Оқи отырыңыз

Тілекке еңбек тірек болмаса, ойға омалып қырдан аса алмайсың.

Автор: Бауыржан Момышұлы

— Редактор бағаны —

Байтұрсынұлы Нобель сыйлығы жайында
Байтұрсынұлы Нобель сыйлығы жайында

Автор: Ербол Жұмабайұлы

Статус: Massaget.kz порталының Бас редакторы

Материал жіберу

— Үздік әуендер —

Нұржан Тәжікенов - "Сағыныш"
Роза Рымбаева - Алтын сағым
"Тұран" тобы - Kara jorga - people's songм
"Тұран" тобы - The swan - N. Tilendiev
"Тұран" тобы - Kaiys's weeping - poems by S. Kudaiberdiev (the epic of 'Layla and Majnun')
"Тұран" тобы - Zharapazan - people's song - poems by S. Medeubek

№4 онлайн - сабақ

№4 онлайн - сабақ

1. Имя существительное (Зат есім)

Имя существительное (Зат есім) - часть речи, которая обозначает предмет и отвечает на вопросы кто?(кім?), что?(не?)

Имеет 3 вида окончаний:
- Окончания множественного числа
- Притяжательные окончания
- Падежные окончания




Имя существительное (Зат есім) - в предложении чаще всего бывает подлежащим

А Образование множественного числа – Көптік жалғау


К корню слова прибавляются окончания:

1. –ЛАР, -ЛЕР

Прибавляется к корню слова, в случае если корень оканчивается на: гласные буквы или р, й, у.

Примеры:

Оқушы–лар (ученики), үй–лер (дома), қала–лар (города), қасқыр–лар (волки),  

2. -ДАР, -ДЕР

Прибавляется к корню слова, в случае если корень оканчивается на: М, Н, Л Ң, Ж, З

Примеры:

Қол–дар (руки), адам–дар (люди), өзен–дер (реки), рәміз–дер (символы)

3. -ТАР, -ТЕР

Прибавляется к корню слова, в случае если корень оканчивается на:  глухие согласные и звонкие Б, В, Г, Д

Примеры:

Сұрақ–тар (вопросы), кітап–тар (книги), сурет–тер (рисунки), әріп–тер (буквы)

 * Множественное число образуют только конкретные существительные – которые можно сосчитать.

 Б Притяжательные окончания (Тәуелдік жалғау)

 *Показывает принадлежность предмета первому, второму, третьему лицам.

*Образуется  путем прибавления следующих окончаний:

 Число         

 Жақ  

Лицо       

                                      

 Жекеше

Ед. число    

 Көпше  

Мн.число  

 Жалғаулар 

Окончания                   

 

 

 Ед. число  

 

 

 

 Мн. число

 

 

 

І  Мен(я)-ің (мой) үй-ім (дом) үй-лер-ім -ым, -ім, -м
ІІ Сен(ты)-ің (твой)

үй-ің (дом)

үй-лер-ің -ың, -ің,-ң
вежливо Сіз(вы)-дің (ваш) үй-іңіз (дом) үй-лер-іңіз -ыңыз,-іңіз, -ңыз, -ңіз
ІІІ Оның (его, ее) үй-і (дом) үй-лер -сы, -сі, -ы, -і

 

 

     
І 
 Біз(мы)-дің (Наш) үй-іміз (дом) үй-лер-іміз -ымыз, -іміз, -мыз, -міз
ІІ  Сендер(вы)-дің (ваш) үй-ің (дом) үй-лер-ің -ың, -ің
вежливо   Сіздердің (ваш) үй-іңіз (дом) үй-лер-іңіз -ыңыз, -іңіз, -ңыз, -ңіз
ІІІ Олар(они)-дың (их) үй-і (дом) үй-лер -сы, -сі, -ы, -і

 


В Падежные вопросы и окончания (Септіктердің сұрақтары мен жалғаулары)

  

Падеж - категория слова (обычно имени), показывающая его синтаксическую роль в предложении и связывающая отдельные слова предложения. В чем же казахский падеж отличается от русского?

1. В казахском (септіктер) существует 7 видов падежа. (а в русском языке их 6)

2. В казахском языке есть специфические падежи как: жатыс (у кого? У чего?), шығыс (откого? Отчего?), көмектес (с кем? с чем?).

Септіктер

Падежи

Сұрақтар

Вопросы

Жалғаулар

Окончания

Мысалдар

Примеры

1. Атау (имени) 

Кім? Не? ( кто? Что?) 

1. - 

1. Кітап (книга) 

2. Ілік (род)

Кімнің? Ненің? ( кого? Чего?)

2. -нің, -ның –дың, -дің -тың, -тің

2. Кітаптың (книги)

3. Барыс (дат)

Кімге? Неге? (кому? Чему?)

3. -ға, -ге, -қа, -ке

3. Кітапқа (книге)

4. Табыс (вин)

Кімді? Нені? (кого? Что?)

4. -ны, -ні, -ды,-ді, -ты, -ті

4. Кітапты (книгу)

5. Жатыс

Кімде? Неде? (у кого? У чего?)

