Оқи отырыңыз

Өзіңе ұнаған кәсібіңмен шұғылдансаң, өз ұлтыңның туын көкке көтере алсаң – бақыт деген осы!

Автор: Асқар Жұмаділдаев

— Редактор бағаны —

Грант құтты болсын,
Грант құтты болсын, "балмұздақ"!

Автор: Ербол Жұмабайұлы

Статус: Massaget.kz порталының Бас редакторы

Материал жіберу БЛОГ ЖАЗУ

— Үздік әуендер —

Нұржан Тәжікенов - "Сағыныш"
Роза Рымбаева - Алтын сағым
"Тұран" тобы - Kara jorga - people's songм
"Тұран" тобы - The swan - N. Tilendiev
"Тұран" тобы - Kaiys's weeping - poems by S. Kudaiberdiev (the epic of 'Layla and Majnun')
"Тұран" тобы - Zharapazan - people's song - poems by S. Medeubek
Негізгі / Имамдарда ыстайды, журналистерде сүрлейді...

Имамдарда ыстайды, журналистерде сүрлейді...

Имамдарда ыстайды, журналистерде сүрлейді...

Әдеттегі қарапайым қазақ отбасының күнделікті бірі-біріне ұқсас күндердің бір күнінде кешқұрым, жаюылы дастархан үстінде бір оқиға орын алды....деп бастасам ертегіге ұқсаңқырап кетеді. Сондықтан әзілі мен шыны араласқан оқиға қарапайым отбасында орын алған соң, менде қарабайыр қазақтың сөздерімен бастауды жөн көрдім.

Бір күні жұмыстан кейін үйде отбасы мүшелерінің барлығы бір дастархан басына жиналды. Жолдасым, қызым және мен. Кешкі ас барысында демалыс күндері ата-анамның үйінен жеген астың дәмін еске алудамыз. Папам мен мамам соғым етін сүрлеп, сол еттен күйеу баласы келді деп табақ көтерді. Сүрленген еттің дәмі тіл үйіреді. Дәмі деген керемет. Ақ қайың ағашының түтініне сүрленген етке қараған бойда, сілкейің ағып, тіліңді жұтып ала жаздайсың. Шай іше отыра, жолдасым екеуіміз сол ас тақырыбында әңгіме-дүкен құрып отыр едік. Жұмыстан кейін қазір, шіркін, сол еттен бір-бір асасақ жақсы болар еді десіп те қоямыз. Әңгіменің қызғаны соншалықты "Етті қазақтар баяғыда қалай сүрлеген" деген тақырыпқа ауысып кете бардық. Баянауылдың тумасы отағасы: "негізінен етті ысталған деп айтқан дұрыс" десі бар ма? Солтүстіктің тумасы мен: "Жоқ, ол ет ысталмаған, ақ қайың ағашының түтініне сүрленген" дедім мен. Етті сүрлеген деген дұрыс деп айта түстім. Сөйтіп, несі бар сүрлеу мен ыстау сөздерінің жеті атасына дейін зерттеп шықтық. Отағасы қазақтың төл сөзі ыстау, сүрлеу емес десе, мен дағы қалыспай ақ қайыңдар өлкесінде сүрлеу дейді, деп солтүстікқазақстандық өкілі ретінде қалыспай отырмын. Екеуіміздің әңгімемізді кілт жібермей тыңдап отырған 4 жасар қызымыз:"Папа мама тоқтаңыздаршы. Имамдарда ыстау дейді, ал журналистерде сүрлеу дейді" деп екеуіміздің манадан бері қызыл кеңірдек болған дебатымызды лапылдап жатқан отқа бір шелек суық су құйғандай басып тыстады. Қызымыздың айтқан сөзіне аң-таң отағасы екеуіміз ду күлістік. Диалект сөздердің шығу төркінін әкесі мен шешесінің иемденген мамандығына сәйкес жіктеген, әзілі мен шыны аралас қызымыздың сөзінен диалект сөздердің төл нұсқасы жайындағы тартыс  "Бір қарын майды шірітер құмалақтай" екенін ұғына түсіністік. Баянауыл мен еліміздің аққайыңдар өлкесі атанған солтүстік қазақстанды құдаластырған бір отбасының мысалы, барлық қазақстандықтарға ортақ. Ықылым заманда елде руаралық, жүз аралық тартыстар орын алып, елдің құтын қашырса, қазіргі таңда туған тілі бір тұғырға бірікпей жатқан халықтың диалект сөздерге қатысты жік-жікке бөлінуі де таңдаған оң бағыт болмаса керек.

