Оқи отырыңыз

Тілекке еңбек тірек болмаса, ойға омалып қырдан аса алмайсың.

Автор: Бауыржан Момышұлы

— Редактор бағаны —

Байтұрсынұлы Нобель сыйлығы жайында
Байтұрсынұлы Нобель сыйлығы жайында

Автор: Ербол Жұмабайұлы

Статус: Massaget.kz порталының Бас редакторы

Материал жіберу

— Үздік әуендер —

Нұржан Тәжікенов - "Сағыныш"
Роза Рымбаева - Алтын сағым
"Тұран" тобы - Kara jorga - people's songм
"Тұран" тобы - The swan - N. Tilendiev
"Тұран" тобы - Kaiys's weeping - poems by S. Kudaiberdiev (the epic of 'Layla and Majnun')
"Тұран" тобы - Zharapazan - people's song - poems by S. Medeubek
Бас бет / Лайфстайл / Білім / Жаратылыстану / Пингвин – қанаты болса да, ұша алмайтын құс

Пингвин – қанаты болса да, ұша алмайтын құс

Пингвин – қанаты болса да, ұша алмайтын құс

"Бұл өмірде жасау керек 100 іс" атты жазбамызда өлшеулі өмірде тындырып үлгеру керек жүз істің қатарына "Пингвиндерді бір көруді" қосқан болатынбыз. Шын мәнінде бір көріп, тамсануға тұрарлық тіршілік иесі болса, ол – пингвин. Сондықтан бүгінгі әңгімемізде пингвиндердің табиғатын танып көруге тырысамыз.

Пингвин – қанаты болса да, ұша алмайтын, тұрып жүретін жалғыз құс. Осынысымен де өзге құстардан ерекше.

Пингвиндер көбіне Оңтүстік жартышарда мекен етеді. Негізінен Антарктидада тіршілік ететін құс. Дегенмен, Антарктиданың ызғарынан өзге жерде де тіршілік ететін пингвиндер бар. Мысалы, Галапагос аралдарын "Галапагос пингвині" деген атты алған пингвин түрі мекендейді. Ол жақта жыл бойы температура Цельсий шкаласы бойынша, +18, +28 градусты көрсетіп тұрады. Әлемдегі пингвиндер ең көп жиналатын аймақ – Пунта Томбо.

Пингвиндердің жетпіс бес пайыз өмірі теңізде өтеді деуге болады. Құрлыққа олар тек қана жұмыртқа салып, оның жарық дүниеге есігін ашқанын күту үшін ғана келеді.  

Пингвиндер ақ-қара түсі арқылы жыртқыштардан қорғана алады. Себебі осы арқылы олар жоғарыдан да, алыстан да көзге шағылысып, анық көріне бермейді. Ғалымдардың айтуынша, пингвиндер судың астында жүзіп жүргенде, жақсы көре алады. Сондай-ақ теңізде топпен тамақтанып, топ болып жүзу қабілетіне ие.

Пингвиндердің денесі желбіреп кетпейтін ұсақ қанаттармен қапталған. Кейбір түрлерінің бастарына ұзын қанаттар өседі. Аяқтары қысқа болғандықтан, пингвиндер жүрген кезде, балпаң басып, қысқа адымдар жасайды. Тіпті олардың қинала жүргенін көріп, аяп кетесің. Ал жүзіп, сүңгу жөнінен алдарына жан салмайтын пингвиндер алып толқындарға төтеп бере алатынай қуат пен шеберлікке ие. Басқа құстардан тағы бір ерекшелігі олар бір қанатымен ғана жүзеді. Ал аяқтары болса, олар үшін рөлдің қызметін атқарады. Жейтін азықтары – балық. Теңіз суын да ішеді. Ал судағы тұздарды көздерінің астындағы арнайы без арқылы сыртқа шығарып тастайды. Теңізде олар дыбыс шығармағанымен, құрлықта жүргенде, бір-біріне дыбыстар беру арқылы араласады.

Олар екі аппақ жұмыртқа басып шығады. Ал жұмыртқаны жауларынан ата-анасы бірдей қорғайды. Сондай-ақ, тағы бір қызық жайт, пингвиндерде өзгенің жұмыртқасына қол сұғу әдеті қалыптасқан. Өздерінің жұмыртқалары жау қолына кеткен жағдайда, олар өзге пингвиннің ұясынан жұмыртқа ұрлайды. Сондықтан жұмыртқа жарылған кезде, бір ұяда екі түрлі балапан пайда болып жатады. Пингвин балапандары ата-аналары үздіксіз жеткізіп тұратын азықтардың арқасында тез жетіледі.

