Оқи отырыңыз

Адам тек жаңа туған кезінде, содан соң тек өлер сәтінде ғана бар күнәһарлықтан таза, ақ, адал сезімнің айдынында жүзе алады

Автор: Оралхан Бөкей

— Редактор бағаны —

Массагетте пікір қалдыру мен блог жазу ережесі өзгерді
Массагетте пікір қалдыру мен блог жазу ережесі өзгерді

Автор: Ербол Жұмабайұлы

Статус: Massaget.kz порталының Бас редакторы

Материал жіберу БЛОГ ЖАЗУ

— Үздік әуендер —

Нұржан Тәжікенов - "Сағыныш"
Роза Рымбаева - Алтын сағым
"Тұран" тобы - Kara jorga - people's songм
"Тұран" тобы - The swan - N. Tilendiev
"Тұран" тобы - Kaiys's weeping - poems by S. Kudaiberdiev (the epic of 'Layla and Majnun')
"Тұран" тобы - Zharapazan - people's song - poems by S. Medeubek
Негізгі / Бойжеткен / Сән / Шаштың сәні – шолпы мен шашбау

Шаштың сәні – шолпы мен шашбау

Шаштың сәні – шолпы мен шашбау

Сылдыр, сылдыр, сылдыр…
Қанымды қайнатты құрғыр.
Шық-шық жүрекке тиеді,
Күлпара талқан боп сынғыр.

Мағжан Жұмабаев ("Шолпы" өлеңінен)

"Әшекейі жоқ әйел жапырағы жоқ ағашпен тең" демекші, бүгінде сыңғырлаған шолпы түгілі, белге түскен қолаң шаш азайып бара жатса да, ұзын шаш маңызын жоя қоймады. 

Әдетте ұзын шашқа тағылатын шолпы мен шашбаудың айырмашылығы қандай?

Құрылымы жағынан шағын болып келетін шолпы өзара біріктірілетін қозғалмалы бөлшектер: құлпырма маржан тізбектерінен, Ресей тиындарынан (жалған теңгелер де жарайды), жартылай қуыс не жалпақ, селдір медальондардан, күміске орнатылған түрлі тастан құралады. 

Шолпы

Ал шашбау болса, шолпыдан ұзындығымен ерекшеленеді. Ол күміс шынжырлардан немесе жіптен, жібек баудан жасалып, маржан моншақтармен, сәндік әшекей бөлшектерімен безендірілген таспабаулардан тұрады. 

Шолпы шаштың ұшына тағылатын болса, шашбау бұрымның түбіне ілінеді немесе шашпен бірге өріліп, бұрымға сән беріп тұрады. Кейде шашбау қара баудан жасалып, шашты ұзын әрі қалың етіп көрсету үшін қолданылады. 

Шашбау

Шашбаудың да, шолпының да әшекей бұйымнан бөлек, өзіндік ерекше мақсаты болған. Бұларды оқи отырып, қазақтың даналығына еріксіз тәнті боласың. 

  • Қоңыраулы шолпы таққан қыздар қатты күлсе, шолпы сыңғырлап, оқыс қимылдарға тосқауыл болған. 
  • Шолпы арқаны түзу ұстап, сәнді жүруді үйрететін модель мектебінің рөлін атқарған.
  • Шолпының ауыр салмағы басты ауыртпай, емдік қасиетке ие болған.
  • Шолпы, шашбау сыңғыры қыз баланың үйге қарай келе жатқанынан хабар беріп, үлкендер жинақтала бастаған. 
  • Шолпы салмағының әсерінен шаш ұзын боп өскен.
  • Шолпыны да, шашбауды да бұрым тарқатылмай жинақы болып тұру үшін таққан. 

Ұзын шаш қазақ түсінігінде айрықша киелі нәрсе болған. Сондықтан шаш өруге де айрықша дайындықпен келген. Шашқа тағылатын әшекей сыйлағанда бір-біріне "Шашың ұзын, қалың болсын!" деген тілек айтқан. 

Халық арасында шашбауды күнделікті тағатын әшекей бұйымына айналдырған арулар жоқ емес. Солардың бірі – "Айқын" газетінің тілшісі Қаншайым Байдәулет.

Қаншайым Байдәулет

Шашбауды күнделікті өмірінде қолданып, жұмысқа тағып баратын журналист бұл туралы былай дейді:

"Шашбауды төрт-бес жыл бұрын туған күнімде досым сыйлаған болатын. Өзім арнайы сатып алған емеспін. Бірақ дүкендерден көріп, талай рет қызыққаным рас. Бағасы тым қымбат тұратындықтан, қалтам көтермеді. Қазір де ұлттық әшекей бұйымдар сатылатын сөрелерден ең бірінші шашбау қарауға тырысамын. Өкінішке қарай, күміс теңгелерді көтеріп кетуге мүмкіндігім жоқ. Әзірге досым сыйлаған шашбауды қанағат тұтып жүрмін. Оның үстіне, өзіме қатты ұнайды. Ал көрген адамдар таңданыстарын жасырып қала алмайды. Шегін тартып немесе саусақтарын шошайтып көрсетіп жатқанда, өте ыңғайсыз күйге түсемін. Ризашылықтарын білдіріп, бата беретін кісілер де бар". 

Дайындаған: Мейіргүл Оңғарова

Сурет "Қазақтың зергерлік өнері" кітабы мен Қаншайым Байдәулеттің жеке мұрағатынан алынды

Қосылған күні: 22 қаңтар 2014, 15:31
Пікірлер
+0
22 қаңтар 2014, 16:10

Шашбау мен шолпыцны күнделікті тағуға қимас едім...

+0
22 қаңтар 2014, 16:26

Наурыздың 14-інен бастап Маңғыстауда болыңыздар, Амал мерекесін тойлап жүрген халық арасынан неше түрін көресіздер) жалпы жаңа түскен келіндер де шай көйлек, шашақты орамалмен бірге шашбауды мүмкіндігінше тағып жүруге тырысады мұнда.

+0
22 қаңтар 2014, 17:20

Менің досым бұрындары тағатын, ерекшелеп тұратын. Кеше бір қыздан көріп қалдым, қызықтым

+0
22 қаңтар 2014, 18:16

МузАрттың "Шашбаулым" әні есіме түсіп кетті ғой...

+0
22 қаңтар 2014, 21:36

Мен қатты қызығамын, алайда шашым оншалықты ұзын емес-ті. Егер біреу-міреу сыйлаған болса, қуана-қуана қабыл алып, тастамай тағушы едім.

+0
23 қаңтар 2014, 11:26

Қаншайым керім-ау ). Бұрын да естіп қызығып ем! Жалпы, осы шашбауға қатты қызығам, өзімде жоқ бірақ, әзірге ).

Пікір білдіру:

Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз.

Әлеуметтік желі арқылы кіру:

Соңғы аудармалар

Қайсар До Бон Сун  #7
Қайсар До Бон Сун #7

До Бон Сун – ерекше қыз. Өйткені, оның бойында тұқымқуалайтын қасиет алпауыт күшке ие. Ол тек қыздаға беріледі. Бұл қасиеті үшін өзінен ұялатын қыз қалайша барлық қиындыққа қарсы тұра білді? Оған қолдау көрсеткен кім? 

BTS - Go Go
BTS - Go Go

Топ: BTS немесе Beyond The Scene  Дебют: 2013 жыл,...

VROMANCE feat. Obroject -
VROMANCE feat. Obroject - "Ғашықпын" (Fall In Love)

Массагет сайтында жарық көріп жүрген "Қайсар До Бон Сунның" сезімге толы саундтрегін назарларыңызға ұсынамыз.