"Балапан қаз" халық әні ме?!

03 Тамыз 2012, 10:16

Әуелі қазақтың қара домбырасының, кейіннен жетіген аспабымен сүйемелдеуімен шырқалған «Балапан қаз» әні авторы белгісіз болғандықтан халық әніне айналған еді. Алайда, соңғы жылдары әсем ән тереңірек зерттеліп, көпшілікке шығу тарихы аян болды.

Ән туралы деректер Шығыс Қазақстан облысының тумасы ақсақал Арғынбек Қилыбаев аузынан жазылып алынған. Ертеде Керей елінің қызы Найман еліне келін болып түскен. Өз елінде ол сүйген жігітінен аяғы ауыр болып қалып, өзге елге жүкті болып ұзатылады екен. Кейін босанып, аяқ-қолын бауырына алған кезде бөбегіне бесік жырын айтып, іштегі мұңын әнге қосады. Ән ел арасында кең таралып кетеді. Өкінішке орай, әннің толық сөздері ұмытылып, тек «Ей, ахау сабаз, ұшырдым ұясынан балапан қазды-ай» деген жолдары ғана сақталып қалады.

Арғынбай Жұмажанұлы

«Балапан қаз» әнінің қайта жандануына белгілі ақын-драматург Арғынбай Жұмажанұлы үлкен үлес қосты. Моңғолия елінің Баян-Өлгей мекенінде дүниеге келген ол әнге жаңадан сөз жазып, қайырмасын қалдырған. Кейін ән мәтіні мен әуені Моңғолия еңбек сіңірген қайраткері, күйші-сазгер, өнер танушы Қабыкей Ахмерұлы жинастырған «Моңғолия қазақтарының халық әндері» кітабында жарық көрді.

Елге бұл әнді Жанар Айжанова әкелген еді. Ол Моңғолия жерінде гастрольдік сапармен болған кезде, ауылдың алты ауызынан естіп, жадында сақтап қалады. Үш шумақты әннің мақамын бұзбай домбыра сүйемелдеуімен орындай бастайды. Ән біздің елде де кеңінен таралып, біраз әншілер оны өз репертуарына қосады. Арғынбай Жұмажанұлы әнге «Бұл өлке» деген атау беріп, «Балапан қаз» халық әнінің мақамымен» деп түртіп қояды.

2005 жылы жарық көрген «Көшпенділер» фильмінің бас кеңесшілерінің бірі болған, жазушы-профессор Ақселеу Сейдімбек тарихи киноның сәнін кіргізетін ән іздестіріп, өз таңдауын «Балапан қаз» әніне жасайды. Оның пікірінше, «Балапан қаз» қиын-қыстау кезеңдерге жер-жерге таралып кеткен қалың қазақтың өнері мен мәдени-рухани болмасын айқындайтын ән. Осылай, «Балапан қаз» әні фильмге жетігенші Нұргүл Жақыпбектің сүйемелдеуімен белгілі әнші Ұлту Қабаеваның орындауында енді.

Балапан қаз

Халық әнінің мақамымен

Сөзін жазған: Арғынбай Жұмажанұлы

 

Бұл өлке - біздің ауыл жайлаған жер,

Желіге асау құлын байлаған жер.

(Бұл өлке - біздің ауыл күздеген жер,

Сырғасын сұлу кыздың іздеген жер).

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Айқасып құлын-тайдай ойнаған жер.


Қайырмасы:

Е-е-й, ахау сабаз,

Ұшырдым ұясынан балапан қаз.


Бұл өлке - біздің ауыл күздеген жер,

Қаракөз бойын сылап түзеген жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Қолаң шаш уәдесін үзбеген жер.


Қайырмасы:


Бұл өлке - біздің ауыл қыстаған жер,

Қайыңға кер жорғаны ұстаған жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Күлімкөз бір қызыққа бастаған жер.


Қайырмасы:

 

Бұл өлке - ата-бабам көктеген жер,

Қорамнан ақтылы кой кетпеген жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Алдымнан келін кесіп өтпеген жер.


Қайырмасы: 

Дайындаған: Ғазиза Ұзақ

Суреттер: baiolke.com, writers.kz


6360 0
(0)

E-mail получателя:
Текст сообщения:

Оқи отырыңыз


Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз

Танымал блогтар


Сағынған екенмін ғой...

