"Балапан қаз" халық әні ме?!

03 Тамыз 2012, 10:16

Әуелі қазақтың қара домбырасының, кейіннен жетіген аспабымен сүйемелдеуімен шырқалған «Балапан қаз» әні авторы белгісіз болғандықтан халық әніне айналған еді. Алайда, соңғы жылдары әсем ән тереңірек зерттеліп, көпшілікке шығу тарихы аян болды.

Ән туралы деректер Шығыс Қазақстан облысының тумасы ақсақал Арғынбек Қилыбаев аузынан жазылып алынған. Ертеде Керей елінің қызы Найман еліне келін болып түскен. Өз елінде ол сүйген жігітінен аяғы ауыр болып қалып, өзге елге жүкті болып ұзатылады екен. Кейін босанып, аяқ-қолын бауырына алған кезде бөбегіне бесік жырын айтып, іштегі мұңын әнге қосады. Ән ел арасында кең таралып кетеді. Өкінішке орай, әннің толық сөздері ұмытылып, тек «Ей, ахау сабаз, ұшырдым ұясынан балапан қазды-ай» деген жолдары ғана сақталып қалады.

Арғынбай Жұмажанұлы

«Балапан қаз» әнінің қайта жандануына белгілі ақын-драматург Арғынбай Жұмажанұлы үлкен үлес қосты. Моңғолия елінің Баян-Өлгей мекенінде дүниеге келген ол әнге жаңадан сөз жазып, қайырмасын қалдырған. Кейін ән мәтіні мен әуені Моңғолия еңбек сіңірген қайраткері, күйші-сазгер, өнер танушы Қабыкей Ахмерұлы жинастырған «Моңғолия қазақтарының халық әндері» кітабында жарық көрді.

Елге бұл әнді Жанар Айжанова әкелген еді. Ол Моңғолия жерінде гастрольдік сапармен болған кезде, ауылдың алты ауызынан естіп, жадында сақтап қалады. Үш шумақты әннің мақамын бұзбай домбыра сүйемелдеуімен орындай бастайды. Ән біздің елде де кеңінен таралып, біраз әншілер оны өз репертуарына қосады. Арғынбай Жұмажанұлы әнге «Бұл өлке» деген атау беріп, «Балапан қаз» халық әнінің мақамымен» деп түртіп қояды.

2005 жылы жарық көрген «Көшпенділер» фильмінің бас кеңесшілерінің бірі болған, жазушы-профессор Ақселеу Сейдімбек тарихи киноның сәнін кіргізетін ән іздестіріп, өз таңдауын «Балапан қаз» әніне жасайды. Оның пікірінше, «Балапан қаз» қиын-қыстау кезеңдерге жер-жерге таралып кеткен қалың қазақтың өнері мен мәдени-рухани болмасын айқындайтын ән. Осылай, «Балапан қаз» әні фильмге жетігенші Нұргүл Жақыпбектің сүйемелдеуімен белгілі әнші Ұлту Қабаеваның орындауында енді.

Балапан қаз

Халық әнінің мақамымен

Сөзін жазған: Арғынбай Жұмажанұлы

 

Бұл өлке - біздің ауыл жайлаған жер,

Желіге асау құлын байлаған жер.

(Бұл өлке - біздің ауыл күздеген жер,

Сырғасын сұлу кыздың іздеген жер).

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Айқасып құлын-тайдай ойнаған жер.


Қайырмасы:

Е-е-й, ахау сабаз,

Ұшырдым ұясынан балапан қаз.


Бұл өлке - біздің ауыл күздеген жер,

Қаракөз бойын сылап түзеген жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Қолаң шаш уәдесін үзбеген жер.


Қайырмасы:


Бұл өлке - біздің ауыл қыстаған жер,

Қайыңға кер жорғаны ұстаған жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Күлімкөз бір қызыққа бастаған жер.


Қайырмасы:

 

Бұл өлке - ата-бабам көктеген жер,

Қорамнан ақтылы кой кетпеген жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Алдымнан келін кесіп өтпеген жер.


