"Балапан қаз" халық әні ме?!

03 Тамыз 2012, 10:16

Әуелі қазақтың қара домбырасының, кейіннен жетіген аспабымен сүйемелдеуімен шырқалған «Балапан қаз» әні авторы белгісіз болғандықтан халық әніне айналған еді. Алайда, соңғы жылдары әсем ән тереңірек зерттеліп, көпшілікке шығу тарихы аян болды.

Ән туралы деректер Шығыс Қазақстан облысының тумасы ақсақал Арғынбек Қилыбаев аузынан жазылып алынған. Ертеде Керей елінің қызы Найман еліне келін болып түскен. Өз елінде ол сүйген жігітінен аяғы ауыр болып қалып, өзге елге жүкті болып ұзатылады екен. Кейін босанып, аяқ-қолын бауырына алған кезде бөбегіне бесік жырын айтып, іштегі мұңын әнге қосады. Ән ел арасында кең таралып кетеді. Өкінішке орай, әннің толық сөздері ұмытылып, тек «Ей, ахау сабаз, ұшырдым ұясынан балапан қазды-ай» деген жолдары ғана сақталып қалады.

Арғынбай Жұмажанұлы

«Балапан қаз» әнінің қайта жандануына белгілі ақын-драматург Арғынбай Жұмажанұлы үлкен үлес қосты. Моңғолия елінің Баян-Өлгей мекенінде дүниеге келген ол әнге жаңадан сөз жазып, қайырмасын қалдырған. Кейін ән мәтіні мен әуені Моңғолия еңбек сіңірген қайраткері, күйші-сазгер, өнер танушы Қабыкей Ахмерұлы жинастырған «Моңғолия қазақтарының халық әндері» кітабында жарық көрді.

Елге бұл әнді Жанар Айжанова әкелген еді. Ол Моңғолия жерінде гастрольдік сапармен болған кезде, ауылдың алты ауызынан естіп, жадында сақтап қалады. Үш шумақты әннің мақамын бұзбай домбыра сүйемелдеуімен орындай бастайды. Ән біздің елде де кеңінен таралып, біраз әншілер оны өз репертуарына қосады. Арғынбай Жұмажанұлы әнге «Бұл өлке» деген атау беріп, «Балапан қаз» халық әнінің мақамымен» деп түртіп қояды.

2005 жылы жарық көрген «Көшпенділер» фильмінің бас кеңесшілерінің бірі болған, жазушы-профессор Ақселеу Сейдімбек тарихи киноның сәнін кіргізетін ән іздестіріп, өз таңдауын «Балапан қаз» әніне жасайды. Оның пікірінше, «Балапан қаз» қиын-қыстау кезеңдерге жер-жерге таралып кеткен қалың қазақтың өнері мен мәдени-рухани болмасын айқындайтын ән. Осылай, «Балапан қаз» әні фильмге жетігенші Нұргүл Жақыпбектің сүйемелдеуімен белгілі әнші Ұлту Қабаеваның орындауында енді.

Балапан қаз

Халық әнінің мақамымен

Сөзін жазған: Арғынбай Жұмажанұлы

 

Бұл өлке - біздің ауыл жайлаған жер,

Желіге асау құлын байлаған жер.

(Бұл өлке - біздің ауыл күздеген жер,

Сырғасын сұлу кыздың іздеген жер).

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Айқасып құлын-тайдай ойнаған жер.


Қайырмасы:

Е-е-й, ахау сабаз,

Ұшырдым ұясынан балапан қаз.


Бұл өлке - біздің ауыл күздеген жер,

Қаракөз бойын сылап түзеген жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Қолаң шаш уәдесін үзбеген жер.


Қайырмасы:


Бұл өлке - біздің ауыл қыстаған жер,

Қайыңға кер жорғаны ұстаған жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Күлімкөз бір қызыққа бастаған жер.


Қайырмасы:

 

Бұл өлке - ата-бабам көктеген жер,

Қорамнан ақтылы кой кетпеген жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Алдымнан келін кесіп өтпеген жер.


