Ел тарихындағы құтты мереке
жеке
блог

Ел тарихындағы құтты мереке

Дәстүрі шариғатпен астасып жатқан дана халқымыз  айт мерекесіне айрықша мән беріп, үлкен деңгейде атап өтетін болған. Патша саясатын көшпелі халыққа жеткізу қызметін атқарған "Дала уәлаяты" газетінде бабаларымыздың айт мерекесінқалай атап өткендігі туралы деректер бар. Газетке"Қырдағы рамазан айт" атты тақырыппен мақала шыққан. Онда халқымыздың бұл мейрамға деген құрметі:"...әсіресе, жаздыгүні болса, тамаша қылып, қызықпен өткізеді. Айттан бірнеше күн бұрын баршалары қимылдап, дайындала бастайды.Ауылдың қонатұғын орнын ыңғайлап, кедір-бұдыр,тоғай, ағаш жоқ жерді даярлайды» Әрі қараймақалада бәйге жарыстырып,қыз қуу,көкпар ойналып мереке ұлан-асыр тойланатыны айтылады.

XX ғасырда қазақ даласында айт  мерекесі 1921 жылдың 5 наурызынан  1926 жылға дейін  ресми мереке ретінде тойланып келген.Бұл туралы Орталық атқару комитеті төралқасының «Мұсылмандар мерекесі» туралы қабылдаған шешімінде айтылады.Ал, Шыңжандағы қазақтардың ұлт азаттығы үшін күрескен Зуқа батыр жайлы жазылған Қ. Шабаданұлының "Пана" деректі романынан айт күні оқылатын намазға деген халықтың ықыласын көруге болады. Батырдың елінде айт намазы кезінде ер кісілердіңбірі қалмай,тегіс сапқа тұрып,айт намазын оқыған.

Айт мерекесінде ел ішінде арнайы үлкен дастархан жайылып,алыс-жақын ағайынның басы қосылып,жұрт арқа - жарқа болып,айттық кәде сыйлап,ұлан асыр той жасайтын.Ықылым заманнан келе жатқан айттық кәде дәстүрінің астарында да үлкен мән- мағына бар. Айттық кәде -  адамдарды бір-біріне одан әрі жақындастырып ,сүйіспеншілігін арттырып,береке-бірліктінығайтатын дәнекер іспетті. Жұртшылық айт мерекесін асқан қуанышпен күтіп алып,бүтін бір ел болып тойлаған.Бұл халқымыздың асыл дініміздегі ұлық мейрамға деген құрметінің көрінісі.

 

Уатхан Арнагул

Еуразия ұлттық университеті