"Балапан қаз" халық әні ме?!

03 Тамыз 2012, 10:16

Әуелі қазақтың қара домбырасының, кейіннен жетіген аспабымен сүйемелдеуімен шырқалған «Балапан қаз» әні авторы белгісіз болғандықтан халық әніне айналған еді. Алайда, соңғы жылдары әсем ән тереңірек зерттеліп, көпшілікке шығу тарихы аян болды.

Ән туралы деректер Шығыс Қазақстан облысының тумасы ақсақал Арғынбек Қилыбаев аузынан жазылып алынған. Ертеде Керей елінің қызы Найман еліне келін болып түскен. Өз елінде ол сүйген жігітінен аяғы ауыр болып қалып, өзге елге жүкті болып ұзатылады екен. Кейін босанып, аяқ-қолын бауырына алған кезде бөбегіне бесік жырын айтып, іштегі мұңын әнге қосады. Ән ел арасында кең таралып кетеді. Өкінішке орай, әннің толық сөздері ұмытылып, тек «Ей, ахау сабаз, ұшырдым ұясынан балапан қазды-ай» деген жолдары ғана сақталып қалады.

Арғынбай Жұмажанұлы

«Балапан қаз» әнінің қайта жандануына белгілі ақын-драматург Арғынбай Жұмажанұлы үлкен үлес қосты. Моңғолия елінің Баян-Өлгей мекенінде дүниеге келген ол әнге жаңадан сөз жазып, қайырмасын қалдырған. Кейін ән мәтіні мен әуені Моңғолия еңбек сіңірген қайраткері, күйші-сазгер, өнер танушы Қабыкей Ахмерұлы жинастырған «Моңғолия қазақтарының халық әндері» кітабында жарық көрді.

Елге бұл әнді Жанар Айжанова әкелген еді. Ол Моңғолия жерінде гастрольдік сапармен болған кезде, ауылдың алты ауызынан естіп, жадында сақтап қалады. Үш шумақты әннің мақамын бұзбай домбыра сүйемелдеуімен орындай бастайды. Ән біздің елде де кеңінен таралып, біраз әншілер оны өз репертуарына қосады. Арғынбай Жұмажанұлы әнге «Бұл өлке» деген атау беріп, «Балапан қаз» халық әнінің мақамымен» деп түртіп қояды.

2005 жылы жарық көрген «Көшпенділер» фильмінің бас кеңесшілерінің бірі болған, жазушы-профессор Ақселеу Сейдімбек тарихи киноның сәнін кіргізетін ән іздестіріп, өз таңдауын «Балапан қаз» әніне жасайды. Оның пікірінше, «Балапан қаз» қиын-қыстау кезеңдерге жер-жерге таралып кеткен қалың қазақтың өнері мен мәдени-рухани болмасын айқындайтын ән. Осылай, «Балапан қаз» әні фильмге жетігенші Нұргүл Жақыпбектің сүйемелдеуімен белгілі әнші Ұлту Қабаеваның орындауында енді.

Балапан қаз

Халық әнінің мақамымен

Сөзін жазған: Арғынбай Жұмажанұлы

 

Бұл өлке - біздің ауыл жайлаған жер,

Желіге асау құлын байлаған жер.

(Бұл өлке - біздің ауыл күздеген жер,

Сырғасын сұлу кыздың іздеген жер).

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Айқасып құлын-тайдай ойнаған жер.


Қайырмасы:

Е-е-й, ахау сабаз,

Ұшырдым ұясынан балапан қаз.


Бұл өлке - біздің ауыл күздеген жер,

Қаракөз бойын сылап түзеген жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Қолаң шаш уәдесін үзбеген жер.


Қайырмасы:


Бұл өлке - біздің ауыл қыстаған жер,

Қайыңға кер жорғаны ұстаған жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Күлімкөз бір қызыққа бастаған жер.


Қайырмасы:

 

Бұл өлке - ата-бабам көктеген жер,

Қорамнан ақтылы кой кетпеген жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Алдымнан келін кесіп өтпеген жер.


