Оқи отырыңыз

...театр деген нәрсе ермек емес, көңіл көтеру де емес, ол – үлгі, ол – тәрбие, өнер орны.

Автор: Ж.Аймауытов

— Редактор бағаны —

Байтұрсынұлы Нобель сыйлығы жайында
Байтұрсынұлы Нобель сыйлығы жайында

Автор: Ербол Жұмабайұлы

Статус: Massaget.kz порталының Бас редакторы

Материал жіберу БЛОГ ЖАЗУ

— Үздік әуендер —

Нұржан Тәжікенов - "Сағыныш"
Роза Рымбаева - Алтын сағым
"Тұран" тобы - Kara jorga - people's songм
"Тұран" тобы - The swan - N. Tilendiev
"Тұран" тобы - Kaiys's weeping - poems by S. Kudaiberdiev (the epic of 'Layla and Majnun')
"Тұран" тобы - Zharapazan - people's song - poems by S. Medeubek
Бас бет / Лайфстайл / Мәдениет / Музыка / Үскірік - табиғат құбылыстарының үні

Үскірік - табиғат құбылыстарының үні

Үскірік - табиғат құбылыстарының үні

Үскірік – қазақ халқының ертеден келе жатқан музыкалық аспабы. Ол  сазсырнай, бұғышақ, керней, желбуаз, сыбызғы т.с.с. қазақтың ұлттық үрмелі аспаптарының қатарына жатады. Дауысы қаһарлы қыс мезгіліндегі ызғарлы желдің дыбысына ұқсағандықтан, оны ел арасында «Үскірік» деп атап кеткен. Кейбір аймақтарда аспап «Уілдек» деген атпен таралған.

Үскіріктің сипаты, болмысы, ойналу мен жасалу әдіс-тәсілдері біраз жылдар бойы белгісіз болып кеткен. 1974 жылы Маңғыстау өлкесінде қазба жұмыстары жүргізілген кезде,  көне қоныс мекенінен табылған. Қазақтың музыка аспаптарының шығу тарихын зерттеуші-ғалым Болат Сарыбаев шексіз еңбегінің арқасында аспап ұлттық аспаптар оркестрі мен фольклорлық ансабмльдерінде пайдалана бастады.

Аспап саздан жасалады. Жалпы ұзындығы 8-10 см, аумағы 12-14 см, биіктігі 5,8 см болып келеді. Екі жағында ойықтар болады. Ойықтың саны орындаушының ойнау шеберлігіне байланысты. Ойықтың біреуін үрлей отырып, орындаушы басқа ойықтарды саусақтарымен басып, әртүрлі дыбыстар шығарады. Үскіріктен шығатын үн аң-құс, табиғи құбылыстардың дыбысына ұқсайды. Содан болар, аспаптың тасбақа, түйе, құсқа ұқсайтын неше түрлі пішіндері бар. Тарихи деректерге сүйенер болсақ, бұл аспапта балалар ойнап, жеңіл әндерді орындаған. Өкінішке орай, аспапта орындалатын шығармалар сақталмаған.

Бұл күнде үскірік аспабы ұлттық аспаптар оркестрі мен фольклорлық ансабмльдерінде кеңінен қолдануда. Әсіресе, шығармада кездесетін судың сылдыры, желдің уілі, құстардың сайрауы, қамыс-қорған суылы, ағаш-талдың сыңсуы сияқты дыбыстарды үскірікті үрлеу арқылы шығарады. 

Суреттер "Қазақтың дәстүрлі музыкалық аспаптары" кітабынан алынды

15368 0
Рейтинг: +2

Дайындаған: Ғазиза Ұзақ
Қосылған күні: 11 сәуір 2012, 12:30
Пікірлер

Бұл жазбаға әлі пікір жазылған жоқ. Бірінші болып пікір білдіріңіз.

Пікір білдіру:

Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз.

Әлеуметтік желі арқылы кіру:

Ең қызықты блогтар

"Том Сойермен балалық шаққа..."

Марк Твеннің таңдаулы туындылары

Автор: Nazym Samet
Жетінші аптаның үздік блогы
Жетінші аптаның үздік блогы

Демалыс кезінде блог жазуға да уақыт тапқан оқырмандарымызға алғыс айтамыз

"Мен өзінді теңдесі жоқ құдірет деп түсінем!.."

. Әлемде миллиондаған аналар бар. Олардың әрқайсысы ерекше, әрі қайталанбайтын...

Мен мақтан тұтамын!
Мен мақтан тұтамын!

“Дарын – армандардың орындалатын құт мекені” деймін.

Егер мен жазушы болсам...
Егер мен жазушы болсам...

Егер мен жазушы болсам, "Махаббат, қызық мол жылдар" романының шешімі қандай...

Төрт алынған екі
Төрт алынған екі

Төрт алынған екі деген есепке төрт деп жазғаным себепті, мұғалімнен екі күн сын...

Автор: Естен Ербол

Соңғы аудармалар

Елес ерткен
Елес ерткен

Түпнұсқа атауы - Sen to Chihiro no kamikakushi Орысша атауы - Унесенные призраками Мемлекет: Жапония Жылы: 2001 Түрі: аниме Режиссері: Хаяо Миядзаки Жанры: шытырман оқиға Аударма: Темірлан Бредин, Айза Берікболова Дыбыстаған:...

Секундына 5 сантиметр
Секундына 5 сантиметр

Түпнұсқа атауы - Byôsoku 5 senchimêtoru Орысша атауы - 5 сантиметров в секунду Мемлекет: Жапония Жылы: 2007 Түрі: аниме Режиссері: Макото Синкай Жанры:...

Red Velvet - Rookie [kaz_sub]
Red Velvet - Rookie [kaz_sub]

Оңтүстік кореялық "Red Velvet" қыздар тобының жаңа жұмысын қабыл алыңыздар. 2014 жылы құрылған топ сәтті жұмыс істеп келеді. Аталған әнге түсірілген бейнебаян да ашық...