Қайырмасы: 

Дайындаған: Ғазиза Ұзақ

Суреттер: baiolke.com, writers.kz


6563 0
(0)

E-mail получателя:
Текст сообщения:

Оқи отырыңыз


Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз

Танымал блогтар


Миллиондарды жылатқан фильм

немесе Жетінші камерадағы ғажайып

Автор: Nazerke Smaghul

2 қыркүйек

білім күніне арнаған естелік қой.



Өнер білсең-өлмейсің

Өнерлінің қолы алтын, Өлеңшінің сөз алтын


VSauce және AsapSCIENCE - жаңа мектеп (18+ы бар)

VSauce және AsapSCIENCE жайлы естіп па едіңіздер?




Айдарлар бойынша қызықты


Браузермен жұмыс істеуге арналған пайдалы батырмалар

Қарапайым пернетақтаның көмегімен әрбір орындалатын операцияның еңбегін қысқартып, жұмысын жеңілдететін...

Әлемдік жұлдыз «Астана Опера» сахнасында өнер көрсетеді

Астаналық көрермен С. Прокофьевтің «Ромео мен Джульетта» балеттік спектаклін жаңа орындауда тамашалайды. 19...

Жұлдыз жорамал: 01.09.2014 - 08.09.2014

Жұлдыздар ойға алғаныңызды алдымыздағы қаңтар айына дейін жүзеге асыру үшін маңызды жұмыстармен айналысып,...


"Ұлытау" экспедициясы күнделігінен #3

Экспедиция мүшесі болған тілшінің күнделігін оқи отырыңыздар.

Шымкентте Бекзат Саттархановқа ескерткіш орнатылды

Ескерткіштің ашылу салтанатына еліміздің даңқты спортшылары, Олимпиада чемпиондары мен зиялы қауым...

22. Adobe Flash - Жарнамалық баннер жасау

Бір түрлі реңнен тағы бір түрлі реңге өтіп тұратын жарнамалық баннерді қалай жасайды?



Соңғы бейнебаян

Super Junior - MAMACITA [қазақша субтитрлер]

Super Junior араға 2 жыл салып, MAMACITA альбомдарымен қайта оралды. Бұл топтың биылғы басты жаңалығы - топ лидері Ли Тык әскерлік борышын өтеп келді. Топ құрамына қайта қосылып, MAMACITA атты әндеріне бейнебаян да түсірді. Топ мүшесі Ынхек альбом туралы: «Біз бұл альбомға барымызды салып дайындалдық, себебі алдыңғы альбомнан кейін ұзақ уақыт өтті. Топтың барлық мүшелері өз үлестерін қосқандықтан, бұрынғыға қарағанда қобалжуымыз да көп»,- дейді. 

Аударма: Сымбат Әділбек

Тайминг: Kytti

Әрлеу: T.Kyuti


Bigbang - Stay [қазақша субтитрлер]

Big Bang тобы 2009 жылы Жапонияда дебют жасағаннан соң, бір жылдан кейін 2010 жылы «Big Show» атты үш күнге созылған концерттерін берді. Концертке 40 000-нан астам...


BTS - DANGER [қазақша субтитрлер]

Тамыз айының басында BTS тобы «Dark & Wild» атты толыққанды альбомдарымен қайта оралды. Осы ән-жинаққа енген әндері арқылы хип-хоп жанрына көшті. Danger - альбомның...




Материал жіберу

Отанды сүю  отбасынан басталады

Любовь к Родине зарождается у семейного очага

Үздік әуендер

Роза Рымбаева"Махаббат бал өмір"
"Алдаспан" тобы"Белес" - Халық күйі
Роза Рымбаева"Сені ғана"
Роза Рымбаева"Дүние жалған"
"Аңсар" квартеті"Поппури"
"Алдаспан" тобы"Көңіл шуағы"
"Алдаспан" тобы"Ұстазға" - М. Хасанов
"Алдаспан" тобы"Елге қайт" - сөзі: Роман Бұрқашев, әні: Ш. Омаров
"Алдаспан" тобы"Түркі Күлтегін" - Мақсат Хасанов
"Тұран" тобы"Елім-ай"

Жаңалықтар мұрағаты