Қытайдағы өлім жазасы

Қытайдағы өлім жазасы

Қытай өлім жазасына кесу және оны жүзеге асыру санына қарай бірінші орындағы ел. Түрлі мәліметтерге сәйкес, Қытайда жыл сайын 2-7 мың өлім жазасы іске асырылады. Яғни, Қытайда әлемдегі қалған барлық елдердегі жиынтық саннан көп адам өлім жазасына кесіледі. Тағы бір атап өтерлігі, Қытайдағы соттар қылмысқа қатысы бар деген күдіктілердің 99%-дан астамын айыпты деп таниды. Кейінгі 10 жылда 6 млн астам адам қылмысқа кінәлі деп танылған. 

Қытайда өлім жазасы төмендегі қылмыстарға байланысты жүзеге асырылады:

  • Еліне опасыздық жасағанда;
  • Сепаратизм; (Сепаратизм – бөлектену, оңашалануға тырысушылық. Көп ұлтты мемлекеттердегі аз ұлттың өкілдері алдына бөлек мемлекет болып бөлініп шығуға немесе автономия алуға ұмтылуы)
  • Қаруды заңсыз қолданғанда;
  • Дұшпандарға жақтасқанда;
  • Тыңшылық әрекеттер жасағанда;
  • Мемлекеттік құпияларды дұшпандарға табыстағанда;
  • Дұшпандарға ақшаға сатылғанда;
  • Абайсызда өрт шығарғанда;
  • Су тасқынына алып келетін қылмыстар жасағанда;
  • Жарылысқа әкеліп соқтыратын қылмыстық әрекеттер жасағанда;
  • Уландыратын заттарды пайдаланғаны үшін;
  • Қоғамға кері әсерін тигізген үшін;
  • Біреуді көлікпен қағып кетсе;
  • Қоғамдық көліктерді өз көлігімен қағып кетсе;
  • Энергиялық құрылғыларға зиянын тигізген кезде;
  • Жарылғыш қасиеті бар құрылғыларға зиянын тигізген кезде;
  • Әуе ұшақтарын кепілдікке алғанда;
  • Заңсыз өнім шығарып, сауда-саттықпен айналысқанда (қару-жарақ, жарылғыш заттарға қатысты);
  • Ядролық қаруларды иемденген кезде;
  • Қару-жарақ пен жарылғыш заттарды ұрлаған кезде;
  • Уландыратын өнімдер мен тағамдарды жасағанда;
  • Жалған дәрі-дәрмектерді жасап шығарғанда;
  • Қаруларға қатысты контрабандалық әрекеттер үшін;
  • Ядролық материалдарға қатысты контрабандалық әрекеттер үшін;
  • Жалған ақша жасайтын құралдарды контрабандалық жолмен тасымалдағанда;
  • Мәдени ескерткіштерді контрабандалық жолмен тасымалдағанда;
  • Бағалы металдарды контрабандалық жолмен тасымалдау;
  • Сирек кездесетін жануарлар мен олардың ағзаларын контрабандалық жолмен тасымалдағанда;
  • Әдеттегі тауарларды контрабандалық жолмен тасымалдағанда;
  • Жалған ақша шығарғаны үшін;
  • Жалған қорды ұйымдастырып, ақша жинағандары үшін;
  • Салықтардан бас тартқаны үшін;
  • Келушілердің банкте сақталған ақшасын пайдаланғанда;
  • Қарызды уақытында қайтармағанда;
  • НДС чектерін заңсыз пайдаланғанда;
  • Біреуді қасақана өлтіргенде;
  • Біреудің денесіне қасақана зақым келтіргенде;
  • Адамдарды кепілдікке алғанда;
  • Әйелдерді ұрлағаны үшін;
  • Балаларды ұрлап, шет елдерге сатып жібергендері үшін;
  • Тонағанда;
  • Жасөспірімдерді қорлағанда;
  • Әйел адамды қорлағанда;
  • Ұрлық жасағанда;
  • Біреуге қылмысты жасауға көмектесетін ақпарат бергенде;
  • Түрмеден қашқанда;
  • Екінші адамға түрмеден қашуға көмектескенде;
  • Археологиялық маңызы бар жерді жөнсіз қазғанда;
  • Ежелгі адамдар мен жануарлардың, өсімдікердің қалдықтарына зақым келтіргені үшін;
  • Анашаны қолданып, контрабандалық жолмен тасымалдағаны үшін;
  • Әйелдер жеңіл жүрістілік танытқанда;
  • Екінші адамды жаман жұмыс істеуге көндіргенде;
  • Қажетсіз соғыс құралдарын өндіргенде;
  • Соғыс құралдарын бұзғанда;
  • Мемлекет қазынасын ұрлағанда;
  • Жемқорлықпен айналысқанда;
  • Сарбаздар әскери тәртіпке бағынбағанда;
  • Жалған әскери ақпарат таратқанда;
  • Соғысқа арналған қару-жарақтарды дұшпандардың қолына бергенде;
  • Бүлік шығару үшін жалған ақпарат таратқанда Қытай азаматтары өлім жазасына кесіледі.

Дайындаған: Қарлыға Бүйенбай

Сурет: meta.kz