Қайырмасы: 

Дайындаған: Ғазиза Ұзақ

Суреттер: baiolke.com, writers.kz


6323 0
(0)

E-mail получателя:
Текст сообщения:

Оқи отырыңыз


Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз

Танымал блогтар


Дос (әңгіме)

Достар бірге жүрмеуші ме еді әрқашан? Серті қайда?


70... 25... 63...

Алты жылдың алды

Автор: Satirik 92

ЖЕКПЕ-ЖЕК

ҚАЗАҚСТАН - ҚЫТАЙ "KICKBOXING" ЖОЛДАСТЫҚ КЕЗДЕСУ



Асығыңыз, ЖАС ТҮЛЕК!!!

Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті, Филология, әдебиеттану және әлем тілдері факультеті...


Мен күткен романтика

Қолында жүзік. Арзаны емес. Маған ұсынып тұр. Тағы бір құшақ гүлі де бар


Алматыдағы 10 мәдениетсіздік (инфографика)

Біз қазақтың ең әсем қаласында емес, біреудің жерінде жүрген сияқтымыз...




Айдарлар бойынша қызықты


Apple планшеттер нарығынан түсіп қалуы мүмкін

IDC сараптамалық статистикасына сүйенсек, Apple планшеттер нарығындағы көшбасшылар рейтингінен түсу қаупі бар.

«Жаңа толқын-2014» байқауының екінші күнінде Әлішер 4-ші орынға түсіп қалды

«Жаңа толқын-2014» байқауының екінші күнінде Әлішер Каримов «Жаңа толқын-2010» байқауының жүлдегері,...

Дәрігерге сұрақ қойыңыз!

Құрметті оқырман, бауыр, ұйқы безі, көк бауыр, бүйрек, гинекология, жүрек қан тамыр жүйесі және буын...


Кемал Ататүрік қайда жерленген?

Түрік Республикасының негізін қалаушы Мұстафа Кемал Ататүріктің мазары ел астанасы Анкара қаласында...

Лэмпард «Нью-Йорк Сити» командасында ойнайды

Лондондық «Челси» командасының футболшысы Фрэнк Лэмпард спорттық мансабын жаңадан ашылып жатқан...

Асхат Еркімбай: "Тегін білімді алмау – өзімізге сын"

Кеше "Шәкірт назарындағы онлайн оқудың артықшылықтары мен кемшіліктері" деген тақырыппен онлайн дәріс...



Соңғы бейнебаян

2NE1 - Missing you [қазақша субтитрлер]

2013 жылдың қараша айында 2NE1 «Missing You» әні және бейнебаянымен қайта оралды. Топтың продюсері Ян Хён Сок бұл ән оның әйеліне қатты ұнағанын, тіпті көзіне жас алғызғанын айтқан екен. Ал кейін 2NE1-нің орындауында ән керемет лирикаға бөленіп, тыңдармандардың жүрегін тербетті.

Аударған: Сымбат Әділбек

Тайминг, әрлеу: Ainaz


f(x) - Red Light [қазақша субтитрлермен]

f(x) тобы осы жазда өз жанкүйерлеріне Red Light әнімен қайтып оралды. Жанкүйерлер олардың қайтып оралуын ұзақ күтті. Өйткені көптен бері қыздар жаңа әндерімен қуантпап...


Hyomin (T-Ara) - Nice Body [қазақша субтитрлер]

Хемин - T-ARA тобында Джиеннен кейінгі соло-дебют жасаған екінші мембер. Ол "Nice body" бейнебаянын 30 маусым күні көпшілікке жариялады. Ән "Brave sound" продюсерлігімен...




Материал жіберу

Отанды сүю  отбасынан басталады

Любовь к Родине зарождается у семейного очага

Үздік әуендер

Роза Рымбаева"Аңыз ару"
"Тұран" тобы02 Contemplation by Mukagali - poems by M. Makataev
Роза Рымбаева"Жұмбақ сезім"
"Алдаспан" тобы"Елге қайт" - сөзі: Роман Бұрқашев, әні: Ш. Омаров
БатырТвои шаги
"Алдаспан" тобы"Ұлы көш"
"Тұран" тобы"Мұқағали толғауы"
Жазира Байырбекова"Сен маған сүюді үйреттің"
"Тұран" тобы"Шилі өзен"
Роза Рымбаева"Қайран жастық"

Жаңалықтар мұрағаты