Оқи отырыңыз

Көркем сөз – көңіл тілі,
Жалаң сөз – зейін тілі.

Автор: Ахмет Байтұрсынұлы

— Редактор бағаны —

Массагет жастарды жұмысқа шақырады
Массагет жастарды жұмысқа шақырады

Автор: Ербол Жұмабайұлы

Статус: Massaget.kz порталының Бас редакторы

Материал жіберу БЛОГ ЖАЗУ

— Үздік әуендер —

Нұржан Тәжікенов - "Сағыныш"
Роза Рымбаева - Алтын сағым
"Тұран" тобы - Kara jorga - people's songм
"Тұран" тобы - The swan - N. Tilendiev
"Тұран" тобы - Kaiys's weeping - poems by S. Kudaiberdiev (the epic of 'Layla and Majnun')
"Тұран" тобы - Zharapazan - people's song - poems by S. Medeubek

№4 онлайн - сабақ

№4 онлайн - сабақ

1. Имя существительное (Зат есім)

Имя существительное (Зат есім) - часть речи, которая обозначает предмет и отвечает на вопросы кто?(кім?), что?(не?)

Имеет 3 вида окончаний:
- Окончания множественного числа
- Притяжательные окончания
- Падежные окончания




Имя существительное (Зат есім) - в предложении чаще всего бывает подлежащим

А Образование множественного числа – Көптік жалғау


К корню слова прибавляются окончания:

1. –ЛАР, -ЛЕР

Прибавляется к корню слова, в случае если корень оканчивается на: гласные буквы или р, й, у.

Примеры:

Оқушы–лар (ученики), үй–лер (дома), қала–лар (города), қасқыр–лар (волки),  

2. -ДАР, -ДЕР

Прибавляется к корню слова, в случае если корень оканчивается на: М, Н, Л Ң, Ж, З

Примеры:

Қол–дар (руки), адам–дар (люди), өзен–дер (реки), рәміз–дер (символы)

3. -ТАР, -ТЕР

Прибавляется к корню слова, в случае если корень оканчивается на:  глухие согласные и звонкие Б, В, Г, Д

Примеры:

Сұрақ–тар (вопросы), кітап–тар (книги), сурет–тер (рисунки), әріп–тер (буквы)

 * Множественное число образуют только конкретные существительные – которые можно сосчитать.

 Б Притяжательные окончания (Тәуелдік жалғау)

 *Показывает принадлежность предмета первому, второму, третьему лицам.

*Образуется  путем прибавления следующих окончаний:

 Число         

 Жақ  

Лицо       

                                      

 Жекеше

Ед. число    

 Көпше  

Мн.число  

 Жалғаулар 

Окончания                   

 

 

 Ед. число  

 

 

 

 Мн. число

 

 

 

І  Мен(я)-ің (мой) үй-ім (дом) үй-лер-ім -ым, -ім, -м
ІІ Сен(ты)-ің (твой)

үй-ің (дом)

үй-лер-ің -ың, -ің,-ң
вежливо Сіз(вы)-дің (ваш) үй-іңіз (дом) үй-лер-іңіз -ыңыз,-іңіз, -ңыз, -ңіз
ІІІ Оның (его, ее) үй-і (дом) үй-лер -сы, -сі, -ы, -і

 

 

     
І 
 Біз(мы)-дің (Наш) үй-іміз (дом) үй-лер-іміз -ымыз, -іміз, -мыз, -міз
ІІ  Сендер(вы)-дің (ваш) үй-ің (дом) үй-лер-ің -ың, -ің
вежливо   Сіздердің (ваш) үй-іңіз (дом) үй-лер-іңіз -ыңыз, -іңіз, -ңыз, -ңіз
ІІІ Олар(они)-дың (их) үй-і (дом) үй-лер -сы, -сі, -ы, -і

 


В Падежные вопросы и окончания (Септіктердің сұрақтары мен жалғаулары)

  

Падеж - категория слова (обычно имени), показывающая его синтаксическую роль в предложении и связывающая отдельные слова предложения. В чем же казахский падеж отличается от русского?

1. В казахском (септіктер) существует 7 видов падежа. (а в русском языке их 6)

2. В казахском языке есть специфические падежи как: жатыс (у кого? У чего?), шығыс (откого? Отчего?), көмектес (с кем? с чем?).

Септіктер

Падежи

Сұрақтар

Вопросы

Жалғаулар

Окончания

Мысалдар

Примеры

1. Атау (имени) 

Кім? Не? ( кто? Что?) 

1. - 

1. Кітап (книга) 

2. Ілік (род)

Кімнің? Ненің? ( кого? Чего?)

