Оқи отырыңыз

Материал жіберу

— Үздік әуендер —

Нұржан Тәжікенов - "Сағыныш"
Роза Рымбаева - Алтын сағым
"Тұран" тобы - Kara jorga - people's songм
"Тұран" тобы - The swan - N. Tilendiev
"Тұран" тобы - Kaiys's weeping - poems by S. Kudaiberdiev (the epic of 'Layla and Majnun')
"Тұран" тобы - Zharapazan - people's song - poems by S. Medeubek
Бас бет / Лайфстайл / Мәдениет / Музыка / "Балапан қаз" халық әні ме?!

"Балапан қаз" халық әні ме?!

Әуелі қазақтың қара домбырасының, кейіннен жетіген аспабымен сүйемелдеуімен шырқалған «Балапан қаз» әні авторы белгісіз болғандықтан халық әніне айналған еді. Алайда, соңғы жылдары әсем ән тереңірек зерттеліп, көпшілікке шығу тарихы аян болды.

Ән туралы деректер Шығыс Қазақстан облысының тумасы ақсақал Арғынбек Қилыбаев аузынан жазылып алынған. Ертеде Керей елінің қызы Найман еліне келін болып түскен. Өз елінде ол сүйген жігітінен аяғы ауыр болып қалып, өзге елге жүкті болып ұзатылады екен. Кейін босанып, аяқ-қолын бауырына алған кезде бөбегіне бесік жырын айтып, іштегі мұңын әнге қосады. Ән ел арасында кең таралып кетеді. Өкінішке орай, әннің толық сөздері ұмытылып, тек «Ей, ахау сабаз, ұшырдым ұясынан балапан қазды-ай» деген жолдары ғана сақталып қалады.

Арғынбай Жұмажанұлы

«Балапан қаз» әнінің қайта жандануына белгілі ақын-драматург Арғынбай Жұмажанұлы үлкен үлес қосты. Моңғолия елінің Баян-Өлгей мекенінде дүниеге келген ол әнге жаңадан сөз жазып, қайырмасын қалдырған. Кейін ән мәтіні мен әуені Моңғолия еңбек сіңірген қайраткері, күйші-сазгер, өнер танушы Қабыкей Ахмерұлы жинастырған «Моңғолия қазақтарының халық әндері» кітабында жарық көрді.

Елге бұл әнді Жанар Айжанова әкелген еді. Ол Моңғолия жерінде гастрольдік сапармен болған кезде, ауылдың алты ауызынан естіп, жадында сақтап қалады. Үш шумақты әннің мақамын бұзбай домбыра сүйемелдеуімен орындай бастайды. Ән біздің елде де кеңінен таралып, біраз әншілер оны өз репертуарына қосады. Арғынбай Жұмажанұлы әнге «Бұл өлке» деген атау беріп, «Балапан қаз» халық әнінің мақамымен» деп түртіп қояды.

2005 жылы жарық көрген «Көшпенділер» фильмінің бас кеңесшілерінің бірі болған, жазушы-профессор Ақселеу Сейдімбек тарихи киноның сәнін кіргізетін ән іздестіріп, өз таңдауын «Балапан қаз» әніне жасайды. Оның пікірінше, «Балапан қаз» қиын-қыстау кезеңдерге жер-жерге таралып кеткен қалың қазақтың өнері мен мәдени-рухани болмасын айқындайтын ән. Осылай, «Балапан қаз» әні фильмге жетігенші Нұргүл Жақыпбектің сүйемелдеуімен белгілі әнші Ұлту Қабаеваның орындауында енді.

Балапан қаз

Халық әнінің мақамымен

Сөзін жазған: Арғынбай Жұмажанұлы

 

Бұл өлке - біздің ауыл жайлаған жер,

Желіге асау құлын байлаған жер.

(Бұл өлке - біздің ауыл күздеген жер,

Сырғасын сұлу кыздың іздеген жер).

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Айқасып құлын-тайдай ойнаған жер.


Қайырмасы:

Е-е-й, ахау сабаз,

Ұшырдым ұясынан балапан қаз.


Бұл өлке - біздің ауыл күздеген жер,

Қаракөз бойын сылап түзеген жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Қолаң шаш уәдесін үзбеген жер.


