Оқи отырыңыз

Мықты болсаң, өзгенің жетістігін, өзіңнің кемістігіңді көре біл. 

Автор: Қадыр Мырза Әли

— Редактор бағаны —

Сүйінші, «Massaget» мобильді қосымшасы іске қосылды!
Сүйінші, «Massaget» мобильді қосымшасы іске қосылды!

Автор: Ербол Жұмабайұлы

Статус: Massaget.kz порталының Бас редакторы

Материал жіберу БЛОГ ЖАЗУ

— Үздік әуендер —

Нұржан Тәжікенов - "Сағыныш"
Роза Рымбаева - Алтын сағым
"Тұран" тобы - Kara jorga - people's songм
"Тұран" тобы - The swan - N. Tilendiev
"Тұран" тобы - Kaiys's weeping - poems by S. Kudaiberdiev (the epic of 'Layla and Majnun')
"Тұран" тобы - Zharapazan - people's song - poems by S. Medeubek
Негізгі / Лайфстайл / Жаднама / Тіл тағдыры: «батя» мен «мам»

Тіл тағдыры: «батя» мен «мам»

Тіл тағдыры: «батя» мен «мам»

Тіз тазалығы ұлт үшін ең маңызды рөл атқаратын мәдени қарым-қатынас. Өз ана тіліңде таза сөйлеу, ешбір қоспасыз, кірме сөздерсіз сөйлеу ұлттың тіліне деген құрмет. Қазақ тілінің жағдайы мәз емес деп айта алмаймыз. Себебі демографиялық жағдайда енді өсіп келе жатқан жас мемлекеттің тілі, сол ұлттың көп таралу аймағына қарай қалыптасады. Қазіргі кезде тіліміздің шүлдірленуі азайып, барынша мегаполис қалаларда қазақ тілінде таза сөйлеуге тырысып жатыр, бірақ бұл әлі нәтиже емес.

Қазақта «сөз киесі» дейтін мәні терең, үлкен аталы сөз бар. Тегінен сөзге тоқтап, дау мен соғыстың бетін қайтарған осы сөз. Өкінішке орай киесі барын біле тұрып, киелі сөзді, соның ішінде кие дейтін атауға лайық атауларды кірме сөздермен ластап жүрміз. Бір сөзбен айтқан кезде бұлай сөйлеу мода.

Қазақ тілінде «әке» дейтін сөз бар. «Әке» деген үш-ақ әріптен тұратын сөзді түп тамырымен негізі сіз ойлағаннан да тереңде жатыр. Қазақ дәстүріне сай әкенің рөлі, оның тәрбиесі мен мінезі және болмысы ерек. «Әке – асқар тау», « Әкенің берген тәрбиесін жүз мектеп те бере алмайды» дейтін аталы сөздердің қалыптасуы сол сөзді жасап тұрған образдың ерекшелігінде. Ал біз осы бір киелі сөзді «батья» деп қысқартамыз. Жоқ қазақ тіліндегі қысқартуы емес, орыс тілінен енген сөздің қаңсығы. Қазіргі жастардың ауызынан «әке» деп шақыратын қаратпа сөзден гөрі, «батья» дейтін сөзді көп естиміз. «Ә» әрпіне тілі не икемі келмеуден де емес, бұл солай атауды қызық көретін баланың әрекеті немесе оның әкесі әкесін «батья» деп атаса керек, қалыптасып кеткен. Посткеңістік, совет үкіметі дейтін түсініктердің санада қалуы үлкен қауіп. Сондықтан барынша төл тілге тілді сындыру керек және икемдеу маңызды.

«Ана» дейтін ұлы сөзді «мам» деу сіз ше дұрыс па? «Шеше» деп шақырса анайы деп санайтын, дәстүрлі төл тілдегі ең керемет «шеше» сөзін де ластап біттік. Түсінікті өзгертіп жібердік. Бұл қасірет емес пе? Есіктен кіріп «Шеше шай дайын ба?» деп сұраудан гөрі, «Мам, шай дайын ба?» деу жастар үшін жеңіл әрі ерекше естіледі. Ал бұған құлақ үйреткен ата-ананың «қой» деп айтуға шамалары жетпей ме? Тәрбие түгілі, ертең ел азаматы болатын ортаны қоғам емес, отбасындағы, ошақ қасындағы әңігме өсіреді. Ендеше анаңызға «мам» дегенше «шеше» дегеніңіз әлдеқайда дұрыс жол болар еді.

1065 9
Рейтинг: +1

Дайындаған: Марғұлан Ақан
Фото: egemen.kz
Қосылған күні: 12 қараша, 17:06
Пікірлер
+1
12 қараша, 22:21

Сіз өзіңіз ата-анаңызды қалай атайсыз?Мен бұрын орысша атайтынмын,қазір қазақшаға үйреніп келем,бірақта кішкене дөрекілеу сияқты түйіледі кейде.

+0
14 қараша, 14:07

Әке-шеше деп атаймын

+1
12 қараша, 23:09

шеше деп атау жаман болып естилсе анашым деген адеми гой

+0
14 қараша, 14:07

Шеше деу керек негізі

+1
14 қараша, 13:32

Өзім папа, мама деп өстім, бірақ ұл-қыздарымда бұл қателікті қайталатқызбаймын. Қазіргі жастарда солай етсе екен.

+0
14 қараша, 19:00

Біздің тарихшылардың өзі дәлелдеген: МАМА сөзі түркі халықтарында ежелден кездескендігін. екпінге назар аударсақ та қазақтар орыстар сияқты бірінші А - ға емес екінші А-ға екпін түсіріп айтады. Бұрыннан тіліміз үйреніп қалған , өзіндік көркемдігі бар сөзді орыстын қансығы деп, құлаққа жағымсыз естілетін " шеше " -ні қолдану керек деген пікірмен келіспеймін. Ал "анашымға" келетін болсақ, жасанды естілетін сияқты...

+0
14 қараша, 19:37

"Шешені" жағымсыз етіп алған қазақтың өзі ғой, әйтпесе, тым жақсы сөз.

Пікір білдіру:

Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз.

Әлеуметтік желі арқылы кіру:

Соңғы аудармалар

"Мектеп 2017" 1-бөлім

Атауы: Мектеп 2017 Режиссері: Пак Джин Сок Бөлім саны: 16 Басты рөлдерде:  Соль Ин А, Чан Дон Юн, Ким Се Чжон, Ким Хи Чон

BTS –
BTS – "Blood,sweat & tears" [kaz_sub]

Топ: BTS немесе Beyond The Scene  Дебют: 2013 жыл, 13 маусым

38-параллель
38-параллель

Ел: Оңтүстік Корея Режиссер: Кан Джегю Жылы: 2004 Басты рөлдерде: Чан Дон Ган, Вон Бин Аударған: Ғалымжан Сәңкібаев