Пингвиндердің еттері өте дәмсіз болып келеді. Тұқымдас он сегіз түрі бар делінеді.

Олар түлеу кезінде, бір уақытта барлық қанаттарын  тастап, жаңа қанат өсіп шықпайынша, аш жүреді. Өйткені бұл уақытта олар жүзу қабілетінен уақытша айырылады. Түлеу сәтінде, пингвиндер азық үшін өз денелеріндегі майларды алатындықтан, арықтап кетеді.

Пингвиндердің ішіндегі ең ірісі – патша пингвинінің тұрған кездегі бойының биіктігі 90-120 сантиметрге жетеді. Салмағы 20-45 килограмды құрайды.

Пингвиндер толық зерттелмеген жұмбаққа толы ерекше тіршілік иесі болып есептеледі. Жақында ғалымдар пингвиндерді зерттеу үшін робот пингвиндер құрастырған еді.

Дайындаған: Мейіргүл Оңғарова

Сурет: fotodes.ru, telefoner.ru

17483 6
Рейтинг: +1

Қосылған күні: 29 маусым 2013, 18:43
Пікірлер
+0
29 маусым 2013, 19:09

тауықта қанаты бар ұша алмайды ғо ондай құстар толып тұрғо қанаты бар но ұша алмайды

+0
11 наурыз 2015, 22:47

Тауык негизинде 3-4 метрдей уша алады

+0
11 наурыз 2015, 22:51

13 секунд уша алады

+0
29 маусым 2013, 20:51

дурыс айтасыз :)

+0
30 маусым 2013, 23:09

Мектепте «Поле чудес» ойыны болып, «Қанаты бар, бірақ ұшпайтын жалғыз құс?» деген сұрақ келген болатын, «Екінші әріп «Е»-ден бастайыншы» деп, ойыннан шығып қалғам, пингвин екенін біліп тұрмын ғой, тек, «Е» емес, «И» арқылы жазылатыны естен шығып кетіпті :D

+0
30 маусым 2013, 23:12

:lol: :lol:

Пікір білдіру:

Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз.

Әлеуметтік желі арқылы кіру:

Ең қызықты блогтар

Түс туралы не білеміз?
Түс туралы не білеміз?

Келесі кезекте, түс жайлы қызықты фактілерді келтіремін

Моана
Моана

Жаңадан шыққан Диснейлік мультфильм балалар жүрегін жаулап алды.

Автор: Medina Musa
БІР ҒҰМЫРДЫҢ БАЯНЫ (әңгіме)
БІР ҒҰМЫРДЫҢ БАЯНЫ (әңгіме)

Әншейінде күзгі аспанға ұқсап тұнжырап жүретін қарттың ерекше ықтиярлы болып...

Ақ қайың
Ақ қайың

Менің үшінші әңгімем...

Парадокс интенциясы һәм Өмірдің МӘНі ....
Парадокс интенциясы һәм Өмірдің МӘНі ....

Қызықты кітап оқығыңыз келіп жүрсе, оқып шығыңыз....

Автор: Ayazhan Muhatay

Соңғы аудармалар

EXO - Lucky One [kaz_sub]
EXO - Lucky One [kaz_sub]

Оңтүстік кореялық әйгілі бойз-бэнд EXO тобы бүгінде дәурені жүріп, дүркіреп тұрған топ болып отыр. Жігіттер тобы тек Оңтүстік Кореяда ғана емес, Азияда танымал. Қазақстанда да EXO тобының жанкүйерлері жетерлік. Басында он екі қатысушыдан құралғанымен, бүгінде топта он өнерпаз өнер көрсетеді. Әр қатысушы жан-жақты, талантты. Біз бұған дейін аталған топтың бірнеше бейнебаянын қазақшаға аударған едік. Назарларыңызға топтың "Lucky One" туындысын қазақша субтитрмен ұсынамыз. Аударған: Жарылқасын Мырза Тайминг,...

IU - The shower [kaz_sub]
IU - The shower [kaz_sub]

Ли Чжи Ын – оңтүстік кореялық 23 жасар әнші қыз. Оның сахналық есімі «I and You» (мен және сен) әуен арқылы бір бүтін бола аламыз дегенді білдіреді....

Күн ұрпақтары/ Сошедшие с солнца / Descendants of the Sun [kaz_sub]
Күн ұрпақтары/ Сошедшие с солнца / Descendants of the Sun [kaz_sub]

Ел: Оңтүстік Корея  Жанр: романтика, медицина, драма, комедия, боевик  Жыл: 2016  Режиссер: Ли Ын Бок Басты рөлдерде: Чжин Гу, Сон Хе Ге, Сон Джун...