Қайырмасы:


Бұл өлке - біздің ауыл қыстаған жер,

Қайыңға кер жорғаны ұстаған жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Күлімкөз бір қызыққа бастаған жер.


Қайырмасы:

 

Бұл өлке - ата-бабам көктеген жер,

Қорамнан ақтылы кой кетпеген жер.

Көзіме от-жалындай көрінеді,

Алдымнан келін кесіп өтпеген жер.


Қайырмасы: 

Дайындаған: Ғазиза Ұзақ

Суреттер: baiolke.com, writers.kz

Ілмек сөздер: Балапан қаз, халық әні, Арғынбек Қилыбаев, Моңғолия, Баян-Өлгей, Арғынбай Жұмажанұлы, Қабыкей Ахмерұлы

Дайындаған:
Ғазиза Ұзақ
Қосылған күні:
03 тамыз 2012, 10:16
Тегтер:
Балапан қаз, халық әні, Арғынбек Қилыбаев, Моңғолия, Баян-Өлгей, Арғынбай Жұмажанұлы, Қабыкей Ахмерұлы
1200 0
Рейтинг: +0

Пікірлер

Бұл жазбаға әлі пікір жазылған жоқ. Бірінші болып пікір білдіріңіз.

Пікір білдіру:

Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз.

Әлеуметтік желі арқылы кіру:

Ең қызықты блогтар

Бақыт Беделхан, ақын: Драматургия – руханияттағы ең қиын сала
Бақыт Беделхан, ақын: Драматургия – руханияттағы ең қиын сала

Әр нәрсеге шынайылық керек. Өзің көрмеген, білмегенді жазу дұрыс емес.

Сегіз қырлы, бір сырлы...
Сегіз қырлы, бір сырлы...

Өзге емес, өзімнің қазағым!

Автор: Akniet Baltanova
Көкшетаулық «Жас Отан» белсенділері соғыс ардагерлеріне көмек көрсетті
Көкшетаулық «Жас Отан» белсенділері соғыс ардагерлеріне көмек көрсетті

Шараның мақсаты – келер ұрпаққа үлгі-өнеге көрсеткен ардагерлерді құрметтеп,...

Автор: Symbat Usen
Ұлы Жеңіске арналған «Наша война» деректі сериалы экранға мамыр айының басында шығады
Ұлы Жеңіске арналған «Наша война» деректі сериалы экранға мамыр айының басында шығады

Қазақстандықтардың Ұлы Жеңіске қосқан елеулі үлесі туралы «Наша война» деректі...

Құттықтамаған ем Қозы мен Баян Күнінде
Құттықтамаған ем Қозы мен Баян Күнінде

15 сәуір қазақ елінде Қозы мен Баян "Ұлттық ғашықтар күнін" тойлаған едік. Досым...


Соңғы аудармалар

Shim Eun Kyung –
Shim Eun Kyung – "Miss Granny" фильміне OST [қазақша субтитрмен]

Оңтүстік кореялық "Мисс Әжей" фильмі – ерекше танымалдылыққа ие болған фильмдердің бірі. Сюжет бойынша, 74 жастағы жесір әйел О Маль Сун кенеттен 50 жасқа жасарып кетіп, 20-дағы қалпына түседі. Бұдан кейін оны қызықты да мұңды оқиғалар күтеді. Комедия, фэнтези жанрындағы фильмнің субтитрын қазақшаға аударып, өздеріңізге ұсынған едік.

Мисс Әжей/ Мисс Бабуля/  Miss Granny
Мисс Әжей/ Мисс Бабуля/ Miss Granny

Түпнұсқа атауы - Miss Granny Орысша атауы -  Мисс Бабуля Мемлекет: Оңтүстік Корея Жылы: 2014 Түрі: толықметражды фильм Актерлер: Шим Ын Кён, На Мун Хи, Пак Ин...

EXO – El DORADO [қазақша субтитрмен]
EXO – El DORADO [қазақша субтитрмен]

Оңтүстік кореялық әйгілі бойз-бэнд EXO тобы бүгінде дәурені жүріп, дүркіреп тұрған топ болып отыр. Жігіттер тобы тек Оңтүстік Кореяда ғана емес, Азияда...