2. -нің, -ның –дың, -дің -тың, -тің

2. Кітаптың (книги)

3. Барыс (дат)

Кімге? Неге? (кому? Чему?)

3. -ға, -ге, -қа, -ке

3. Кітапқа (книге)

4. Табыс (вин)

Кімді? Нені? (кого? Что?)

4. -ны, -ні, -ды,-ді, -ты, -ті

4. Кітапты (книгу)

5. Жатыс

Кімде? Неде? (у кого? У чего?)

5. -да, -де, -та, -те,

5. Кітапта (в книге)

6. Шығыс

Кімнен? Неден? (откого? Отчего?)

6. -нан, -нен, -дан, -ден, тан, -тен

6. Кітаптан (с книги)

7. Көмектес

Кіммен? Немен? (с кем? с чем?)

7. -мен, -пен, -бен

7. Кітаппен (с книгой)

2. Глосарий -  Дене мүшелері (части тела)

Бас – Голова                                

Шаш – Волосы

Құлақ – Ухо

Қас – Бровь

Көз – Глаз

Мұрын – Нос

Тіс – Зуб

Ауыз – Рот

Дене – Тело

Мойын – Шея

Иық – Плечо

Арқа – Спина

Кеуде – Грудь

Іш – Живот

Бөксе - Тазовый пояс

Қол – Рука

Білек – Предплечье

Бармақ  -  Большой палец

Саусақ – Палец

Алақан – Ладонь

Аяқ – Нога

Тізе – Колено

Сан – Бедро, ляжка

Өкше – Пятка

Табан – Ступня

Башпай – Палец ноги

3. Упражнения - Жаттығулар

 1. Образуйте множественное число

Саусақ.  Ата. Әже. Дос. Қол. Кітап. Иық. Кұлақ. Жеңге. Газет. Кала. Тау. Жаттығу. Алма. Бас. Көз. Студент. Қыз. Клуб. Адам. Рәміз.

2. Переведите и добавьте окончание мн. числа

Голова ...........................

Ухо ............................

Нос ......................................

Рука .........................................

Предплечье ...............................

Ступня .........................................

Ладонь ..........................................

Спина ............................................

Тело ..............................................

 3. Составьте предложения с этими словами употребив притяжательные местоимения

алқа(ожерелье), свитер(свитер), теннис ракеткасы(теннисная ракетка),  шарф(шарф).

Мысалы: Айдос Алмасқа сағат сыйлады.

....................................................................

Форумда талқылау

Сурет: tanyalemeshko.blogspot.com

17216 2
Рейтинг: +0

Дайындаған: Жұлдыз FM
Қосылған күні: 15 наурыз 2012, 17:00
Пікірлер
+0
15 наурыз 2012, 17:29

тамаша )

+0
15 наурыз 2012, 18:18

Жақсы шығыпты

Пікір білдіру:

Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз.

Әлеуметтік желі арқылы кіру:

Ең қызықты блогтар

Маған да бір адам керегі анық ...
Маған да бір адам керегі анық ...

Күнделіктен бір жазба ...

Өміріме өрнегін салған - ғаламтор
Өміріме өрнегін салған - ғаламтор

«Ғаламды шырмаған «ғаламтор шырмауынан» шыға алатын шынайы жан бола аламын ба?!»

"Шығарға жол көрсетпесем де, сабырға шақырамын..."

 ОЛ КІСІ - талайдың бірі емес, таңдамасы. Оның өлеңдерінің  бояуы бөлек....

Қазақ футболының ахуалы
Қазақ футболының ахуалы

Қазақтың ырқына бағынбаған бизнес


Соңғы аудармалар

Хён/ Аға/ Brother
Хён/ Аға/ Brother

Ел: Оңтүстік Корея Жыл: 2016 Режиссер: Квон Су Гён  Сценарийін жазған: Ю Ён А  Аударған: Ғалымжан Сәңкібаев Басты рөлдерде: ДИО (Exo тобының әншісі) мен Чо Джон Сок 

Елес ерткен
Елес ерткен

Түпнұсқа атауы - Sen to Chihiro no kamikakushi Орысша атауы - Унесенные призраками Мемлекет: Жапония Жылы: 2001 Түрі: аниме Режиссері: Хаяо Миядзаки Жанры: шытырман...

Секундына 5 сантиметр
Секундына 5 сантиметр

Түпнұсқа атауы - Byôsoku 5 senchimêtoru Орысша атауы - 5 сантиметров в секунду Мемлекет: Жапония Жылы: 2007 Түрі: аниме Режиссері: Макото Синкай Жанры:...