Оқи отырыңыз

Материал жіберу

— Үздік әуендер —

Нұржан Тәжікенов - "Сағыныш"
Роза Рымбаева - Алтын сағым
"Тұран" тобы - Kara jorga - people's songм
"Тұран" тобы - The swan - N. Tilendiev
"Тұран" тобы - Kaiys's weeping - poems by S. Kudaiberdiev (the epic of 'Layla and Majnun')
"Тұран" тобы - Zharapazan - people's song - poems by S. Medeubek
Бас бет / Лайфстайл / Мәдениет / Музыка / "Балапан қаз" халық әні ме?!

"Балапан қаз" халық әні ме?!

Әуелі қазақтың қара домбырасының, кейіннен жетіген аспабымен сүйемелдеуімен шырқалған «Балапан қаз» әні авторы белгісіз болғандықтан халық әніне айналған еді. Алайда, соңғы жылдары әсем ән тереңірек зерттеліп, көпшілікке шығу тарихы аян болды.

Ән туралы деректер Шығыс Қазақстан облысының тумасы ақсақал Арғынбек Қилыбаев аузынан жазылып алынған. Ертеде Керей елінің қызы Найман еліне келін болып түскен. Өз елінде ол сүйген жігітінен аяғы ауыр болып қалып, өзге елге жүкті болып ұзатылады екен. Кейін босанып, аяқ-қолын бауырына алған кезде бөбегіне бесік жырын айтып, іштегі мұңын әнге қосады. Ән ел арасында кең таралып кетеді. Өкінішке орай, әннің толық сөздері ұмытылып, тек «Ей, ахау сабаз, ұшырдым ұясынан балапан қазды-ай» деген жолдары ғана сақталып қалады.

Арғынбай Жұмажанұлы

«Балапан қаз» әнінің қайта жандануына белгілі ақын-драматург Арғынбай Жұмажанұлы үлкен үлес қосты. Моңғолия елінің Баян-Өлгей мекенінде дүниеге келген ол әнге жаңадан сөз жазып, қайырмасын қалдырған. Кейін ән мәтіні мен әуені Моңғолия еңбек сіңірген қайраткері, күйші-сазгер, өнер танушы Қабыкей Ахмерұлы жинастырған «Моңғолия қазақтарының халық әндері» кітабында жарық көрді.

Елге бұл әнді Жанар Айжанова әкелген еді. Ол Моңғолия жерінде гастрольдік сапармен болған кезде, ауылдың алты ауызынан естіп, жадында сақтап қалады. Үш шумақты әннің мақамын бұзбай домбыра сүйемелдеуімен орындай бастайды. Ән біздің елде де кеңінен таралып, біраз әншілер оны өз репертуарына қосады. Арғынбай Жұмажанұлы әнге «Бұл өлке» деген атау беріп, «Балапан қаз» халық әнінің мақамымен» деп түртіп қояды.

2005 жылы жарық көрген «Көшпенділер» фильмінің бас кеңесшілерінің бірі болған, жазушы-профессор Ақселеу Сейдімбек тарихи киноның сәнін кіргізетін ән іздестіріп, өз таңдауын «Балапан қаз» әніне жасайды. Оның пікірінше, «Балапан қаз» қиын-қыстау кезеңдерге жер-жерге таралып кеткен қалың қазақтың өнері мен мәдени-рухани болмасын айқындайтын ән. Осылай, «Балапан қаз» әні фильмге жетігенші Нұргүл Жақыпбектің сүйемелдеуімен белгілі әнші Ұлту Қабаеваның орындауында енді.

Балапан қаз

Халық әнінің мақамымен

Сөзін жазған: Арғынбай Жұмажанұлы

 

Бұл өлке - біздің ауыл жайлаған жер,

Желіге асау құлын байлаған жер.

(Бұл өлке - біздің ауыл күздеген жер,

Сырғасын сұлу кыздың іздеген жер).

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Айқасып құлын-тайдай ойнаған жер.