Сурет гуглдан алынған. 

9
Рейтинг: +0

Жазылған уақыты: 02 сәуір 2012, 15:05
Пікірлер
+0
02 сәуір 2012, 15:29

:) :) бала тілі - бал деген осы

+0
02 сәуір 2012, 15:47

негізі "сүрленген" ғой :D

+0
02 сәуір 2012, 17:04

Сүрленген ет - не деген тәтті десеңші? :D

+0
02 сәуір 2012, 17:06

ой, айтпа, ммммммммм ғой))))))

+0
02 сәуір 2012, 16:08

осы екеуі екі түрлі мағына бермей ме? Ыстау деп түтінге (көбіне ақ қайыңның) ұстағанды айтады. Ал, сүрлеу деп біздің жақта тұз сеуіп, ашық ауаға кептіріп қойғанды айтады.

+0
02 сәуір 2012, 16:52

Сонда екеуін де жасайтын болып турмыз ғой.
1 ші етті тұздайды, да одан кейін астына от жағып ыстамайды ма? бізде солай жасап жатады. Сонда ол тұздалған және ысталған болып тұр. ;)

+0
02 сәуір 2012, 16:13

:қарыным ашты: тағы да қазы :(

+0
02 сәуір 2012, 16:17

бұл сөздің мағынасы "біздің жақта" дегенге тірелсе керек. Мәселен оңтүстікте қыс айларының ұзақ болмауына байланысты етті желдің өтіне тұздап кептіреді. Онысы ет қыс айында бұзылмасын дейді. Әрі қайың ағашының түтініне де салатындары бар шығар. Одан ейхабармын. Енді солтүстік өңірге келер болсақ, қыс айлары ұзақ сақталатындықтан желдің өтіне етті кептірудің еш қажеті жоқ. Себебі тоңазытқыш далада тұр. Ал көктем келгенде аққайың ағашының түтініне қыстан қалған ет бұзылмас үшін тұздап сүрлейді. Сондықтан бұл екі сөздің түп төркінін өңірлердің табиғи-географиялық орналасуына байланысты талдаған дұрыс.

+0
03 сәуір 2012, 09:06

Біздің жақта,яғни Атырау облысы түтінге ыстайды дегеді білмейміз,біз сүрлейміз.

Пікір білдіру:

Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз.

Әлеуметтік желі арқылы кіру:

Соңғы аудармалар

Қайсар До Бон Сун  #7
Қайсар До Бон Сун #7

До Бон Сун – ерекше қыз. Өйткені, оның бойында тұқымқуалайтын қасиет алпауыт күшке ие. Ол тек қыздаға беріледі. Бұл қасиеті үшін өзінен ұялатын қыз қалайша барлық қиындыққа қарсы тұра білді? Оған қолдау көрсеткен кім? 

BTS - Go Go
BTS - Go Go

Топ: BTS немесе Beyond The Scene  Дебют: 2013 жыл,...

VROMANCE feat. Obroject -
VROMANCE feat. Obroject - "Ғашықпын" (Fall In Love)

Массагет сайтында жарық көріп жүрген "Қайсар До Бон Сунның" сезімге толы саундтрегін назарларыңызға ұсынамыз.