Оқи отырыңыз

Өзіңді өз бойыңнан биікпін деп ойламау да – биіктік.

Автор: Ғабит Мүсірепов

— Редактор бағаны —

Байтұрсынұлы Нобель сыйлығы жайында
Байтұрсынұлы Нобель сыйлығы жайында

Автор: Ербол Жұмабайұлы

Статус: Massaget.kz порталының Бас редакторы

Материал жіберу БЛОГ ЖАЗУ

— Үздік әуендер —

Нұржан Тәжікенов - "Сағыныш"
Роза Рымбаева - Алтын сағым
"Тұран" тобы - Kara jorga - people's songм
"Тұран" тобы - The swan - N. Tilendiev
"Тұран" тобы - Kaiys's weeping - poems by S. Kudaiberdiev (the epic of 'Layla and Majnun')
"Тұран" тобы - Zharapazan - people's song - poems by S. Medeubek
Бас бет / Лайфстайл / Білім / Жаратылыстану / Қазақтың сөз теңізі. Жел атаулары

Қазақтың сөз теңізі. Жел атаулары

Қазақтың сөз теңізі. Жел атаулары

Бүгіннен бастап назарларыңызға қазақ сөзінің мәйекті, соны, ел жадынан өшіп бара жатыр-ау деген тұстарынан бір-бір шоғыр кесіктер ұсынып отырмақпыз. Тіліміздегі байлықты тек қана жел атауларынан-ақ пайымдауға болар деген үміттеміз.

Қағу – салқын жел түрі. Алақаншық – бір бәсеңдеп, бір ұйтқып соғатын боран. Алақұйын – астаң-кестең ұйтқыған боран. Азынау жел – гуілдеп соққан аңқыма жел. Аңызғақ жел – жазғытұры тым жылы әрі құрғақ жел. Алтын күрек – оңтүстіктен үзбей соғып, қыстың соңғы қарын күрт ерітетін жылы жел. Баяу жел – лебі бәсең жел. Боранды жел – қарды бұрқыратып ұйтқып соғатын ысқырық жел. Борасын – қиыршықтап борайтын сырғыма жел. Бұрқасын – жерге түскен қарды суырып соғар бәсең жел. Дауыл – шаңдатқан, борандатқан, алай-дүлей осқырған жел. Жайдақ жел – жауынсыз, шаңсыз баяу соғатын жел. Жатаған жел – төмен, жер бауырлап ескен жел. Жаяу боран – жаңа түскен үлпек қарды жер бетінен не қатқан қар үстінен үрген еспе боран. Жаяу борасын – жаяу бораннан ақырынырақ соғатын жел. Желең жел – сәл-пәл соғатын жел. Желемік – әлсіз жел. Мұны өлкек, ексім деп те айтады. Желкем – желтең жел. Жеңіл жел – солғын жел. Жоғары жел – биіктен үйірген жел. Ебі  жел – шығыстан соғатын жел. Ебі – қара ебі және ақ ебі болып бөлінеді. Қара ебі жазда, жер қарада, ақ ебі қыста қар ұшырып соғады. Ескек жел – есе соққан жел. Еспе жел – желпінді еспек жел. Зулама жел – іркілмей соғатын екпінді жел. Керімсал жел – шілдеде оңтүстіктен соғатын аңызақ жел. Көк дауыл – аязды қарлы боран. Көлденең жел – кесе көлбеу жел. Қайтыс жел – қарқыны басылған жел. Қара дауыл – шаң-топырақты көтерген сойқанды жел. Қара жел – бұлтты күнгі ызғарлы жел. Қарыма жал – бет қаритын өткір жел. Қара құйын – топырақ, құм боратқан жел. Қарсы жел – жүріс бағытқа қарсы соғатын жел. Қоңыр жел – майда самал жел. Қума жел – қуалай соғатын жел. Құйын – үйіріле, ұйтқи соғатын, кейде шаң-тозаңды көкке үйіріп соғатын екпінді жел. Қызыл жел – аңызақ, ыстық жел. Майда жел – жұмсақ самал. Мырза жел – жанға жайлы қоңыр жел. Өкпек жел – көбіне көктемде соғатын ызғырық жел. Өксік жел – ышқынған қатты жел. Өтпе жел – бір бөлменің қарсы қабырғаларындағы ашық терезеден ерсілі-қарсылы ескен жел. Сақаусыраған жел – қарқыны бәсеңдеген жел. Салқын жел – ызғарлы күзгі жел. Самал жел – қоңыр салқын майда жел. Сары жел – тынымсыз соққан жел. Саумал жел – айналып соққан қайталама жел. Тас боран – тас, топырақ суырып соққан қайталама жел. Тау желі – таң аңғарынан ескен жел. Тентек жел – ала құйын есер жел. Теңіз желі – теңізден ескен жел. Теріскей жел – терістіктен ескен салқын жел. Үрме жел – екпіні бір басылып, бір көтеріліп соғар жел. Үскірік жел – күзгі, қысқа құрғақ, суық жел. Ызғырық жел – өңменіңнен өтер суық жел. Ықтырма жел – адамды, малды ықтырып, бет қаратпайтын суық жел. Ыстық жел – аптап жел.

