"Әлеуметтік желінің әлеуеті"
жеке
блог

"Әлеуметтік желінің әлеуеті"

 XXI ғасыр - технологияның дамыған заманы. Қазіргі уақытта ұялы телефон қоғам мүшелерінің ажырамас бір бөлігіне айналды. Жұмыс орнында, мектепте, университетте тіпті, тамақтану кезінде ұялы телефонды пайдаланатымыз өтірік емес. Жалпы «әлеуметтік желі» дегеніміз не? Әлеуметтік желі- бұл күн сайын миллиардтаған тұрғындар жаңалықтармен, пайдалы ақпаратпен бөлісетін, хат алмасатын сайттар қауымдастығы. Қолымыз қалт ете салысымен, барлығымыз әлеуметтік желінің жетегіне еріп, онда не болып жатқанын бақылаймыз. VK, Facebook, Instagram, You Tube, Tik-Tok желілеріне барлығымыз тіркелгеніміз рас.

Әлеуметтік желінің әлегі әлемді әбден әбігерге салды. Ең алдымен, әлеуметтік желінің пайдасына тоқталсам: әлеуметтік желі арқылы әлемде болып жатқан жаңалықтар жайлы бірінші болып хабар алуға болады. Алыс-шалғайдағы туған-туыстармен, дос-жарандармен хат алмасуға үшін де таптырмас құрал. Тіпті бүгінгі таңда әлеуметтік желі арқылы танысып, отау құрып жатқан жандар да баршылық. Вайн түсіріп, түрлі заманауи әндерге кавер жазу арқылы танымал болып жатқан жастар қатары да артуда. Осы әлеуметтік желінің арқасында өз бизнесін дамытып жатқан адамдар қаншама. Айта берсек, пайдасы өте көп. Әлеуметтік желінің пайдасымен қатар зияны да бар екені бізге мәлім. Зиянына келетін болсақ: біз виртуалды әлемге толығымен еніп жатырмыз, адамдардың көп бөлігі ғаламторда бірнеше сағаттап отырып, алтындай уақыттарын құр босқа құртады. Онымен қоса, жалпы ұялы телефонның адам ағзасына тигізер зияны ұшан-теңіз. Сонымен қатар, инстаграмда халықты алдап, өз арбауына түсіріп алатын түрлі алаяқтар саны күн өткен сайын көбейіп жатыр. Саны көп, сапасы жоқ блогерлердің түрлі гивтеріне қатысып, оған алданып жатқан қарапайым халық екені белгілі. 80 пайыз ата-ана балаларының желіде кімнің жетегінде жүргенін тіптен білмейді де. Онымен қоса, әлеуметтік желі әрбір үшінші отбасылық жұптың ажырасуына себепші болып отыр. Қазақстан халқының 5 млн-ға жуығы интернетке басымен кіріп кеткен, оларды қайтіп арашалап алуға болады? Қытай мен Ұлыбританиядағыдай психикалық клиникалар бізге қажет пе?

Қазіргі таңда 5 жастағы бүлдіршіннен 50-60 жастағы адамдарға дейін әлеуметтік желіні пайдаланады. Бұл қаншалықты дұрыс? Әлеуметтік желінің адам өміріне, денсаулығына зияны тиіп жатыр. Кішкентай бүлдіршіндер ғаламторға тараған видеоларды қайталап, зардап шегуде.. Қазіргі жастар өзгелерді қызықтырып және «контент» жасау мақсатында тіпті, өмірлеріне қауіп төндіріп, биік ғимараттардың төбесінде, жүріп келе жатқан пойыздың үстінде суретке түсуге ұмтылып, мерт болып немесе жарақат алып жатады. Бұлардың барлығы әлеуметтік желінің қаншалықты зиян екенінің айғағы.

Қазір кеудесінде жаны бар адамды жаны жоқ, бірақ жады бар техниканың жіпсіз байлаған заманы. Әлемдегі 7.8 млрд адамның 3.5 млрд-ы көгенделген қозыдай күн ұзаққа ғаламторға телміріп отырады екен. Олардың ғаламторсыз таңы атпайды, күні батпайды. Бұл бүгінгі әлеуметтің әлеуметтік желінің жетегінде кеткенін көрсетеді.

