"Балапан қаз" халық әні ме?!

Әуелі қазақтың қара домбырасының, кейіннен жетіген аспабымен сүйемелдеуімен шырқалған «Балапан қаз» әні авторы белгісіз болғандықтан халық әніне айналған еді. Алайда, соңғы жылдары әсем ән тереңірек зерттеліп, көпшілікке шығу тарихы аян болды.

Ән туралы деректер Шығыс Қазақстан облысының тумасы ақсақал Арғынбек Қилыбаев аузынан жазылып алынған. Ертеде Керей елінің қызы Найман еліне келін болып түскен. Өз елінде ол сүйген жігітінен аяғы ауыр болып қалып, өзге елге жүкті болып ұзатылады екен. Кейін босанып, аяқ-қолын бауырына алған кезде бөбегіне бесік жырын айтып, іштегі мұңын әнге қосады. Ән ел арасында кең таралып кетеді. Өкінішке орай, әннің толық сөздері ұмытылып, тек «Ей, ахау сабаз, ұшырдым ұясынан балапан қазды-ай» деген жолдары ғана сақталып қалады.

Арғынбай Жұмажанұлы

«Балапан қаз» әнінің қайта жандануына белгілі ақын-драматург Арғынбай Жұмажанұлы үлкен үлес қосты. Моңғолия елінің Баян-Өлгей мекенінде дүниеге келген ол әнге жаңадан сөз жазып, қайырмасын қалдырған. Кейін ән мәтіні мен әуені Моңғолия еңбек сіңірген қайраткері, күйші-сазгер, өнер танушы Қабыкей Ахмерұлы жинастырған «Моңғолия қазақтарының халық әндері» кітабында жарық көрді.

Елге бұл әнді Жанар Айжанова әкелген еді. Ол Моңғолия жерінде гастрольдік сапармен болған кезде, ауылдың алты ауызынан естіп, жадында сақтап қалады. Үш шумақты әннің мақамын бұзбай домбыра сүйемелдеуімен орындай бастайды. Ән біздің елде де кеңінен таралып, біраз әншілер оны өз репертуарына қосады. Арғынбай Жұмажанұлы әнге «Бұл өлке» деген атау беріп, «Балапан қаз» халық әнінің мақамымен» деп түртіп қояды.

2005 жылы жарық көрген «Көшпенділер» фильмінің бас кеңесшілерінің бірі болған, жазушы-профессор Ақселеу Сейдімбек тарихи киноның сәнін кіргізетін ән іздестіріп, өз таңдауын «Балапан қаз» әніне жасайды. Оның пікірінше, «Балапан қаз» қиын-қыстау кезеңдерге жер-жерге таралып кеткен қалың қазақтың өнері мен мәдени-рухани болмасын айқындайтын ән. Осылай, «Балапан қаз» әні фильмге жетігенші Нұргүл Жақыпбектің сүйемелдеуімен белгілі әнші Ұлту Қабаеваның орындауында енді.

Балапан қаз

Халық әнінің мақамымен

Сөзін жазған: Арғынбай Жұмажанұлы

 

Бұл өлке - біздің ауыл жайлаған жер,

Желіге асау құлын байлаған жер.

(Бұл өлке - біздің ауыл күздеген жер,

Сырғасын сұлу кыздың іздеген жер).

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Айқасып құлын-тайдай ойнаған жер.


Қайырмасы:

Е-е-й, ахау сабаз,

Ұшырдым ұясынан балапан қаз.


Бұл өлке - біздің ауыл күздеген жер,

Қаракөз бойын сылап түзеген жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Қолаң шаш уәдесін үзбеген жер.


Қайырмасы:


Бұл өлке - біздің ауыл қыстаған жер,

Қайыңға кер жорғаны ұстаған жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Күлімкөз бір қызыққа бастаған жер.


Қайырмасы:

 

Бұл өлке - ата-бабам көктеген жер,

Қорамнан ақтылы кой кетпеген жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Алдымнан келін кесіп өтпеген жер.


Қайырмасы: 

Дайындаған: Ғазиза Ұзақ

Суреттер: baiolke.com, writers.kz


5762 0
(0)

E-mail получателя:
Текст сообщения:

Оқи отырыңыз


Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз

Танымал блогтар


Донор сүті жайлы естіп пе едіңіз?

