Оқи отырыңыз

...Сауат ашумен қатар үйренуге міндетті дисциплина – ақпараттық талғам мен гигиена.

Автор: Айдос Сарым

— Редактор бағаны —

Байтұрсынұлы Нобель сыйлығы жайында
Байтұрсынұлы Нобель сыйлығы жайында

Автор: Ербол Жұмабайұлы

Статус: Massaget.kz порталының Бас редакторы

Материал жіберу БЛОГ ЖАЗУ

— Үздік әуендер —

Нұржан Тәжікенов - "Сағыныш"
Роза Рымбаева - Алтын сағым
"Тұран" тобы - Kara jorga - people's songм
"Тұран" тобы - The swan - N. Tilendiev
"Тұран" тобы - Kaiys's weeping - poems by S. Kudaiberdiev (the epic of 'Layla and Majnun')
"Тұран" тобы - Zharapazan - people's song - poems by S. Medeubek
Бас бет / Бойжеткен / Психология / Ырым-тыйымдар

Ырым-тыйымдар

Ырым-тыйымдар

Дәстүрін дәріптеп, салтын сақтаған атам қазақ ырым-тыйымдары арқылы тәрбие берген. Ырым-тыйымның пайдасы да ұшан-теңіз...

  • Қыз өкпелегіш болса – ырысы кем болады.
  • Жеңілтек болады деп қыз баланы қырқынан ерте шығармайды.
  • Қыз баланың бір тал түскен шашын кез келген жерге тастамайды, құс іліп кетсе, бас ауруына шалдығады.
  • Қалы үлкейіп кетпесін деп, қалымен туған балаға «Қалдыгүл, Қалдыбай» деп ат қояды.
  • Әйел итке тас лақтырса – үйдің ырысы кетеді, әйелдің бағы қайтады.
  • Қазақ баланы санамайды және санын айтпайды.
  • Келін бала көтермесе, нағашы жұртының бір баласын қойнына алып жатады.
  • Жүкті әйел шашын кессе - іштегі бала кемтар болып туады, бақыты кесіледі.
  • Ана баланы дәретсіз емізбейді.
  • Қыз балаға шашы өссін деп желке жегізеді.
  • Жаңа түскен келін киім-кешегін қысқартса – нәрестесі кем туады немесе түсік тастайды.
  • Әйел босанар кезде үйдегі сандықты босатып қояды, сонда әйел тез босанады.
  • Адамның келіншек отырған жақтағы аяғы ұйып қалса, ол екіқабат екен деп ырымдайды.
  • Түсік тастамасын деп, жас әйелдің көйлегінің етегін бүріп қояды.
  • Екіқабат әйелдің күні жақындаған кезде «жер ана, күш-қуат бере гөр» деп жалаң аяқ жүргізеді.
  • Жас босанған немесе аяғы ауыр әйел түнде суға бармайды.
  • Екіқабат әйелге пышақ, ара, қайшы ұстатпайды. Ұстаса – мерзімінен бұрын босанады.
  • Бала кіндігіне оралып қалады деп, екіқабат әйелге ине-жіп ұстатпайды.
  • Бала ортан жіліктің майын жесе – ата-анаға мейірімсіз болады.
  • Екіқабат әйел қоян етін жесе немесе қоян етіне жерік болса – баласы қоянжырық болады.
  • Екіқабат әйел ұл туғысы келсе – еркектің қару-жарағын, қыз туғысы келсе – жүзік, сырға, моншақ, қызыл түсті мата жастанып жатады.
  • Толғағы қатты болады деп екіқабат келіншекке толарсақ жегізбейді.
  • Қонақ қызды үй иесі төрге шығарса, сол үйге құт келеді деп ырымдаған.
  • Қыз бала дауысын қатты шығарып күлмейді.
  • Қыз бала түнде шашын жаймайды.
  • Баланың аңшылықтағы алғашқы олжасын несібесі кетеді, аңшылықта жолы болмайды деп ешкімге байлатпайды.
  • Егер әйел қыз туа берсе, баланың жолдасын босанған әйелдің басынан үш рет айналдырса ұл туады деп ырымдайды.
  • Жас келіншек аяғы ауыр кезінде түйе етін жемейді. Себебі, баласын түйе сияқты көп уақыт көтеріп, мезгілінде тумайды деген ырым бар.
