Оқи отырыңыз

Тілекке еңбек тірек болмаса, ойға омалып қырдан аса алмайсың.

Автор: Бауыржан Момышұлы

— Редактор бағаны —

Байтұрсынұлы Нобель сыйлығы жайында
Байтұрсынұлы Нобель сыйлығы жайында

Автор: Ербол Жұмабайұлы

Статус: Massaget.kz порталының Бас редакторы

Материал жіберу

— Үздік әуендер —

Нұржан Тәжікенов - "Сағыныш"
Роза Рымбаева - Алтын сағым
"Тұран" тобы - Kara jorga - people's songм
"Тұран" тобы - The swan - N. Tilendiev
"Тұран" тобы - Kaiys's weeping - poems by S. Kudaiberdiev (the epic of 'Layla and Majnun')
"Тұран" тобы - Zharapazan - people's song - poems by S. Medeubek
Бас бет / Лайфстайл / Білім / Гуманитарлық ғылымдар / Тарих / Хронология / Табиғат мұражайына саяхат. 3-бөлім

Табиғат мұражайына саяхат. 3-бөлім

Табиғат мұражайына саяхат. 3-бөлім

Табиғат мұражайына саяхатымызды жалғастырамыз.

Естеріңізге сала кетелік, алдыңға жазбада мұражайда сақтаулы тұрған палеозой, кайнозай дәуіріндегі жануарлардың қаңқаларымен таныстырған болатынбыз. Бұл бөлімде сол әңгімемізді соңына дейін жеткіземіз.

Олигоцен заманында, яғни, біздің заманымызға дейінгі 20-25 миллион жыл бұрынғы кезеңде қазіргі Қазақстан жерінің көпшілігін теңіз алып жатқан. Батпақты жерлер көп болған. Сол себепті ол замандарда батпақты жерлерде өмір сүруге бейім жануарлар ғана өмір сүрген. Солардың бірі бронтотерий деген жануар. Бұлар мүйізтұмсықтарға өте ұқсас. Бірақ басқа тұқымдас жануарға жатады. 

fg

Бұл жануардың сүйектері Қазақстан аумағынан әр жерден аз-аздан ғана табылған. Мәселен 1996 жылы Алматыдан 500 шақырым қашықтықта, Жаркентке жақын жердегі Ақтау деген аймақтан осы жануардың 3 қаңқа сүйегі табылған. Айта кетелік, бұл қазба жұмыстарын қазақстандық және америкалық археологтар бірігіп жүргізген еді. Ғалымдар кейін табылған жануарды жаңадап ойлап табылған Ақтау Титан тұқымдасына жатқызған. Ал түрінің аты "типопатамокус" деп қойылған.

Төмендегі суретте табылған сүйектердің кейбір бөліктері:

ыв

Атап айтсақ, бронтотеридің жауырыны, тоқпан жілігі, кәрі жілігі, ортаңғы буындары, сирақтары, бақайлары, қабырғалары:

ва

ва

ва

Ақтау аймағынан сонымен қатар батпақ мүйізтұмсығы деп аталатын жануардың сүйектері де табылғандығын айта кетелік. Төмендегі табылған сүйектердің фрагменттеріне назар салыңыздар:

ва

Айта кетелік, сөз болып отырған заманда шошқа тәрізділердің көптеген түрлері тіршілік еткен. Солардың бір түрі энтелодонт деп аталады. Төмендегі суретте энтелодонттың толық қаңқа сүйегі:

ап

с

Бұл қаңқа Орталық Қазақстаннан табылған. Бұл экпонаттың барлық сүйектері шын сүйек те, тек бас сүйегі қолдан жасалған. Сүйектің тым ауыр болуының себебінен дене сүйегіне энтеладонттың бас сүйегінің көшірмесі жасалып кигізілген. Мұражайда жануардың шын бас сүйегі де сақтаулы тұр:

про

Төмендегі суретте бұған дейін сөз болған Жайремде табылған алып мүйізтұмсықтың жақ сүйегі және тістері:

ыв

Осымен бүгінгі әңгімемізді аяқтаймыз. Массагетпен бірге болыңыздар.

 

Дайындаған: Еркебұлан Қайрахан

Ғылыми консультант: биология ғылымдарының кандидаты, доцент, палеонтолог Байшашев Болат Уапұлы

сурет: ©Еркебұлан Қайрахан

1801 1
Рейтинг: +0

Қосылған күні: 13 маусым 2013, 08:37
Пікірлер
+0
13 маусым 2013, 13:32

әбден қызықтырдыңдар ғой

Пікір білдіру:

Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз.

Әлеуметтік желі арқылы кіру:

Ең қызықты блогтар

Эссе жаза аласың ба?
Эссе жаза аласың ба?

ҰБТ-ның жаңа форматына сай эссе жазуды бірге үйренейік!

Автор: Аида Жеңіс
Шетелдік сериалдардың әсері.
Шетелдік сериалдардың әсері.

Шетелдік сериалдардың әсері.

Келін алдында бас ию ме, әлде келін алдындағы міндеттер ме?
Келін алдында бас ию ме, әлде келін алдындағы міндеттер ме?

Әрбір адамның өз міндеттері мен жауапкершілігі бар ғой, сол сияқты менің де ене...

Сұмдық апат «Шапекоэнсе»-де тірі қалғандар.
Сұмдық апат «Шапекоэнсе»-де тірі қалғандар.

Қазалы адамдар саны - 71. Апат туралы.

Автор: Olzhas Samatov
Құрбы керек...
Құрбы керек...

жақында өшіріледі.

Автор: <ҚАЗАҚ> ...

Соңғы аудармалар

EXO - Lucky One [kaz_sub]
EXO - Lucky One [kaz_sub]

Оңтүстік кореялық әйгілі бойз-бэнд EXO тобы бүгінде дәурені жүріп, дүркіреп тұрған топ болып отыр. Жігіттер тобы тек Оңтүстік Кореяда ғана емес, Азияда танымал. Қазақстанда да EXO тобының жанкүйерлері жетерлік. Басында он екі қатысушыдан құралғанымен, бүгінде топта он өнерпаз өнер көрсетеді. Әр қатысушы жан-жақты, талантты. Біз бұған дейін аталған топтың бірнеше бейнебаянын қазақшаға аударған едік. Назарларыңызға топтың "Lucky One" туындысын қазақша субтитрмен ұсынамыз. Аударған: Жарылқасын Мырза Тайминг,...

IU - The shower [kaz_sub]
IU - The shower [kaz_sub]

Ли Чжи Ын – оңтүстік кореялық 23 жасар әнші қыз. Оның сахналық есімі «I and You» (мен және сен) әуен арқылы бір бүтін бола аламыз дегенді білдіреді....

Күн ұрпақтары/ Сошедшие с солнца / Descendants of the Sun [kaz_sub]
Күн ұрпақтары/ Сошедшие с солнца / Descendants of the Sun [kaz_sub]

Ел: Оңтүстік Корея  Жанр: романтика, медицина, драма, комедия, боевик  Жыл: 2016  Режиссер: Ли Ын Бок Басты рөлдерде: Чжин Гу, Сон Хе Ге, Сон Джун...