Оқи отырыңыз

Мың тал егу жайындағы өсиеттен гөрі, бір шыбық отырғызған тағы артық.

Автор: Дінмұхаммед Қонаев

— Редактор бағаны —

Байтұрсынұлы Нобель сыйлығы жайында
Байтұрсынұлы Нобель сыйлығы жайында

Автор: Ербол Жұмабайұлы

Статус: Massaget.kz порталының Бас редакторы

Материал жіберу БЛОГ ЖАЗУ

— Үздік әуендер —

Нұржан Тәжікенов - "Сағыныш"
Роза Рымбаева - Алтын сағым
"Тұран" тобы - Kara jorga - people's songм
"Тұран" тобы - The swan - N. Tilendiev
"Тұран" тобы - Kaiys's weeping - poems by S. Kudaiberdiev (the epic of 'Layla and Majnun')
"Тұран" тобы - Zharapazan - people's song - poems by S. Medeubek
Бас бет / Лайфстайл / Білім / Жаратылыстану / Сап-сары жапырақтар... Саудырап құлап жатыр атырапқа

Сап-сары жапырақтар... Саудырап құлап жатыр атырапқа

Сап-сары жапырақтар... Саудырап құлап жатыр атырапқа

Кеше ғана төрімізден орын алған қоңыр күздің негізгі нышаны - жасыл түсін жоғалтқан жапырақтар десек, артық айтқандық емес. Жыл сайын Табиғат-Ана сары көйлегін киіп, қызыл көрпесіне оранып жатқанда, «неге жапырақтар түсін өзгертеді? Жап-жасыл түсін сақтап қала берсе болмай ма?» - деген сауалдар қойып көрдіңіз бе? Қойдыңыз, бірақ жауабын таппадыңыз ба? Олай болса, бірге жауап берейік!

Өсімдіктердің жапырақтары жасыл реңді иемденген, өйткені өсімдік жасушасының құрамында хлорофилл атты пигмент бар. Хлорофилл күн сәулесін жұтады да, оның энергиясын нәрлі заттарды синтездеуге жұмсайды. Бұл туралы мектепте биология пәнінің мұғалімі талай айтқан да болатын. Алайда, күз кезінде көптеген өсімдіктер өзінің жасыл реңін жоғалтып алады. Мәселен, теректің жапырағы алтын түсті, ал үйеңкінікі қызыл түсті иемденеді.

Бұл жерде сіздің берер жауабыңыз айдан анық. Күн сәулесі аз түсетін болғандықтан, хлорофилл бойында түрлі өзгерістер болып, жапырақтар өз түсін жоғалтып алады. Бірақ, неге бөлме өсімдіктерінің түсі өзгермейді? Екеуіне түсетін күн сәулесі ортақ емес пе?

Күз мезгілі басталысымен, өсімдіктердің барлығы адамдар секілді қысқа дайындықтарын бастайды. Құнарлы заттар біртіндеп жапырақтардан бұтақтарға, діңдерге, тамырларға өте бастайды. Дымқыл тұман жерді басқан ызғарлы күндері сол жерлерде паналайды да, көктем келісімен, бұтақтар мен тамырлар күзде өздеріне келген құнарлы заттарды жапырақтарын жасыл түске бояуға жұмсайды.

Осылайша құнарлы заттардың өту процесі өз мәресіне жете сала, хлорофилл синтезі тоқтайды. Жапырақтарда қалып қойған хлорофиллдер бірте-бірте ыдырайды да, басқа түстің пигменттері пайда болады. Кейбір өсімдіктердің жапырақтарында сары және қызғылт сары (сәбізді сарғылт түске бояйтын каротин атты заттың әсерінен), қайыңдар мен жаңғақ талдарының жапырақтарында ашық-сары пигменттер пайда болады.

Ал қызыл, шие түсті және қарақошқыл түстерді шалғам, қызыл орамжапырақ, раушан гүлдері мен қазтамақтар иемденді. Өйткені мұндай пигменттердің құрамында қызыл түс беретін антоцианин бар.

2001 жылы Монтана университетінің ғалымы Уильям Хоч өзінің жүргізген зерттеуінің нәтижесінде, қызыл түстің ағаштарға жапырақтарды көбірек ұстап тұруына және азот жинақтауына жәрдем беретіндігін дәлелдеп шықты.

Ең жарқын, тұщымды түсті жапырақтарды күздің құрғақ суықты және күн шуақты күндерде көруге болады. Күздің күндерінде жапырақтардың ең әдемі түстерін көргіңіз келсе, Вермонт штатына немесе Ұлыбритания жеріне барсаңыз болады.

Күзгі саяхат барысында бұл жерлерде болған туристер ертегі әлеміне еніп кеткендей күйге бөленіп, мәңгі естен кетпес әсерде болады.

Суреттер:prousa.ru,djesforum.ru,liveinternet.ru,baby.ru

Дайындаған: Айгерім Сматуллаева

10510 0
Рейтинг: +3

Дайындаған: Кәусар Мұң
Қосылған күні: 05 қыркүйек 2012, 13:59
Пікірлер
+0
05 қыркүйек 2012, 12:09

сағындым Алматыны....

+0
05 қыркүйек 2012, 13:47

Вермонтка бармай-ак Алматыдан коруге болады. Парктердi айтсайшы,сары туске боялган.

Пікір білдіру:

Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз.

Әлеуметтік желі арқылы кіру:

Соңғы аудармалар

EXO – For Life [kaz_sub]
EXO – For Life [kaz_sub]

Оңтүстік кореялық-қытайлық бойз-бэнд EXO "For Lifе" бейнебаянымен қайта оралды. К-поперлер жақсы білетіндей, 2016 жылдың 5 қазанында S.M. Entertainment EXO-ның ізбасары EXO-CBX тобын таныстырды. "For Life" бейнебаянын Lvoe фансаб-тобы қазақша субтитрмен ұсынып отыр. Көрейік! 

JESSICA – Wonderland [kaz_sub]
JESSICA – Wonderland [kaz_sub]

Джессика Чон – корей-американ тегінен шыққан әнші, биші, актриса, модель. АҚШ-тың Калифорния штатында туған. Ағылшын, корей тілдерін жетік меңгерген. Girls’...

EXO - Lucky One [kaz_sub]
EXO - Lucky One [kaz_sub]

Оңтүстік кореялық әйгілі бойз-бэнд EXO тобы бүгінде дәурені жүріп, дүркіреп тұрған топ болып отыр. Жігіттер тобы тек Оңтүстік Кореяда ғана емес, Азияда...