Оқи отырыңыз

— Редактор бағаны —

Материал жіберу БЛОГ ЖАЗУ

— Үздік әуендер —

Нұржан Тәжікенов - "Сағыныш"
Роза Рымбаева - Алтын сағым
"Тұран" тобы - Kara jorga - people's songм
"Тұран" тобы - The swan - N. Tilendiev
"Тұран" тобы - Kaiys's weeping - poems by S. Kudaiberdiev (the epic of 'Layla and Majnun')
"Тұран" тобы - Zharapazan - people's song - poems by S. Medeubek
Бас бет / Лайфстайл / Мәдениет / Музыка / Үскірік - табиғат құбылыстарының үні

Үскірік - табиғат құбылыстарының үні

Үскірік - табиғат құбылыстарының үні

Үскірік – қазақ халқының ертеден келе жатқан музыкалық аспабы. Ол  сазсырнай, бұғышақ, керней, желбуаз, сыбызғы т.с.с. қазақтың ұлттық үрмелі аспаптарының қатарына жатады. Дауысы қаһарлы қыс мезгіліндегі ызғарлы желдің дыбысына ұқсағандықтан, оны ел арасында «Үскірік» деп атап кеткен. Кейбір аймақтарда аспап «Уілдек» деген атпен таралған.

Үскіріктің сипаты, болмысы, ойналу мен жасалу әдіс-тәсілдері біраз жылдар бойы белгісіз болып кеткен. 1974 жылы Маңғыстау өлкесінде қазба жұмыстары жүргізілген кезде,  көне қоныс мекенінен табылған. Қазақтың музыка аспаптарының шығу тарихын зерттеуші-ғалым Болат Сарыбаев шексіз еңбегінің арқасында аспап ұлттық аспаптар оркестрі мен фольклорлық ансабмльдерінде пайдалана бастады.

Аспап саздан жасалады. Жалпы ұзындығы 8-10 см, аумағы 12-14 см, биіктігі 5,8 см болып келеді. Екі жағында ойықтар болады. Ойықтың саны орындаушының ойнау шеберлігіне байланысты. Ойықтың біреуін үрлей отырып, орындаушы басқа ойықтарды саусақтарымен басып, әртүрлі дыбыстар шығарады. Үскіріктен шығатын үн аң-құс, табиғи құбылыстардың дыбысына ұқсайды. Содан болар, аспаптың тасбақа, түйе, құсқа ұқсайтын неше түрлі пішіндері бар. Тарихи деректерге сүйенер болсақ, бұл аспапта балалар ойнап, жеңіл әндерді орындаған. Өкінішке орай, аспапта орындалатын шығармалар сақталмаған.

Бұл күнде үскірік аспабы ұлттық аспаптар оркестрі мен фольклорлық ансабмльдерінде кеңінен қолдануда. Әсіресе, шығармада кездесетін судың сылдыры, желдің уілі, құстардың сайрауы, қамыс-қорған суылы, ағаш-талдың сыңсуы сияқты дыбыстарды үскірікті үрлеу арқылы шығарады. 

Суреттер "Қазақтың дәстүрлі музыкалық аспаптары" кітабынан алынды

15495 0
Рейтинг: +2

Дайындаған: Ғазиза Ұзақ
Қосылған күні: 11 сәуір 2012, 12:30
Пікірлер

Бұл жазбаға әлі пікір жазылған жоқ. Бірінші болып пікір білдіріңіз.

Пікір білдіру:

Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз.

Әлеуметтік желі арқылы кіру:

Ең қызықты блогтар

ШОКО ƏЛЕМ-5
ШОКО ƏЛЕМ-5

Аждан айдаһар

АҚ КӨЙЛЕК
АҚ КӨЙЛЕК

Күйеу жігіт қалыңдықты құшып тұр, Қалыңдықтың қыпша белі үзіліп.

Димаш атақты ма, Головкин атақты ма?
Димаш атақты ма, Головкин атақты ма?

Бірі – Батысты, бірі – Шығысты мойындатқан, мойындатып жүрген тұлғалар.

ҚАЗІРГІ АУЫЛ
ҚАЗІРГІ АУЫЛ

Ауыл неге өзгеріп кетті?


Соңғы аудармалар

38-параллель
38-параллель

Ел: Оңтүстік Корея Режиссер: Кан Джегю Жылы: 2004 Басты рөлдерде: Чан Дон Ган, Вон Бин Аударған: Ғалымжан Сәңкібаев

Хён/ Аға/ Brother
Хён/ Аға/ Brother

Ел: Оңтүстік Корея Жыл: 2016 Режиссер: Квон Су Гён  Сценарийін жазған: Ю Ён А  Аударған: Ғалымжан Сәңкібаев Басты рөлдерде: ДИО (Exo тобының әншісі) мен Чо...

Елес ерткен
Елес ерткен

Түпнұсқа атауы - Sen to Chihiro no kamikakushi Орысша атауы - Унесенные призраками Мемлекет: Жапония Жылы: 2001 Түрі: аниме Режиссері: Хаяо Миядзаки Жанры: шытырман...