аня туралы естелік.
"Бүгін маған облыстық мәслихат төрағасы мен аудан әкімі келді. Олар мені жыл сайын құттықтайды, бұл - өте күшті сезім. Баршаңызға ашық аспан тілеймін!" - дейді ардагер.
Қарағанды облысында ҰОС-ның алты ардагері қалды: оның бесеуі Қарағандыда, біреуі Осакаров ауданында тұрады. Жеңіс күніне орай майдангерлерге 5 миллион теңгеден беріледі. Тыл еңбеккерлеріне 100 мың теңгеден төленеді. Сондай-ақ, басқа да санаттар үшін қосымша төлемдер қарастырылған.
Қызықты жаңалықтар мен видеоларды көру үшін TikTok арнамызға жазылыңыз!