Қайырмасы:

Е-е-й, ахау сабаз,

Ұшырдым ұясынан балапан қаз.


Бұл өлке - біздің ауыл күздеген жер,

Қаракөз бойын сылап түзеген жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Қолаң шаш уәдесін үзбеген жер.


Қайырмасы:


Бұл өлке - біздің ауыл қыстаған жер,

Қайыңға кер жорғаны ұстаған жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Күлімкөз бір қызыққа бастаған жер.


Қайырмасы:

 

Бұл өлке - ата-бабам көктеген жер,

Қорамнан ақтылы кой кетпеген жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Алдымнан келін кесіп өтпеген жер.


Қайырмасы: 

Дайындаған: Ғазиза Ұзақ

Суреттер: baiolke.com, writers.kz

Дайындаған:
Ғазиза Ұзақ
Қосылған күні:
03 тамыз 2012, 10:16
Тегтер:
Балапан қаз, халық әні, Арғынбек Қилыбаев, Моңғолия, Баян-Өлгей, Арғынбай Жұмажанұлы, Қабыкей Ахмерұлы
313 0
Рейтинг: +0

Пікірлер

Бұл жазбаға әлі пікір жазылған жоқ. Бірінші болып пікір білдіріңіз.

Пікір білдіру:

Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз.

Ең қызықты блогтар

Жаңаөзенде ҚР Тұңғыш Президент күніне орай мәдени шаралар басталды
Жаңаөзенде ҚР Тұңғыш Президент күніне орай мәдени шаралар басталды

ҚР Тұңғыш Президент күніне орай «Өзенмұнайгаз» АҚ ұйымдастыруымен Жаңаөзен...

Автор: Azhar
Жаңа кесексөз:
Жаңа кесексөз: "Өткен жыл несімен құнды?"

Биылғы жылғы кесексөзді бастау "бақыты" маған бұйырған екен...

ШЛЯПА
ШЛЯПА

Шляпалы жiгiт өтiп барады...

Болашаққа бастар жолды таңдай алмай жүрмін....
Болашаққа бастар жолды таңдай алмай жүрмін....

Мектеп бітіргеннен кейін не істеймін?

Поддубный
Поддубный

Қазақ" қайсақ" атынан арылып,"киргизы деген жаңылысудан құтылдық па десек...

Түсінуге тырысып көр
Түсінуге тырысып көр

кешір мені, ұмытуға тиіспін


Соңғы аудармалар

Red Velvet - Be Natural (feat. SR14B 'TAEYONG) [қазақша субтитрлермен]
Red Velvet - Be Natural (feat. SR14B 'TAEYONG) [қазақша субтитрлермен]

Red Velvet қыздар тобы “Be Natural” әнімен қайта оралды. 2014 жылдың 9 қазанында топ “M!Countdown” шоуында өнер көрсеткенінен кейін көп күткен бейнебаян да шықты. Аңызға айналған S.E.S қыздар тобының “Be Natural” римейкі Red Velvet-тің есейген, өзіне сенімді тұсын көрсетеді. Бейнебаянды дайындауда топ SMЕ шығармашылық тобының директоры Шим Чжэ Вонмен және METAOLOZ командасымен серіктес болды. Аударған: Ұлболсын   Тайминг:...

CHO KYUHYUN - At Gwanghwamun [қазақша субтитрлермен]
CHO KYUHYUN - At Gwanghwamun [қазақша субтитрлермен]

Кюхён жеке орындауындағы«At Gwanghwamun» әніне бейнебаян ұсынды. Super Junior тобының әншісі туындысының ән шерулерде бірінші орындарға ие болып жатқанын көріп,...

Block B - Very good [kaz_sub]
Block B - Very good [kaz_sub]

“Be the Light” әніне бейнебаян пре-релизін жасап, 2013 жылдың қазан айында Block Bресми түрде ‘Very Good’ мини-альбомымен қайтып оралды. ‘Very Good’ – жарқын әрі...