 

Дайындаған: Мейіржан Әуелханұлы

Сурет: edu.cn 

8068 8
Рейтинг: +3

Дайындаған: Meyirzhan Auelkhan
Қосылған күні: 05 наурыз 2013, 12:43
Пікірлер
+0
05 наурыз 2013, 12:51

Біліп жүрген дұрыс

+0
05 наурыз 2013, 12:55

Тамаша, Мәке! Мұны әрқайсымыз да білуіміз керек деп ойлаймын.

+0
05 наурыз 2013, 16:29

бұрын мектепке бара жатқанда алдымыздан шығыстың желі ұрып тұратын, қайтқанда да алдымыздан жел ұрып тұратын батыстың))

+0
06 наурыз 2013, 08:00

Не деген көп біразын білмеппін

+0
08 наурыз 2013, 15:58

оқуға нерв жетпейді

+0
13 наурыз 2013, 16:37

Қызылорда да ғой желдің түр-түрі бар. )))

+0
11 ақпан 2016, 16:12

көп екен

Пікір білдіру:

Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз.

Әлеуметтік желі арқылы кіру:

Ең қызықты блогтар

Жүректерге тазалық сыйлаған «Театр көктемі»
Жүректерге тазалық сыйлаған «Театр көктемі»

Жылдың елеулі оқиғаларының бірі, Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік...

Студент үшін ақша табудың тиімді жолы.
Студент үшін ақша табудың тиімді жолы.

Өмір - кей кезде адамнан артық тәрбиеші.

Автор: Әсел Малік
Қара Питер кім еді?
Қара Питер кім еді?

Детективтің өмірі - ізденіспен өтетіні белгілі.

Автор: Әсел Малік

Соңғы аудармалар

Елес ерткен
Елес ерткен

Түпнұсқа атауы - Sen to Chihiro no kamikakushi Орысша атауы - Унесенные призраками Мемлекет: Жапония Жылы: 2001 Түрі: аниме Режиссері: Хаяо Миядзаки Жанры: шытырман оқиға Аударма: Темірлан Бредин, Айза Берікболова Дыбыстаған:...

Секундына 5 сантиметр
Секундына 5 сантиметр

Түпнұсқа атауы - Byôsoku 5 senchimêtoru Орысша атауы - 5 сантиметров в секунду Мемлекет: Жапония Жылы: 2007 Түрі: аниме Режиссері: Макото Синкай Жанры:...

Red Velvet - Rookie [kaz_sub]
Red Velvet - Rookie [kaz_sub]

Оңтүстік кореялық "Red Velvet" қыздар тобының жаңа жұмысын қабыл алыңыздар. 2014 жылы құрылған топ сәтті жұмыс істеп келеді. Аталған әнге түсірілген бейнебаян да ашық...