Оқи отырыңыз

— Редактор бағаны —

Материал жіберу БЛОГ ЖАЗУ

— Үздік әуендер —

Нұржан Тәжікенов - "Сағыныш"
Роза Рымбаева - Алтын сағым
"Тұран" тобы - Kara jorga - people's songм
"Тұран" тобы - The swan - N. Tilendiev
"Тұран" тобы - Kaiys's weeping - poems by S. Kudaiberdiev (the epic of 'Layla and Majnun')
"Тұран" тобы - Zharapazan - people's song - poems by S. Medeubek

Қабанбай батырдың мөрі табылды

Қабанбай батырдың мөрі табылды

Қытайдың астанасы Бейжіңнен Қабанбай батырдың мөрі табылды. Тарих ғылымдарының докторы, шығыстанушы ғалым Бақыт Еженханұлының «Дала мен Қала» республикалық газетінде берген мақаласында Қабанбайдың мөрі қойылған құжат Цин патшалығының мұрағат құжаттарының қорында екені жазылған.

Бұл «шағатай» жазба тілінде хатталған тарихи құжат. Хат тілі ұйғыр, қоқан өзбектерінің тіл-жазуларынан ерекше. Құжатта басылған екі мөрдің де мәнжу тілінде аудармасы беріліпті.

 

1. «kucuk hojo i temgetu», яғни «кү­шікқожаның мөрі» (сол жақтағы мөрдегі жазу);

2. «habambai i temgetu», яғни «қабан­байдың мөрі» (оң жақтағы мөрдегі жазу).

Тарихшы мөрдің Қабанбайдыкі екенін анықтау мақсатында бұл хатты аударып шыққан. 

Аударма мәтіні былай: «Абкай-вехийехе («цяньлун» сөзінің мәнжу тіліндегі баламасы) ұлы ханға Күшікқожа бас­таған, Сұлтан-бекей би, Есім би, Қара би, Қараменді би, Құлмамет би, Алла-назар би қостаған үл­кен­ді-кішілі баршамыз бірауыз­дан ұлы Ежен ханға құл­шылық етіп бас ұрамыз.

Біз де ұлы Ежен ханға еңбек көр­сетіп, қашқындарыңыз бол­ған жағдайда әскери лагерь­ле­рі­ңізге хабар жеткізіп немесе сол қашқынды тұтқындап апарып берсек. Қарақалпақ жұртынан елші болып келіп [едік], Қабанбай кедергі жасап жібермей жатыр. Осы хат батыр Ұ цзянцзюньнің ел­шісі Батұрға тапсырылды. Батұрұ цзянцзюнь әрі қарай абкай-вехийехе ұлы ханға жеткізгей…».

Тарихшы 2012 жылы «Айқын» газетіне берген сұхбатында қазақ тарихына байланысты құжаттардың басым бөлігі Қытайда сақталған және олардың саны 4 мыңдай деген еді.

«Бұл хатнамалар қазақ елінің мемлекеттік тарихы үшін аса маңызды деректемелер екендігі даусыз. Ендігі бір пара құжаттарда қазақ-қытай сауда қарым-қатынастары туралы, Абылай хан, Әбілмәмбет, Қабанбай сынды қазақ көсемдерінің осы екі жақтылы сауданы жүзеге асыруда атқарған рөлдері көрініс тапқан» дейді шығыстанушы ғалым.

Дайындаған: Ардақ Құлтай

Сурет: vkoem.kz

4848 2
Рейтинг: +0

Дайындаған: Ардақ Құлтай
Қосылған күні: 02 ақпан 2013, 18:41
Пікірлер
+0
02 ақпан 2013, 21:33

Мөрлері көбіне жүзікке орналасқан шығар иа

+0
03 ақпан 2013, 11:50

тарихтағы Ежен хан есіме түспей тұрғаны)

Пікір білдіру:

Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз.

Әлеуметтік желі арқылы кіру:

Ең қызықты блогтар

ҚАЗІРГІ АУЫЛ
ҚАЗІРГІ АУЫЛ

Ауыл неге өзгеріп кетті?

СОҢҒЫ ЫСҚЫРЫҚ
СОҢҒЫ ЫСҚЫРЫҚ

Футбол, ЕУРО-2016

Әр қазақ менің жалғызым!
Әр қазақ менің жалғызым!

Шетелдегі қандастарымыз туралы, қазақтың қошы-қон саясатының олқылықтары жайлы

Мен де адаммын!
Мен де адаммын!

Атымды адам қойған соң, Қайтіп надан болайын?

Автор: <ҚАЗАҚ> ...

Соңғы аудармалар

Хён/ Аға/ Brother
Хён/ Аға/ Brother

Ел: Оңтүстік Корея Жыл: 2016 Режиссер: Квон Су Гён  Сценарийін жазған: Ю Ён А  Аударған: Ғалымжан Сәңкібаев Басты рөлдерде: ДИО (Exo тобының әншісі) мен Чо Джон Сок 

Елес ерткен
Елес ерткен

Түпнұсқа атауы - Sen to Chihiro no kamikakushi Орысша атауы - Унесенные призраками Мемлекет: Жапония Жылы: 2001 Түрі: аниме Режиссері: Хаяо Миядзаки Жанры: шытырман...

Секундына 5 сантиметр
Секундына 5 сантиметр

Түпнұсқа атауы - Byôsoku 5 senchimêtoru Орысша атауы - 5 сантиметров в секунду Мемлекет: Жапония Жылы: 2007 Түрі: аниме Режиссері: Макото Синкай Жанры:...