"Балапан қаз" халық әні ме?!

03 Тамыз 2012, 10:16

Әуелі қазақтың қара домбырасының, кейіннен жетіген аспабымен сүйемелдеуімен шырқалған «Балапан қаз» әні авторы белгісіз болғандықтан халық әніне айналған еді. Алайда, соңғы жылдары әсем ән тереңірек зерттеліп, көпшілікке шығу тарихы аян болды.

Ән туралы деректер Шығыс Қазақстан облысының тумасы ақсақал Арғынбек Қилыбаев аузынан жазылып алынған. Ертеде Керей елінің қызы Найман еліне келін болып түскен. Өз елінде ол сүйген жігітінен аяғы ауыр болып қалып, өзге елге жүкті болып ұзатылады екен. Кейін босанып, аяқ-қолын бауырына алған кезде бөбегіне бесік жырын айтып, іштегі мұңын әнге қосады. Ән ел арасында кең таралып кетеді. Өкінішке орай, әннің толық сөздері ұмытылып, тек «Ей, ахау сабаз, ұшырдым ұясынан балапан қазды-ай» деген жолдары ғана сақталып қалады.

Арғынбай Жұмажанұлы

«Балапан қаз» әнінің қайта жандануына белгілі ақын-драматург Арғынбай Жұмажанұлы үлкен үлес қосты. Моңғолия елінің Баян-Өлгей мекенінде дүниеге келген ол әнге жаңадан сөз жазып, қайырмасын қалдырған. Кейін ән мәтіні мен әуені Моңғолия еңбек сіңірген қайраткері, күйші-сазгер, өнер танушы Қабыкей Ахмерұлы жинастырған «Моңғолия қазақтарының халық әндері» кітабында жарық көрді.

Елге бұл әнді Жанар Айжанова әкелген еді. Ол Моңғолия жерінде гастрольдік сапармен болған кезде, ауылдың алты ауызынан естіп, жадында сақтап қалады. Үш шумақты әннің мақамын бұзбай домбыра сүйемелдеуімен орындай бастайды. Ән біздің елде де кеңінен таралып, біраз әншілер оны өз репертуарына қосады. Арғынбай Жұмажанұлы әнге «Бұл өлке» деген атау беріп, «Балапан қаз» халық әнінің мақамымен» деп түртіп қояды.

2005 жылы жарық көрген «Көшпенділер» фильмінің бас кеңесшілерінің бірі болған, жазушы-профессор Ақселеу Сейдімбек тарихи киноның сәнін кіргізетін ән іздестіріп, өз таңдауын «Балапан қаз» әніне жасайды. Оның пікірінше, «Балапан қаз» қиын-қыстау кезеңдерге жер-жерге таралып кеткен қалың қазақтың өнері мен мәдени-рухани болмасын айқындайтын ән. Осылай, «Балапан қаз» әні фильмге жетігенші Нұргүл Жақыпбектің сүйемелдеуімен белгілі әнші Ұлту Қабаеваның орындауында енді.

Балапан қаз

Халық әнінің мақамымен

Сөзін жазған: Арғынбай Жұмажанұлы

 

Бұл өлке - біздің ауыл жайлаған жер,

Желіге асау құлын байлаған жер.

(Бұл өлке - біздің ауыл күздеген жер,

Сырғасын сұлу кыздың іздеген жер).

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Айқасып құлын-тайдай ойнаған жер.


Қайырмасы:

Е-е-й, ахау сабаз,

Ұшырдым ұясынан балапан қаз.


Бұл өлке - біздің ауыл күздеген жер,

Қаракөз бойын сылап түзеген жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Қолаң шаш уәдесін үзбеген жер.


Қайырмасы:


Бұл өлке - біздің ауыл қыстаған жер,

Қайыңға кер жорғаны ұстаған жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Күлімкөз бір қызыққа бастаған жер.


Қайырмасы:

 

Бұл өлке - ата-бабам көктеген жер,

Қорамнан ақтылы кой кетпеген жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Алдымнан келін кесіп өтпеген жер.