  • Әйел екіқабат кезінде жерігі қанбаса, одан туған баланың аузынан су ағып жүреді.
  • Әйел босанар кезде үйдегі сандықты босатып қояды, сонда әйел тез босанады деп ырымдаған.
  • Сәби анасының төсін ұстап отырып емсе – сараң болады, еркім емсе – жомарт болады дейді.
  • Сәби шалқасынан алаңсыз ұйықтаса – елгі белгілі азамат болып өседі, бүк түсіп ұйықтаса – уайымшыл, жігерсіз болып шығады, етпетінен жатып ұйықтаса – ойшыл болады. Егер аяқ-қолын еркін созып ұйықтаса – болашақта батыр болады, бұл – кемеңгерліктің белгісі.
  • Шөбересінің алақанынан су құйып ішкен қарт жұмаққа барады.
  • Бесіктің бас жағына пышақ, қайрақ, қамшы қояды немесе үкінің тұяғын, кірпінің терісін, жыланның бас сүйегін тағады. Мұндайда шайтан, жылан, жәндік, тышқан келмейді деп жорыған.
  • Балаға асық етін мүжітпейді. «Алты жыл аш болсаң да асық етін мүжіме» деген сөз бар.
  • Тілдің ұшын жесе – сүйреңдеп сөйлей беретін болады деп ырымдаған.
  • Нәрестенің иткөйлегін далаға тастамайды. Олай жасаса, сәбиге сырқат жұғады.
  • Сәбидің бақыты иткөйлегін кигеннен басталады.
  • Сыңар аяқ киім киген баланың әйелі ұры болады.
  • Киімнің түймесін айқастырып салса, қуанышты хабар келеді. Ілулі тұрған киімнің түймесін салмайды.
  • Аяқ киімді оң аяқтан бастап киеді, сол аяқтан шешеді. 
  • Қонаққа келген сәбиге көгендік береді немесе киім алып береді. 
  • Шалбарды отырып, оң аяқтан киеді, сол аяқтан шешеді.
  • Киім сатып алғанға: «Киімің күйрек, жаның берік болсын!» деген тілек айтады. 
  • Аяқкиімді төңкеріп қоюға, теріс киюге болмайды. Олай жасаса, адамның жолы болмайды. 
  • Қазақ аяқкиімнің табанына қарамайды. Оның баспайтын жері жоқ. Сондықтан да былғаныштан көз ұшынады.
  • Жорықта, алыс сапарда басқа жастанатын еш нәрсе болмаса, етігін жастанған.
  • Халық нанымында: «Етік жолға бастайды, шалбар (жастансаң) сорға бастайды», Ұлтарақты етікке салмай тұрып, алдыңғы, жол бағытына қараған басын тіліп, «жолын ашу» ырымын жасайды. 
  • Екіқабат әйел «ұл табамын» десе, еркектің қару-жарағын, шалбарын ырымдан басына жастанып жатады. Қыз тапқысы келсе – қызыл ала шыт, әйелдің көйлегін, жүзік, сырға, алқа тәрізді әшекейлерді жастанған.
  • Шалбар мен етікті тұрып киюге болмайды. Соғыс кезінде ғана солай жасауға болады. 
  • Әйел босанып жатқанда жеңіл болсын деп, қыздың көйлегінің шетін жыртып «жол ашу» ырымын жасайды, немесе ұлдың шалбарының балағын тіліп қояды.
  • Баскиімді кез келген жерге тастамайды, аяққа баспайды, астыға басып отырмайды, аяққа кимейді. Олай жасаса, бастан бақ таяды, бас ауруына тап болады.
  • Ер адам әйелдің киімін кимейді, жаулығын басына салмайды. Олай жасаса, еркектігінен айрылады.
  • Емшектегі баласы бар әйел жалаңбас бала емізбейді. Жалаңбас отырса, шайтан қайызғағын сәбидің аузына салып жібереді.
  • Баскиімді айырбастамайды. Олай жасаса, басындағы бағы кетеді. Бас киімін сатуға да болмайды. 
    Бөтен адамға баскиімін бермейді. Олай жасаса, адам басы кемиді. Баскиімін сыйлауға да болмайды.
190971 6
Рейтинг: -1