Осы күнге шейін ана сүтінің доноры болады және оны арнайы банкте сақтайды деп ойлап көрдіңіз бе?

Автор: Айкона Н

Болмашы құпия - 5

Әлі біткен жоқ...


Біз ғашық барады қашып күз...

Сағыныш сырым - күзбен бірге сарғайды...



Абайша сөйлесем...

Осы күнге дейін көктемді ұнатпайтын бірде-бір жанды кездестірмеппін. "Жердің жүзін масатыдай құлпыртқан"...


Не істейін?

Жазып болғанда біраз жеңілдегендей болдым.




Айдарлар бойынша қызықты


Қызықты қосымшалар: Cross DJ Free (Android үшін)

Бүгіннен бастап біз сіздерге Android және iOS операциондық жүйесі (ОЖ) орнатылған гаджеттерге арналған қызықты...

Бізде көше мәдениеті қалыптасқан ба?

«Жүре берсең, көре бересің» деген сөзді көшеге шыққанда айтсақ та болатындай. Қанша адам болса, соншама...

Махаббаттың түрлері

Бір қыз көп жігіттен сұқбат алып, артынша олардың барлығына да телефон нөмірін берген. Нәтижесінде ...


Тарихта болған жұмбақ әуе апаттары

Malaysia Airlines әуекомпаниясына тиесілі бортында 227 жолаушы мен 12 экипаж мүшесі бар Boeing 777-200 ұшағының радардан...

Абель Санчес (бапкер): "Головкин - Чавес кездесуі 99 пайызға дайын"

Орта салмақтағы WBA және IBO тұжырымдары бойынша әлем чемпионы қазақстандық боксшының жеке бапкері Абель...

Google қызметтері: Сайтқа (блогқа) сауалнама орналастыру

Google ұсынған әр алуан қызмет түрлерінің ішінде блогқа, сайтқа сауалнама немесе белгілі бір іс-шараға онлайн...



Соңғы бейнебаян

EXO - Black Pearl (FMV feat. SNSD Yuri) [қазақша субтитрлер]

2013 жылдың жаз мезгілінде EXO тобы ‘XOXO (Kiss & Hug)’ атты тұңғыш альбомдарын ұсынды. Сол уақытта олар “Wolf” әнімен камбэк жасаған болатын. 3 маусымда EXO Корея мен Қытайдың түрлі музыкалық сайттарында ‘XOXO (Kiss & Hug)’ альбомының әндірені жариялады. Альбом екі нұсқада жарыққа шықты: корей нұсқасы ‘Kiss version’ және қытай нұсқасы ‘Hug version’. "Black Pearl" осы альбомға кіретін 12 әннің бірі. Бейнеклипке Girls Generation тобының әншісі Yuri түскен.

Аударған: T.Kyuti

Өңдеген: Zere


BTS - Boy in Luv [қазақша субтитрлер]

Осы жылдың басында BTS (Bangtan Boys) ‘Skool Luv Affair’ екінші мини-альбомдарын ұсынды. Альбомның "Boy in luv" басты әніне бейнеклип түсірілді. Бейнеклипте жігіттер актерлік...


Suzy - Don't Forget Me (Gu Family Book OST) [қазақша субтитрлер]

Ұсынылып отырған бейнебаян қазақстандық көрермендерге танымал болып үлгерген «Гу әулиетінің шежіресі» атты телехикаяның саундтрегі. Әнді телехикаяда Дам...




Материал жіберу

Отанды сүю  отбасынан басталады

Любовь к Родине зарождается у семейного очага

Үздік әуендер

Роза РымбаеваАлтын сағым
"Алдаспан" тобы"Сағыныш" - М. Хасанов
БатырТвои шаги
"Қызыл қайың" - Құрманғазы"Алдаспан" тобы
БатырОтпусти
"Тұран" тобыThe swan - N. Tilendiev
"Алдаспан" тобы"Ой толғау" - М. Хасанов
Роза Рымбаева"Жаңа күн"
Нұржан Тәжікенов"Сағыныш"
"Тұран" тобы"Шилі өзен"

Жаңалықтар мұрағаты

Қазір сайтта

Барлығы: 911
Қонақтар: 903