Қайырмасы: 

Дайындаған: Ғазиза Ұзақ

Суреттер: baiolke.com, writers.kz


6652 0
(0)

E-mail получателя:
Текст сообщения:

Оқи отырыңыз


Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз

Танымал блогтар


Қыздар мен ұлдар бөлек оқығаны дұрыс па?

Қазақ-Түрік лицейлерінің бүгінде абыройы артып, оқушыларының үлкен жетістіктерге жетіп жатқаны, оның...

Автор: Anara Mustafina

ОЛ жанды ұмытпаймын деп қателесіппін

Қазір ОЛ адамның менің өмірімде болғанына да сене алмаймын. Барлығы көрген түстей тәп-тәтті ертегі сияқты.


Массагетке кеп қалдық

Массагетке тіркелуіме не себеп болды? Мен мұнда кімді танимын?



Ойындағы бір сәттік ой

Соғыста ерлік керек


Адамгершілік туралы ой

Қазір сондай заман: адамгершілікті әлсіздік, ал жексұрындықты мықты әрі жігерлі мінез ретінде қабылдайды....


Семейге сыр

Ертісті көріп ойланам...




Айдарлар бойынша қызықты


Samsung компаниясы Apple-ді сынға алды

Самсунг өз жарнама роликтерінде және твиттерінде Apple-дің Джобс алға қойған идеялардан алшақтап бара...

ҚызПУ-дың 70 жылдығына арналған дүбірлі айтыс өтті (Фото)

Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетінде 70 жылдыққа орай мерейтойлық апталық жалғасуда....

Экологиялық стиль

Екі жыл бұрын ғана даттық дизайнерлердің бірі «Дәрігер Живаго» романында сипатталған әйелдер киімінің...


Әлемдегі ең ылғал елді мекен қайда?

Үндістанның Меглахая штатының солтүстік-шығыс жағында жатқан Мавсилам ауылы планетамыздағы ең ылғалды...

Геннадий Головкин әлемдегі ең үздік боксшы атағына үміткер атанды

Орта салмақтағы WBA (Super) және IBO тұжырымдарынның әлем чемпионы отандасымыз Геннадий Головкин әлемдегі ең...

Microsoft Word-қа қалай оңай жолмен таңба қоюға болады?

Мұндай жағдайда пернетақтаның оң жағында орналасқан NumLock мүмкіндіктерін пайдалана аласыз.



Соңғы бейнебаян

T-ARA - Beautiful Sniper [қазақша субтитрлер]

Treasure Box - оңтүстіккореялық T-ARA  тобының 2013 жылдың 7-ші тамызында  жапон тілінде шыққан альбомы.  Альбомға 13 ән енген. Олардың ішінде "Sexy Love”, "DAY BY DAY", "Bye Bye"  сияқты сәтті шыққан әндерінің жапонша нұсқалары да бар. “Beautiful Sniper де осы альбомға кіретін әндердің бірі.

Аударған: Aidana Asanova

Тайминг: Korganbayeva Ainaz


EXO-K - LOVE LOVE LOVE [қазақша субтитрлер]

“LOVE LOVE LOVE” әні ЕХО-К тобының 2014 жылы ұсынған  “Overdose” атты ән-жинағына кіретін әннің бірі. Ұсынылып отырған видео маусым айында жария болған жұлдызды...


GOT7 - A [қазақша субтитрлермен]

GOT7 - JYP Entertainment агенттігінің 2014 жылы дебют жасаған жаңа тобы. Топ 7 жігіттен тұрады:JB, JR, Mark, Jackson, BamBam, Young Jae, YuGyeom. Топтың алғашқы "Got it?" альбомы қаңтар айында жарық...




Материал жіберу

Отанды сүю  отбасынан басталады

Любовь к Родине зарождается у семейного очага

Үздік әуендер

"Алдаспан" тобы"Ана әлдиі"
Роза Рымбаева"Сені ғана"
Роза Рымбаева"Ертеңіме сенемін"
"Алдаспан" тобы"Құс қайтару" - Қазанғап
"Тұран" тобы"Ортеке"
Роза Рымбаева"Сағыныш"
"Тұран" тобы"Іңір"
"Тұран" тобы"Елім-ай"
"Алдаспан" тобы"Көроғлы" - Дәулеткерей
БатырРевнивая

Жаңалықтар мұрағаты