"Балапан қаз" халық әні ме?!

03 Тамыз 2012, 10:16

Әуелі қазақтың қара домбырасының, кейіннен жетіген аспабымен сүйемелдеуімен шырқалған «Балапан қаз» әні авторы белгісіз болғандықтан халық әніне айналған еді. Алайда, соңғы жылдары әсем ән тереңірек зерттеліп, көпшілікке шығу тарихы аян болды.

Ән туралы деректер Шығыс Қазақстан облысының тумасы ақсақал Арғынбек Қилыбаев аузынан жазылып алынған. Ертеде Керей елінің қызы Найман еліне келін болып түскен. Өз елінде ол сүйген жігітінен аяғы ауыр болып қалып, өзге елге жүкті болып ұзатылады екен. Кейін босанып, аяқ-қолын бауырына алған кезде бөбегіне бесік жырын айтып, іштегі мұңын әнге қосады. Ән ел арасында кең таралып кетеді. Өкінішке орай, әннің толық сөздері ұмытылып, тек «Ей, ахау сабаз, ұшырдым ұясынан балапан қазды-ай» деген жолдары ғана сақталып қалады.

Арғынбай Жұмажанұлы

«Балапан қаз» әнінің қайта жандануына белгілі ақын-драматург Арғынбай Жұмажанұлы үлкен үлес қосты. Моңғолия елінің Баян-Өлгей мекенінде дүниеге келген ол әнге жаңадан сөз жазып, қайырмасын қалдырған. Кейін ән мәтіні мен әуені Моңғолия еңбек сіңірген қайраткері, күйші-сазгер, өнер танушы Қабыкей Ахмерұлы жинастырған «Моңғолия қазақтарының халық әндері» кітабында жарық көрді.

Елге бұл әнді Жанар Айжанова әкелген еді. Ол Моңғолия жерінде гастрольдік сапармен болған кезде, ауылдың алты ауызынан естіп, жадында сақтап қалады. Үш шумақты әннің мақамын бұзбай домбыра сүйемелдеуімен орындай бастайды. Ән біздің елде де кеңінен таралып, біраз әншілер оны өз репертуарына қосады. Арғынбай Жұмажанұлы әнге «Бұл өлке» деген атау беріп, «Балапан қаз» халық әнінің мақамымен» деп түртіп қояды.

2005 жылы жарық көрген «Көшпенділер» фильмінің бас кеңесшілерінің бірі болған, жазушы-профессор Ақселеу Сейдімбек тарихи киноның сәнін кіргізетін ән іздестіріп, өз таңдауын «Балапан қаз» әніне жасайды. Оның пікірінше, «Балапан қаз» қиын-қыстау кезеңдерге жер-жерге таралып кеткен қалың қазақтың өнері мен мәдени-рухани болмасын айқындайтын ән. Осылай, «Балапан қаз» әні фильмге жетігенші Нұргүл Жақыпбектің сүйемелдеуімен белгілі әнші Ұлту Қабаеваның орындауында енді.

Балапан қаз

Халық әнінің мақамымен

Сөзін жазған: Арғынбай Жұмажанұлы

 

Бұл өлке - біздің ауыл жайлаған жер,

Желіге асау құлын байлаған жер.

(Бұл өлке - біздің ауыл күздеген жер,

Сырғасын сұлу кыздың іздеген жер).

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Айқасып құлын-тайдай ойнаған жер.


Қайырмасы:

Е-е-й, ахау сабаз,

Ұшырдым ұясынан балапан қаз.


Бұл өлке - біздің ауыл күздеген жер,

Қаракөз бойын сылап түзеген жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Қолаң шаш уәдесін үзбеген жер.


Қайырмасы:


Бұл өлке - біздің ауыл қыстаған жер,

Қайыңға кер жорғаны ұстаған жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Күлімкөз бір қызыққа бастаған жер.


Қайырмасы:

 

Бұл өлке - ата-бабам көктеген жер,

Қорамнан ақтылы кой кетпеген жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Алдымнан келін кесіп өтпеген жер.


Қайырмасы: 

Дайындаған: Ғазиза Ұзақ

Суреттер: baiolke.com, writers.kz


6808 0
(0)

E-mail получателя:
Текст сообщения:

Оқи отырыңыз


Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз

Танымал блогтар


Неден қорқасыз?