Қайырмасы: 

Дайындаған: Ғазиза Ұзақ

Суреттер: baiolke.com, writers.kz


6488 0
(0)

E-mail получателя:
Текст сообщения:

Оқи отырыңыз


Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз

Танымал блогтар


Кино көріп үйренуге үш қадам. Киберпанк жанры, «Матрица» кинобаянның үштігі жайлы

Бірінші қадам. Көбінде киножанр әдеби жанрмен анықталады. Кейде киносын көрмей жатып әдеби нұсқасын оқуға...


Ұялы телефондағы диалог

Ең алғаш айтып берген әніңіз... 2010 жылы 10-шы қазанда. Жарайды, мен тұрмысқа шығамын... мазаламағаның дұрыс!

Автор: AyKon Sabitkizi

Кредитті неге жеккөруіміз керек?

Кеше ойда жоқта қолыма кітап ұстап едім. Соны сіздермен бөліскім келіп отыр.



Құбылай Хан...

25 тамыздан бастап, «Қазақстан» Ұлттық телеарнасы «Құбылай хан» атты жаңа сериал ұсынады.


Аударма өлең

Тұсау кесер




Айдарлар бойынша қызықты


Италиялықтар Қазақстанның құрметіне смартфон құрастырып шықты

Италияның «Caviar» зергерлік бренді ерекше үлгідегі алтынмен апталған кезекті смартфонын Қазақстан құрметіне...

Алматы күні: «Алматы – іңкәрім менің!» фестивалі қалай өтеді?

21 қыркүйек – Алматы күні қарсаңында бірнеше іс-шара өтпек. Солардың бірі – «Алма-Ата – моя первая любовь!»...

Жазғы сән: New Yorker бутигі ұсынған киімдер

Киімді қалай алсақ та, ең бірінші талғам керек. Кезекті материалымызда осы талғамға қатысты көмекті...


Біржан салдың ұрпақтары кімдер? (жалғасы)

Əрең дегенде ес жиып, етек жапқан кезі еді. Отағасының мойнына “халық жауы” деген пəле ілінді. Ақыры Біржан...

Қазақ шоумені волейболшы Сәбина жайлы бейнеклип түсірді

Белгілі шоумен Дәуіт Шайхисламов қазақстандық әдемі спортшыларға арнап бейнеклип түсірді.

Видеодәріс: Аудио файлдардың форматын қалай өзгертуге болады?

Бүгінгі дәрісте аудио файлдардың форматын өзгертуді үйренеміз



Соңғы бейнебаян

SPEED - Don't tease me! [қазақша субтитрлер]

Джон У, Тэ Ун, Юн Хан, Тэ Ха, Джон Гук, Се Джун, Сон Мин атты жеті жігіттен тұратын SPEED тобы 2012 жылы құрылған. SPEED Circus – SPEED тобының ең алғашқы мини-альбомы. Альбомның басты әуені – «Don't tease me!» әні. Бұл альбомының концепті цирк жанрында жасалған. «Don't tease me!» әніне арнайы бейнеклип түсірілмеген, оның орнына осы жылдың ақпан айында Шоу-кейсте орындаған видеоны ұсынады. 

Аударған: Айназ


ALi - The Vow (Golden Rainbow OST) [қазақша субтитрлер]

Али - 1984 жылы туған Оңтүстік Корейлік әнші-композитор. K-Pop, R&B, Soul және Hip-Hop жанрларында ән шырқайды. «Өлмес ән» шоуының 2-маусымында 8 рет жеңіске жетіп,...


DAVICHI - Missing you Today [қазақша субтитрлермен]

Davichi - қазіргі k-pop әлемінің танымал топтарының бірі, әрі бірегейі деп айтуға толық негіз бар. Олар дуэт бола тұра қаншама елеулі жетістіктерге қол жеткізді....




Материал жіберу

Отанды сүю  отбасынан басталады

Любовь к Родине зарождается у семейного очага

Үздік әуендер

"Алдаспан" тобы"Бір елу"
Қорлан"Толқын легі"
"Тұран" тобы"Жарапазан"
"Тұран" тобы"Іңір"
"Алдаспан" тобы"Елге қайт" - сөзі: Роман Бұрқашев, әні: Ш. Омаров
"Алдаспан" тобы"Барыс"
"Тұран" тобы"Мұқағали толғауы"
Роза Рымбаева"Мен сондаймын"
Нұржан Тәжікенов"Сағыныш"
Роза Рымбаева"Қайран жастық"

Жаңалықтар мұрағаты