Оқи отырыңыз

Өзіңді өз бойыңнан биікпін деп ойламау да – биіктік.

Автор: Ғабит Мүсірепов

— Редактор бағаны —

Байтұрсынұлы Нобель сыйлығы жайында
Байтұрсынұлы Нобель сыйлығы жайында

Автор: Ербол Жұмабайұлы

Статус: Massaget.kz порталының Бас редакторы

Материал жіберу БЛОГ ЖАЗУ

— Үздік әуендер —

Нұржан Тәжікенов - "Сағыныш"
Роза Рымбаева - Алтын сағым
"Тұран" тобы - Kara jorga - people's songм
"Тұран" тобы - The swan - N. Tilendiev
"Тұран" тобы - Kaiys's weeping - poems by S. Kudaiberdiev (the epic of 'Layla and Majnun')
"Тұран" тобы - Zharapazan - people's song - poems by S. Medeubek

№4 онлайн - сабақ

№4 онлайн - сабақ

1. Имя существительное (Зат есім)

Имя существительное (Зат есім) - часть речи, которая обозначает предмет и отвечает на вопросы кто?(кім?), что?(не?)

Имеет 3 вида окончаний:
- Окончания множественного числа
- Притяжательные окончания
- Падежные окончания




Имя существительное (Зат есім) - в предложении чаще всего бывает подлежащим

А Образование множественного числа – Көптік жалғау


К корню слова прибавляются окончания:

1. –ЛАР, -ЛЕР

Прибавляется к корню слова, в случае если корень оканчивается на: гласные буквы или р, й, у.

Примеры:

Оқушы–лар (ученики), үй–лер (дома), қала–лар (города), қасқыр–лар (волки),  

2. -ДАР, -ДЕР

Прибавляется к корню слова, в случае если корень оканчивается на: М, Н, Л Ң, Ж, З

Примеры:

Қол–дар (руки), адам–дар (люди), өзен–дер (реки), рәміз–дер (символы)

3. -ТАР, -ТЕР

Прибавляется к корню слова, в случае если корень оканчивается на:  глухие согласные и звонкие Б, В, Г, Д

Примеры:

Сұрақ–тар (вопросы), кітап–тар (книги), сурет–тер (рисунки), әріп–тер (буквы)

 * Множественное число образуют только конкретные существительные – которые можно сосчитать.

 Б Притяжательные окончания (Тәуелдік жалғау)

 *Показывает принадлежность предмета первому, второму, третьему лицам.

*Образуется  путем прибавления следующих окончаний:

 Число         

 Жақ  

Лицо       

                                      

 Жекеше

Ед. число    

 Көпше  

Мн.число  

 Жалғаулар 

Окончания                   

 

 

 Ед. число  

 

 

 

 Мн. число

 

 

 

І  Мен(я)-ің (мой) үй-ім (дом) үй-лер-ім -ым, -ім, -м
ІІ Сен(ты)-ің (твой)

үй-ің (дом)

үй-лер-ің -ың, -ің,-ң
вежливо Сіз(вы)-дің (ваш) үй-іңіз (дом) үй-лер-іңіз -ыңыз,-іңіз, -ңыз, -ңіз
ІІІ Оның (его, ее) үй-і (дом) үй-лер -сы, -сі, -ы, -і

 

 

     
І 
 Біз(мы)-дің (Наш) үй-іміз (дом) үй-лер-іміз -ымыз, -іміз, -мыз, -міз
ІІ  Сендер(вы)-дің (ваш) үй-ің (дом) үй-лер-ің -ың, -ің
вежливо   Сіздердің (ваш) үй-іңіз (дом) үй-лер-іңіз -ыңыз, -іңіз, -ңыз, -ңіз
ІІІ Олар(они)-дың (их) үй-і (дом) үй-лер -сы, -сі, -ы, -і

 


В Падежные вопросы и окончания (Септіктердің сұрақтары мен жалғаулары)

  

Падеж - категория слова (обычно имени), показывающая его синтаксическую роль в предложении и связывающая отдельные слова предложения. В чем же казахский падеж отличается от русского?

1. В казахском (септіктер) существует 7 видов падежа. (а в русском языке их 6)

2. В казахском языке есть специфические падежи как: жатыс (у кого? У чего?), шығыс (откого? Отчего?), көмектес (с кем? с чем?).

Септіктер

Падежи

Сұрақтар

Вопросы

Жалғаулар

Окончания

Мысалдар

Примеры

1. Атау (имени) 

Кім? Не? ( кто? Что?) 

1. - 

1. Кітап (книга) 

2. Ілік (род)

Кімнің? Ненің? ( кого? Чего?)