Тоқта деп жылағанымда, "сен таксиден қалма, бүл сенің жолың" деді. Сол өмірдің даңғыл жолында таксиден қалып...

Автор: AyKon Sabitkizi

Бауыржан Тұрабаевтың үздік әзілдері (видео)

Бауыржан Тұрабаевтың үздік әзілдерін инстаграмнан жинастырдым. Күле отырыңыз!



Тағы да аударма

"вне-вне штатный" аудармашымын деп едім ғой. мынау қай кинодан екенін білмеймін, құдашамның аударып берші...


Назеркеше бағалау

Сериалсүйерқауымға

Автор: Yerke 백

Қамшы

Түс көріппін. Түсімде қамшы көріппін. Бала кезімнен қолға ұстаған қамшыларымның бәрін көрген екем.




Айдарлар бойынша қызықты


HTC соңғы модельдегі смартфонының Windows нұсқасын шығарады

Сәтті шыққан HTC One (M8) смартфоны Windows Phone 8.1 нұсқасымен үстіміздегі жылдың соңына дейін жабдықталады.

Қайрат Нұртастың суреті Түркия фотосалондарында жарнама үшін қолданылуда

Продюсер Қайрат Нұртастың суреті арқылы жарнама жасайтын фотосалонды кезіктіріп қалғанын айтып, сөзінің...

Жұлдыз жорамал: 28.07.2014 - 03.08.2014

Жұлдыздар бұл аптаның тек тоқтылар үшін аса табысты болатындығын айтады.


"Шоқан Уәлиханов керуен жолы" азиялық Римге жетті

«Шоқан Уәлиханов керуен жолы» ғылыми-танымдық іс сапары өте ежелгі қала саналатын Турфанға...

Либерияда футболға тыйым салынды

BBC таратқан мәліметке сүйенсек...

Видеодәріс: Компьютердегі файлдарды қалай жасырамын?

Бүгінгі дәрісте компьютердегі файлдарды жасыруды үйренеміз



Соңғы бейнебаян

Henry Lau (Super Junior M) - Fantastic [қазақша субтитрлер]

Шілде айында Super Junior M тобының мүшесі Генри ‘Fantastic’ атты мини-альбомымен қайтып оралды. Мини-альбом 6 әннен тұрады. Альбомды жасау барысында ол EXO-лық Чанельмен, INFINITE тобының мүшесі Хоямен және SMROOKIES-тегі Сыльги-мен бірігіп жұмыс істеді. Басты ‘Fantastic’ әніне бейнебаян да ұсынып үлгерді. Ән ғашық болып, өзгергісі келетін жігіттің сезімін бейнелейді.

Аударған: Сымбат Әділбек

Тайминг, әрлеу: T.Kyuti


2NE1 - Missing you [қазақша субтитрлер]

2013 жылдың қараша айында 2NE1 «Missing You» әні және бейнебаянымен қайта оралды. Топтың продюсері Ян Хён Сок бұл ән оның әйеліне қатты ұнағанын, тіпті көзіне жас...


f(x) - Red Light [қазақша субтитрлермен]

f(x) тобы осы жазда өз жанкүйерлеріне Red Light әнімен қайтып оралды. Жанкүйерлер олардың қайтып оралуын ұзақ күтті. Өйткені көптен бері қыздар жаңа әндерімен қуантпап...




Материал жіберу

Отанды сүю  отбасынан басталады

Любовь к Родине зарождается у семейного очага

Үздік әуендер

"Алдаспан" тобы"Ұлы көш"
"Алдаспан" тобы"Ел айрылған" - Халық күйі
Роза Рымбаева"Сені ғана"
"Алдаспан" тобы"Ана әлдиі"
"Алдаспан" тобы"Қосбасар" - М. Хасанов
Роза Рымбаева"Жазым"
Қорлан"Өмір күрес"
Жазира Байырбекова"Сен маған сүюді үйреттің"
"Алдаспан" тобы"Құс қайтару" - Қазанғап
"Тұран" тобы"Мұқағали толғауы"

Жаңалықтар мұрағаты