Ғаламтор- халықты адамдықтан айырады, тіптен қылмыскер қылып тынады. Бір жылда әлемде 100 жасөспірім ғаламтордағы жазбасы үшін өлтіріледі. Мәселен, Оңтүстік Кореяда интернетін күшпен ажыратып тастаған анасына өшіккен жасөспірім анасын пышақтап өлтірген. Осылайша, виртуалды өмір ритуалды өлімге әкелді.

Қазақстанды алып қарайтын болсақ, халықтың 5 млн-нан астамы түрлі сайттарға тіркелген. Ғаламтордағы сайттарды халықтың басым көпшілігі қазір не үшін пайдаланады:

1.                  Кино көру үшін

2.                  Онлайн ойын ойнау үшін

3.                  Сауда жасау үшін және т.б

Мамандардың айтуынша, біріншіден, ғаламторда отырған кезде адам  отбасы мен достарының өтініштерін мүлдем елемейді екен. Екіншіден, жиі депрессияға ұшырайды және интернетсіз қалған уақытта қатты мазасызданады. Үшіншіден, ешқандай хабарлама келмесе де,  15 минут сайын ұялы телефоны мен жеке аккаунтын бірнеше мәрте тексеріп қарайды. Ал, физикалық симптомдарын айтсам, бастың қатты ауруы немесе арқаның бүкірейіп кетуі. Дұрыс тамақтанбау, жеке бас тазалығына немқұрайлы қарау, ұйқының бұзылуы.

       Британдық ғалымдар Instagram әлеуметтік желісін «денсаулыққа ең қауіпті әлеуметтік желінің бірі» деп атады. Соған орай, мен 14-26 жас аралығындағы 143 шақты адамнан өздері жиі қолданатын әлеуметтік желілер туралы, сонымен қатар оларды қолданғаннан кейінгі әсерлері қандай болатыны туралы сұрастырылған болатын. Зерттеу барысында Instagram, You Tube, Tik-Tok, Snapchat және Twitter секілді әлеуметтік желілердің ішінде ең жағымды әсер қалдыратыны- You Tube деп анықталды. Ал Instagram, Tik-Tok, Snapchat, Twitter психологиялық жағынан қауіптілердің қатарына қосылды. Зерттеу бойынша, 16-24 жас аралығындағы жастардың 91 пайызы әлеуметтік желіге тіркелген және күнделікті пайдаланады екен. Әлеуметтік желіде көп уақыт өткізу жалғыздық сезімін тудыруы, тәуелділікті арттыруы және депрессияға әкелуі мүмкін. Жалпы, Instagram-ды күнделікті қолданып отырған адам бейсаналы түрде өзін басқалармен салыстырып, өзін төмендетіп, өмірін қиындатады екен.  Сауалнаманы қорытындылай келе, оған қатысқан жастарды екі топқа бөлуге болады. Бірінші топтағы студенттер әлеуметтік желіде уақытының көп бөлігін өткізетіндер. Ал, екінші топтағылар тәулігіне жарты сағаттан көп уақыт жұмсамайтындар.

Қазір адамдардың көпшілігі әлеуметтік желілерсіз өз өмірлерін мүлдем елестете алмайтыны анық. Қазіргі "ақпараттандыру ғасырында" әлеуметтік желілердің жағымды немесе жағымсыз жақтарын ажырату қиын екені анық. Әлеуметтік желінің басты бағыт алып отырғаны ол-мақсатты аудитория болып табылады. Жалпы, әлеуметтік желілерді кеңінен қолданатындар-жастар болып табылады. Жастар үшін әлеуметтік желілер мен сайттар жол сілтегіш құрал болып саналады. Сондықтан сайттар мен әлеуметтік желілерде берілетін кез-келген ақпарат сөздері мен көздеріне мұқият қарағанымыз жөн.