Оқи отырыңыз

Өзіңе ұнаған кәсібіңмен шұғылдансаң, өз ұлтыңның туын көкке көтере алсаң – бақыт деген осы!

Автор: Асқар Жұмаділдаев

— Редактор бағаны —

Грант құтты болсын,
Грант құтты болсын, "балмұздақ"!

Автор: Ербол Жұмабайұлы

Статус: Massaget.kz порталының Бас редакторы

Материал жіберу БЛОГ ЖАЗУ

— Үздік әуендер —

Нұржан Тәжікенов - "Сағыныш"
Роза Рымбаева - Алтын сағым
"Тұран" тобы - Kara jorga - people's songм
"Тұран" тобы - The swan - N. Tilendiev
"Тұран" тобы - Kaiys's weeping - poems by S. Kudaiberdiev (the epic of 'Layla and Majnun')
"Тұран" тобы - Zharapazan - people's song - poems by S. Medeubek
Негізгі / Саусақ санамақ #5: бір қолмен 12-ге дейін санау

Саусақ санамақ #5: бір қолмен 12-ге дейін санау

Саусақ санамақ #5: бір қолмен 12-ге дейін санау

Айналамызға көз жүгіртсек 12 саны барлық жерден табылады екен - жылдағы 12 ай, тәуліктегі қос 12 сағат, Зодиактың 12 белгісі, шығыс күнтізбесіндегі 12 жыл атауы, тағысын тағы. "Неге 12 саны сондай жиі кездеседі, 10-мен санау әлдеқайда ыңғайлы емес пе?" деген заңды сұрақ туындайды. Алайда 10 саны шынымен де соншалықты ыңғайлы ма?

Ежелгі заманда адамдарға 12-мен санау ыңғайлырақ болған. Бұның бір себебі мынада - 10 қалдықсыз (өзі мен бірді санамағанда) тек 2 мен 5-ке ғана болінеді, ал 12 саны 2, 3, 4, 6-ға бөлінеді. Күнделікті майда-шүйде есептерге шынында да өте ыңғайлы, әрі айтуға да жеңіл: "жартысы", "үштен бірі", "ширегі", "үштен бірдің екеуі". Әрі бір қолмен 12-ге дейін санау да еш қиындық туғызбайды. Қалайша дейсіз ғой? Мына суреттерге қарасаңыз бірден түсіне қоясыз.

Бір қолмен 12-ге дейін санау

Былай санағанда саусақтарды бүгіп емес, бас бармақты керек санға сәйкес буынға тигізіп санайды.

Осы 12-ге негізделген санақ жүйесі көне Мысырда пайда болып, біртіндеп бүкіл әлемге таралыпты. Бұл жүйенің әсері әлі күнге дейін көптеген халықтардың тілнде, салт-дәстүрінде көрініс тауып отыр.

Ең қарапайым мысал ретінде ағылшындарды келтіруге болады. Ағылшын тілінде 11 мен 12 сандарының жеке атаулары бар. Ақшалары 1971 жылға дейін де сол 12-ге негізделіп келді: 1 фунт стерлинг = 4 крона = 60 гроут = 240 пенс. Ұзындық өлшемдері: 1 ярд  = 3 фут, 1 фут = 12 дюйм.

Басқа елдерде де 12 саны жиі кездеседі. Орыс тіліндегі "дюжина" сөзі де сол 12-ні білдіреді. Оның қазақшаланып «дожна» делінгенін де естігем. Қажетсіз сөз болса оны қазақшалаушы ма едік?

Ежелде 12-нің квадратын (144) гросс, ал кубын (1728) масса деп атапты.

Қазіргі музыка да 12 нотаға негізделген. Иә, 7 емес 12 нота, сенбесеңіз музыдан хабары бар таныстарыңыздан сұрап көріңіз.

Келесі жолы екі қолдың көмегімен 5-тен 10-ға дейінгі сандарды өзара көбейтуді қарастырамыз.

Саусақ санамақ #6: 6-дан 10-ға дейінгі сандарды өзара көбейту

"Саусақ санамақтың" өткен тақырыптары:

Саусақ санамақ #1: бір қолмен 10-ға дейін санау Саусақ санамақ #2: бір қолмен 31-ге дейін санау Саусақ санамақ #3: екі қолмен 9-ға көбейту Саусақ санамақ #4: айдағы күн санын анықтау

0
Рейтинг: +0

Жазылған уақыты: 13 наурыз 2012, 18:24
Тегтер: саусақ, қол, сан, он екі, 12
Пікірлер
+0
14 наурыз 2012, 10:49

балаларға керек дүние

+0
14 наурыз 2012, 11:14

Иә, бұл циклды ата-аналарға көмек болсын деген оймен бастағам. Бір жағынан есеп үйрету, екінші жағынан бала қолын жаттықтыру, икемділігін арттыру, майда моторикасын дамыту ғой.

Пікір білдіру:

Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз.

Әлеуметтік желі арқылы кіру:

Соңғы аудармалар

Қайсар До Бон Сун  #7
Қайсар До Бон Сун #7

До Бон Сун – ерекше қыз. Өйткені, оның бойында тұқымқуалайтын қасиет алпауыт күшке ие. Ол тек қыздаға беріледі. Бұл қасиеті үшін өзінен ұялатын қыз қалайша барлық қиындыққа қарсы тұра білді? Оған қолдау көрсеткен кім? 

BTS - Go Go
BTS - Go Go

Топ: BTS немесе Beyond The Scene  Дебют: 2013 жыл,...

VROMANCE feat. Obroject -
VROMANCE feat. Obroject - "Ғашықпын" (Fall In Love)

Массагет сайтында жарық көріп жүрген "Қайсар До Бон Сунның" сезімге толы саундтрегін назарларыңызға ұсынамыз.