2. -нің, -ның –дың, -дің -тың, -тің

2. Кітаптың (книги)

3. Барыс (дат)

Кімге? Неге? (кому? Чему?)

3. -ға, -ге, -қа, -ке

3. Кітапқа (книге)

4. Табыс (вин)

Кімді? Нені? (кого? Что?)

4. -ны, -ні, -ды,-ді, -ты, -ті

4. Кітапты (книгу)

5. Жатыс

Кімде? Неде? (у кого? У чего?)

5. -да, -де, -та, -те,

5. Кітапта (в книге)

6. Шығыс

Кімнен? Неден? (откого? Отчего?)

6. -нан, -нен, -дан, -ден, тан, -тен

6. Кітаптан (с книги)

7. Көмектес

Кіммен? Немен? (с кем? с чем?)

7. -мен, -пен, -бен

7. Кітаппен (с книгой)

2. Глосарий -  Дене мүшелері (части тела)

Бас – Голова                                

Шаш – Волосы

Құлақ – Ухо

Қас – Бровь

Көз – Глаз

Мұрын – Нос

Тіс – Зуб

Ауыз – Рот

Дене – Тело

Мойын – Шея

Иық – Плечо

Арқа – Спина

Кеуде – Грудь

Іш – Живот

Бөксе - Тазовый пояс

Қол – Рука

Білек – Предплечье

Бармақ  -  Большой палец

Саусақ – Палец

Алақан – Ладонь

Аяқ – Нога

Тізе – Колено

Сан – Бедро, ляжка

Өкше – Пятка

Табан – Ступня

Башпай – Палец ноги

3. Упражнения - Жаттығулар

 1. Образуйте множественное число

Саусақ.  Ата. Әже. Дос. Қол. Кітап. Иық. Кұлақ. Жеңге. Газет. Кала. Тау. Жаттығу. Алма. Бас. Көз. Студент. Қыз. Клуб. Адам. Рәміз.

2. Переведите и добавьте окончание мн. числа

Голова ...........................

Ухо ............................

Нос ......................................

Рука .........................................

Предплечье ...............................

Ступня .........................................

Ладонь ..........................................

Спина ............................................

Тело ..............................................

 3. Составьте предложения с этими словами употребив притяжательные местоимения

алқа(ожерелье), свитер(свитер), теннис ракеткасы(теннисная ракетка),  шарф(шарф).

Мысалы: Айдос Алмасқа сағат сыйлады.

....................................................................

Форумда талқылау

Сурет: tanyalemeshko.blogspot.com

17162 2
Рейтинг: +0

Дайындаған: Жұлдыз FM
Қосылған күні: 15 наурыз 2012, 17:00
Пікірлер
+0
15 наурыз 2012, 17:29

тамаша )

+0
15 наурыз 2012, 18:18

Жақсы шығыпты

Пікір білдіру:

Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз.

Әлеуметтік желі арқылы кіру:

Ең қызықты блогтар

Жүректерге тазалық сыйлаған «Театр көктемі»
Жүректерге тазалық сыйлаған «Театр көктемі»

Жылдың елеулі оқиғаларының бірі, Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік...

Студент үшін ақша табудың тиімді жолы.
Студент үшін ақша табудың тиімді жолы.

Өмір - кей кезде адамнан артық тәрбиеші.

Автор: Әсел Малік
Қара Питер кім еді?
Қара Питер кім еді?

Детективтің өмірі - ізденіспен өтетіні белгілі.

Автор: Әсел Малік

Соңғы аудармалар

Елес ерткен
Елес ерткен

Түпнұсқа атауы - Sen to Chihiro no kamikakushi Орысша атауы - Унесенные призраками Мемлекет: Жапония Жылы: 2001 Түрі: аниме Режиссері: Хаяо Миядзаки Жанры: шытырман оқиға Аударма: Темірлан Бредин, Айза Берікболова Дыбыстаған:...

Секундына 5 сантиметр
Секундына 5 сантиметр

Түпнұсқа атауы - Byôsoku 5 senchimêtoru Орысша атауы - 5 сантиметров в секунду Мемлекет: Жапония Жылы: 2007 Түрі: аниме Режиссері: Макото Синкай Жанры:...

Red Velvet - Rookie [kaz_sub]
Red Velvet - Rookie [kaz_sub]

Оңтүстік кореялық "Red Velvet" қыздар тобының жаңа жұмысын қабыл алыңыздар. 2014 жылы құрылған топ сәтті жұмыс істеп келеді. Аталған әнге түсірілген бейнебаян да ашық...