5. -да, -де, -та, -те,

5. Кітапта (в книге)

6. Шығыс

Кімнен? Неден? (откого? Отчего?)

6. -нан, -нен, -дан, -ден, тан, -тен

6. Кітаптан (с книги)

7. Көмектес

Кіммен? Немен? (с кем? с чем?)

7. -мен, -пен, -бен

7. Кітаппен (с книгой)

2. Глосарий -  Дене мүшелері (части тела)

Бас – Голова                                

Шаш – Волосы

Құлақ – Ухо

Қас – Бровь

Көз – Глаз

Мұрын – Нос

Тіс – Зуб

Ауыз – Рот

Дене – Тело

Мойын – Шея

Иық – Плечо

Арқа – Спина

Кеуде – Грудь

Іш – Живот

Бөксе - Тазовый пояс

Қол – Рука

Білек – Предплечье

Бармақ  -  Большой палец

Саусақ – Палец

Алақан – Ладонь

Аяқ – Нога

Тізе – Колено

Сан – Бедро, ляжка

Өкше – Пятка

Табан – Ступня

Башпай – Палец ноги

3. Упражнения - Жаттығулар

 1. Образуйте множественное число

Саусақ.  Ата. Әже. Дос. Қол. Кітап. Иық. Кұлақ. Жеңге. Газет. Кала. Тау. Жаттығу. Алма. Бас. Көз. Студент. Қыз. Клуб. Адам. Рәміз.

2. Переведите и добавьте окончание мн. числа

Голова ...........................

Ухо ............................

Нос ......................................

Рука .........................................

Предплечье ...............................

Ступня .........................................

Ладонь ..........................................

Спина ............................................

Тело ..............................................

 3. Составьте предложения с этими словами употребив притяжательные местоимения

алқа(ожерелье), свитер(свитер), теннис ракеткасы(теннисная ракетка),  шарф(шарф).

Мысалы: Айдос Алмасқа сағат сыйлады.

....................................................................

Форумда талқылау

Сурет: tanyalemeshko.blogspot.com

8641 2
Рейтинг: +0

Дайындаған: Жұлдыз FM
Қосылған күні: 15 наурыз 2012, 17:00
Пікірлер
+0
15 наурыз 2012, 17:29

тамаша )

+0
15 наурыз 2012, 18:18

Жақсы шығыпты

Пікір білдіру:

Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз.

Әлеуметтік желі арқылы кіру:

Ең қызықты блогтар

Түс туралы не білеміз?
Түс туралы не білеміз?

Келесі кезекте, түс жайлы қызықты фактілерді келтіремін

Моана
Моана

Жаңадан шыққан Диснейлік мультфильм балалар жүрегін жаулап алды.

Автор: Medina Musa
БІР ҒҰМЫРДЫҢ БАЯНЫ (әңгіме)
БІР ҒҰМЫРДЫҢ БАЯНЫ (әңгіме)

Әншейінде күзгі аспанға ұқсап тұнжырап жүретін қарттың ерекше ықтиярлы болып...

Ақ қайың
Ақ қайың

Менің үшінші әңгімем...

Парадокс интенциясы һәм Өмірдің МӘНі ....
Парадокс интенциясы һәм Өмірдің МӘНі ....

Қызықты кітап оқығыңыз келіп жүрсе, оқып шығыңыз....

Автор: Ayazhan Muhatay

Соңғы аудармалар

EXO - Lucky One [kaz_sub]
EXO - Lucky One [kaz_sub]

Оңтүстік кореялық әйгілі бойз-бэнд EXO тобы бүгінде дәурені жүріп, дүркіреп тұрған топ болып отыр. Жігіттер тобы тек Оңтүстік Кореяда ғана емес, Азияда танымал. Қазақстанда да EXO тобының жанкүйерлері жетерлік. Басында он екі қатысушыдан құралғанымен, бүгінде топта он өнерпаз өнер көрсетеді. Әр қатысушы жан-жақты, талантты. Біз бұған дейін аталған топтың бірнеше бейнебаянын қазақшаға аударған едік. Назарларыңызға топтың "Lucky One" туындысын қазақша субтитрмен ұсынамыз. Аударған: Жарылқасын Мырза Тайминг,...

IU - The shower [kaz_sub]
IU - The shower [kaz_sub]

Ли Чжи Ын – оңтүстік кореялық 23 жасар әнші қыз. Оның сахналық есімі «I and You» (мен және сен) әуен арқылы бір бүтін бола аламыз дегенді білдіреді....

Күн ұрпақтары/ Сошедшие с солнца / Descendants of the Sun [kaz_sub]
Күн ұрпақтары/ Сошедшие с солнца / Descendants of the Sun [kaz_sub]

Ел: Оңтүстік Корея  Жанр: романтика, медицина, драма, комедия, боевик  Жыл: 2016  Режиссер: Ли Ын Бок Басты рөлдерде: Чжин Гу, Сон Хе Ге, Сон Джун...