Қазіргі қорқынышыңыз қандай? Ол қашан басталды?

Автор: Nazerke Smaghul

Бейбіт Сарыбай. "Жұлдыз-жорамал"

Қай айда, қай күні туылса да былай сияқты. Меніңше...



Міне қызық, Масадан дәрі жасап шыгармақ

«Уды у қайтарады» деген рас қой. Бұл тәсілді енді мамандар масаға қарсы қолданбақ. Масаның шағуынан адам­ға...


Уақыт иірімі: бұл аңыз ба, әлде ақиқат па?

Ғалымдар арасында, «тылсым дүниенің түндігінен үңіліп, тетігін таба алсаң өткен өмірге тағы бір айналып...




Айдарлар бойынша қызықты


Әлеуметтік желіні ұтымды пайдалану амалдары

Әлеуметтік желілерде жарнама таратуға негізделген ресейлік «Buzzcraft» digital-агенттіктің басшысы Андрей Шаккар...

Қазақ тіліндегі "Галактика сақшылары" фильмін кімдер дыбыстады? (Видео)

Алматыда 2014 жылдың ең көп күтілген фильмдерінің бірі - қазақ тіліндегі "Галактика сақшылары" фильмі тағы бір...

Шөппен емделуге байланысты кеңестер

Орамалдың шетін лаванда майымен сулап, жастықтың астына салып қойса, ұйқыға байланысты қиындықтар болмайды.


Бұл қызық: Әуежайда жоғалған затыңызды енді ит әкеліп береді

KLM авиакомпаниясы Амстердам қаласындағы Схипхол әуежайында жоғалған затты иесіне қайтарып беру қызметін...

«Челси» уақытша регби алаңында өнер көрсетуі мүмкін

Өйткені, клубтың ресми стадионы «Стэмфорд Бридж» күрделі жөндеуден өтіп, кеңейтілмек.

23. Adobe Flash – Ұшатын әріптерді жасау

Жаңа сабақта флэш баннерді жасаудың тағы бір түрін үйретеміз.



Соңғы бейнебаян

TaeTiSeo(TTS) - Holler [қазақша субтитрлер]

2012 жылы Girls Generation тобында топ інішде топ пайда болады. TaeTiSeo деген атау алған топ вокал жағынан қабілеттері мықты Taeyeon, Seohyun, Tiffany -дан құралды. Топтың атауы да қыздардың есімдерінен құралған. Қыздар сұхбат кезінде топтарының атауы алғашында өздеріне еш ұнамағандығын айтады. Бірақ биылғы шыққан альбомдарына бар күш-жігерлерін салып еңбектенгендерін айтып, өз сезімдерімен бөлісті.Holler әнінің аудармасы назарларыңызда.

Аударма: Исхар

Тайминг, әрлеу: T.Kyuti


Changmin (2AM) - Moment (The Heirs OST) [қазақша субтитрлер]

«Мұрагерлер» - 2013 жылдың ең үздік драмасы. Басты рөлдерде Ли Мин Хо, Пак Шин Хе, Ким У Бин сияқты тек Оңтүстік Кореяда ғана емес, бүкіл әлемді мойындатқан...


BEAST(B2ST) - How To Love [қазақша субтитрлер]

Hard to Love, How to Love – оңтүстіккореялық Beast бойз-бэндінің екінші альбомы. Альбом 2013 жылы 19 шілдеде "Shadow (Geurimja)"  атты басты әнмен бірге шықты. Альбом құрамына How to...




Материал жіберу

Отанды сүю  отбасынан басталады

Любовь к Родине зарождается у семейного очага

Үздік әуендер

"Тұран" тобы"Қара жорға"
"Тұран" тобы"Қайыстың зары"
"Алдаспан" тобы"Арман"
"Тұран" тобы"Елім-ай"
"Алдаспан" тобы"Түркі Күлтегін" - Мақсат Хасанов
"Алдаспан" тобы"Ой толғау" - М. Хасанов
"Алдаспан" тобы"Ана әлдиі"
"Алдаспан" тобы"Көроғлы" - Дәулеткерей
Роза Рымбаева"Асыл арман-ай"
"Алдаспан" тобы"Құс қайтару" - Қазанғап

Жаңалықтар мұрағаты