Қосылған күні: 17 наурыз 2012, 00:12
Пікірлер
+0
17 наурыз 2012, 01:03

"Қалы үлкейіп кетпесін деп, қалымен туған балаға «Қалдыгүл, Қалдыбай» деп ат қояды" хехехех))) мен де Қалдыгүл болар едім егер анам креативті болмаса))))

+0
17 наурыз 2012, 01:43

Қонақ табалдырықты сүрініп барып аттаса, үйге ырыс келеді...:)

+0
17 наурыз 2012, 13:10

Аяғы ауыр келіншекке балық, қоян етін жеуге болмайды деп жатады. Қоянды білмеймін, ал балық нағыз витамин емес пе?! Жеңгелерім қоян жемесе де, балықтың түр-түрін жеген, шүкір, бұзықтар артық болмаса, кем туылған жоқ. Сондықтан, кейбір ырымдарға көз жұма қарау керек секілді

+0
18 наурыз 2012, 02:32

Осындай ырымдарды оқысаң қорқып қаласың.

+0
18 наурыз 2012, 16:21

ырымдарға сенбеймін!

+0
24 ақпан 2015, 21:59

ырымдар маған сенсін

Пікір білдіру:

Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз.

Әлеуметтік желі арқылы кіру:

Ең қызықты блогтар

Оралым, менің оралым!
Оралым, менің оралым!

Орал қаласының тарихы бай, өткені өнегелі, келешегі жарқын.

Философия қазақша пәлсапа ма?
Философия қазақша пәлсапа ма?

философияқазақша философияпәлсапа пәлсапа ғылым

Әйел – үйдің отын жағар шамшырағы
Әйел – үйдің отын жағар шамшырағы

Әйел затының жаратылысындағы ерік-жігердің мықтылығы

Димаш Құдайбергенов – қазіргі Қазақстан шоу-бизнесінің революционері
Димаш Құдайбергенов – қазіргі Қазақстан шоу-бизнесінің революционері

Димаш Құдайбергеновтың миллиардтар мекендеген аспан асты елінде бәрінен бәсі...

Табысқа жетудің сыры неде?
Табысқа жетудің сыры неде?

Әрбіреуіміз өз қалаған салаларымызда табысқа жету үшін не істеуіміз керек?

Автор: Амине Қадыр

Соңғы аудармалар

EXO – For Life [kaz_sub]
EXO – For Life [kaz_sub]

Оңтүстік кореялық-қытайлық бойз-бэнд EXO "For Lifе" бейнебаянымен қайта оралды. К-поперлер жақсы білетіндей, 2016 жылдың 5 қазанында S.M. Entertainment EXO-ның ізбасары EXO-CBX тобын таныстырды. "For Life" бейнебаянын Lvoe фансаб-тобы қазақша субтитрмен ұсынып отыр. Көрейік! 

JESSICA – Wonderland [kaz_sub]
JESSICA – Wonderland [kaz_sub]

Джессика Чон – корей-американ тегінен шыққан әнші, биші, актриса, модель. АҚШ-тың Калифорния штатында туған. Ағылшын, корей тілдерін жетік меңгерген. Girls’...

EXO - Lucky One [kaz_sub]
EXO - Lucky One [kaz_sub]

Оңтүстік кореялық әйгілі бойз-бэнд EXO тобы бүгінде дәурені жүріп, дүркіреп тұрған топ болып отыр. Жігіттер тобы тек Оңтүстік Кореяда ғана емес, Азияда...