Оқи отырыңыз

Тілекке еңбек тірек болмаса, ойға омалып қырдан аса алмайсың.

Автор: Бауыржан Момышұлы

— Редактор бағаны —

Байтұрсынұлы Нобель сыйлығы жайында
Байтұрсынұлы Нобель сыйлығы жайында

Автор: Ербол Жұмабайұлы

Статус: Massaget.kz порталының Бас редакторы

Материал жіберу

— Үздік әуендер —

Нұржан Тәжікенов - "Сағыныш"
Роза Рымбаева - Алтын сағым
"Тұран" тобы - Kara jorga - people's songм
"Тұран" тобы - The swan - N. Tilendiev
"Тұран" тобы - Kaiys's weeping - poems by S. Kudaiberdiev (the epic of 'Layla and Majnun')
"Тұран" тобы - Zharapazan - people's song - poems by S. Medeubek

Қабанбай батырдың мөрі табылды

Қабанбай батырдың мөрі табылды

Қытайдың астанасы Бейжіңнен Қабанбай батырдың мөрі табылды. Тарих ғылымдарының докторы, шығыстанушы ғалым Бақыт Еженханұлының «Дала мен Қала» республикалық газетінде берген мақаласында Қабанбайдың мөрі қойылған құжат Цин патшалығының мұрағат құжаттарының қорында екені жазылған.

Бұл «шағатай» жазба тілінде хатталған тарихи құжат. Хат тілі ұйғыр, қоқан өзбектерінің тіл-жазуларынан ерекше. Құжатта басылған екі мөрдің де мәнжу тілінде аудармасы беріліпті.

 

1. «kucuk hojo i temgetu», яғни «кү­шікқожаның мөрі» (сол жақтағы мөрдегі жазу);

2. «habambai i temgetu», яғни «қабан­байдың мөрі» (оң жақтағы мөрдегі жазу).

Тарихшы мөрдің Қабанбайдыкі екенін анықтау мақсатында бұл хатты аударып шыққан. 

Аударма мәтіні былай: «Абкай-вехийехе («цяньлун» сөзінің мәнжу тіліндегі баламасы) ұлы ханға Күшікқожа бас­таған, Сұлтан-бекей би, Есім би, Қара би, Қараменді би, Құлмамет би, Алла-назар би қостаған үл­кен­ді-кішілі баршамыз бірауыз­дан ұлы Ежен ханға құл­шылық етіп бас ұрамыз.

Біз де ұлы Ежен ханға еңбек көр­сетіп, қашқындарыңыз бол­ған жағдайда әскери лагерь­ле­рі­ңізге хабар жеткізіп немесе сол қашқынды тұтқындап апарып берсек. Қарақалпақ жұртынан елші болып келіп [едік], Қабанбай кедергі жасап жібермей жатыр. Осы хат батыр Ұ цзянцзюньнің ел­шісі Батұрға тапсырылды. Батұрұ цзянцзюнь әрі қарай абкай-вехийехе ұлы ханға жеткізгей…».

Тарихшы 2012 жылы «Айқын» газетіне берген сұхбатында қазақ тарихына байланысты құжаттардың басым бөлігі Қытайда сақталған және олардың саны 4 мыңдай деген еді.

«Бұл хатнамалар қазақ елінің мемлекеттік тарихы үшін аса маңызды деректемелер екендігі даусыз. Ендігі бір пара құжаттарда қазақ-қытай сауда қарым-қатынастары туралы, Абылай хан, Әбілмәмбет, Қабанбай сынды қазақ көсемдерінің осы екі жақтылы сауданы жүзеге асыруда атқарған рөлдері көрініс тапқан» дейді шығыстанушы ғалым.

Дайындаған: Ардақ Құлтай

Сурет: vkoem.kz

4665 2
Рейтинг: +0

Дайындаған: Ардақ Құлтай
Қосылған күні: 02 ақпан 2013, 18:41
Пікірлер
+0
02 ақпан 2013, 21:33

Мөрлері көбіне жүзікке орналасқан шығар иа

+0
03 ақпан 2013, 11:50

тарихтағы Ежен хан есіме түспей тұрғаны)

Пікір білдіру:

Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз.

Әлеуметтік желі арқылы кіру:

Ең қызықты блогтар

Эссе жаза аласың ба?
Эссе жаза аласың ба?

ҰБТ-ның жаңа форматына сай эссе жазуды бірге үйренейік!

Автор: Аида Жеңіс
Шетелдік сериалдардың әсері.
Шетелдік сериалдардың әсері.

Шетелдік сериалдардың әсері.

Келін алдында бас ию ме, әлде келін алдындағы міндеттер ме?
Келін алдында бас ию ме, әлде келін алдындағы міндеттер ме?

Әрбір адамның өз міндеттері мен жауапкершілігі бар ғой, сол сияқты менің де ене...

Сұмдық апат «Шапекоэнсе»-де тірі қалғандар.
Сұмдық апат «Шапекоэнсе»-де тірі қалғандар.

Қазалы адамдар саны - 71. Апат туралы.

Автор: Olzhas Samatov
Құрбы керек...
Құрбы керек...

жақында өшіріледі.

Автор: <ҚАЗАҚ> ...

Соңғы аудармалар

EXO - Lucky One [kaz_sub]
EXO - Lucky One [kaz_sub]

Оңтүстік кореялық әйгілі бойз-бэнд EXO тобы бүгінде дәурені жүріп, дүркіреп тұрған топ болып отыр. Жігіттер тобы тек Оңтүстік Кореяда ғана емес, Азияда танымал. Қазақстанда да EXO тобының жанкүйерлері жетерлік. Басында он екі қатысушыдан құралғанымен, бүгінде топта он өнерпаз өнер көрсетеді. Әр қатысушы жан-жақты, талантты. Біз бұған дейін аталған топтың бірнеше бейнебаянын қазақшаға аударған едік. Назарларыңызға топтың "Lucky One" туындысын қазақша субтитрмен ұсынамыз. Аударған: Жарылқасын Мырза Тайминг,...

IU - The shower [kaz_sub]
IU - The shower [kaz_sub]

Ли Чжи Ын – оңтүстік кореялық 23 жасар әнші қыз. Оның сахналық есімі «I and You» (мен және сен) әуен арқылы бір бүтін бола аламыз дегенді білдіреді....

Күн ұрпақтары/ Сошедшие с солнца / Descendants of the Sun [kaz_sub]
Күн ұрпақтары/ Сошедшие с солнца / Descendants of the Sun [kaz_sub]

Ел: Оңтүстік Корея  Жанр: романтика, медицина, драма, комедия, боевик  Жыл: 2016  Режиссер: Ли Ын Бок Басты рөлдерде: Чжин Гу, Сон Хе Ге, Сон Джун...