Оқи отырыңыз

Биікке көтерілгісі келетін адам баспалдақ жасап шығады.

Автор: Жапон мақалы

— Редактор бағаны —

Байтұрсынұлы Нобель сыйлығы жайында
Байтұрсынұлы Нобель сыйлығы жайында

Автор: Ербол Жұмабайұлы

Статус: Massaget.kz порталының Бас редакторы

Материал жіберу БЛОГ ЖАЗУ

— Үздік әуендер —

Нұржан Тәжікенов - "Сағыныш"
Роза Рымбаева - Алтын сағым
"Тұран" тобы - Kara jorga - people's songм
"Тұран" тобы - The swan - N. Tilendiev
"Тұран" тобы - Kaiys's weeping - poems by S. Kudaiberdiev (the epic of 'Layla and Majnun')
"Тұран" тобы - Zharapazan - people's song - poems by S. Medeubek
Бас бет / Лайфстайл / Білім / Гуманитарлық ғылымдар / Қазақстан мұнайының өндірілу тарихы (2-бөлім)

Қазақстан мұнайының өндірілу тарихы (2-бөлім)

Қазақстан мұнайының өндірілу тарихы (2-бөлім)

1-бөлім

Елдегі саяси жағдай біржақтыланып, тұрақтылық орнаған соң, мұнай саласы қайта күшіне мініп, жандана бастады. Нақты айтсақ, 1926 жылы Қосшағыл кен орны ашылды. Қосшағылдағы мұнайдың көлемі Доссор мұнайынан үш есе көп болды. Бұл Қосшағылдың ашылуы да бір қызық әңгіме. Жергілікті тұрғын Бешім Қызылбасов осы аймақта мұнай қабаттарының белгілерін байқап, оны “Казнефтеразведка” трестінің геологы П. Я. Авровқа көрсеткен. Көп ұзамай осы жерде бұрғылау жұмыстары басталып, мұнай қабатының бар екендігі айқындалған. Нәтижесінде Бешім мырза “Құрметті мұнайшы” атағын иеленіп, тосыннан келген олжаға қарық болды.

1935 жылы Гурьевте (Атырау) академик Иван Губкин төрағалық ететін КСРО ғылым академиясының  сессиясы өтті. Бұл басқосуда Орал Ембі мұнай аумағының болашағы талқыланып, нәтижесінде бұл аймақта жылына 25 млн тонна мұнай өндіруге болады деген қорытынды жасалды. Бұл сол кездегі шкала бойынша өте үлкен көрсеткіш еді.

Дәл осы жылы “Казнефть” бірлестігі Боранкөл кен орнын ашты. Маңғылшақтың геологиялық құрылымын зерттеу жолға қойылды. Каспий жағасындағы порттық елді мекен Баутинода бүкілодақтық геологиялық барлау ғылыми зерттеу институтының комплекстік барлау экспедициясы құрылып жатты. Мұнайлы Маңғыстау жерінің жаңа дәуірі басталып, ұйқыдағы ару осылайша ояна бастады.

Ұйқыдағы арудың оянуы

1957 жылы Маңғыстау жерінде барлау жұмыстарын жүргізу мақсатында “Казахстаннефть” өндірістік бірлестігінің жанынан “Мангылшакнефтегазразведка” тресі құрылды. Осылайша 1961 жылы алып мұнай мен газға бай Өзен кенорны ашылды. Тура жарты жыл өткенде мұнайға бай Жетібай кенорны ашылды...

Өзендегі сәтті жүргізілген жұмыстардан соң, КСРО министрлер кеңесі жаңа бұйрық шығарды. Бұйрық бойынша, Маңғыстауда “Мангышлакнефть” және “Узеньнефть” мұнайөндіру бірлестіктері құрылды.

Бұл аймақтардағы жұмыстар сәтті жүріп жатса да, Бозашы жартыаралындағы зерттеу жұмыстарының нәтижесі мәз емес еді. “Мангылшакнефтегазразведка” тресінің Қызан, Қырын, Қошақ жерлеріндегі терең бұрғылау жұмыстары оң нәтижесін бермеген соң, жартырал тәжірибелік полигон ретінде Қорғаныс Министрлігіне берілді. Геолог мамандар  жұмыстардың текке кеткеніне қапа болып жүргенінде мынадай бір іс болды. Жергілікті жолсерік Дүйсекен Ақмырзаев гелогтарды газ бөілінісі болып жатқан аймаққа сілтеп, нәтижесінде “Мангылшакнефтегазразведка” тресі зерттеу жұмыстарын жандандыру туралы шешім қабылдап, бұрғылау жұмыстарын жүргізу үшін әскери полигонның бастығы Гайденкодан рұқсат сұрады. Генерал-майор жұмыс қыс мезгілінде жүргізілетін болсын деп шарт қойып, рұқсатын берді.  

Қақаған қыстың аязында бұрғылау жұмыстары басталып, 1974 жылдың 26 қаңтарында Қаражамбас аймағындағы  K-12 ұңғысынан 302 метр тереңдіктен екпінді мұнай фонтаны атқылады. Бір жыл өткенде Солтүстік Бозашы кенорны ашылды. Одан көп ұзамай Қаламқас кенорны ашылып, Бозашы мұнайлы аймағы пайда дами бастады.     

Маңғышлақ жеріндегі жүргізілген жұмыстар мұнайдың өндірудің жылдық көлемін арттырған сайын арттыра берді. Нәтижесінде осы көрсеткіш бойынша Қазақстан аумағы бүкіл Одақ бойынша екінші орынға шықты. Осы басталған шаруалардың жалғасы ретінде 1979 жылдан бастап бірнеше мұнайлы және газды-конденсатты кенорындары ашылды. “Теңіз”, “Имашев” (Атырау облысы), “Қарашығанақ”(Батыс Қазақстан облысы), “Кенқияқ”, “Жаңажол”(Ақтөбе облысы) кенорындары қойнауынан қара алтынды жер бетіне төге бастады. 

Еліміздегі мұнай мен газдың қоры Қазақстанды әлемдік нарықтың белді мүшесіне айналдырды. Қазіргі таңда үкімет озық технологиялар мен білікті кадрларға ие шет елдік компаниялармен ұзақ мерзімді келісімшартқа отырып, бірігіп жұмыс жасауда. Бұл 2001 жылы ірі Қашаған кен орнының ашылуына негіз болды деуімізге әбден болады.

Құрметті оқырманым, атамекеніміздегі мұнай саласының даму тарихы қысқаша осылай өрбіді. Хал-қадірімізше назарларыңызға маңызды оқиғаларды ұсынып, жеткізуге тырыстық. Енді осы байлығымызды өз еліміздің дамуына пайдалануға құлшыну біздің перзенттік парызымыз болып қала бермек.  

сурет: padguy.deviantart.com

12989 0
Рейтинг: +1

Қосылған күні: 18 наурыз 2012, 15:00
Пікірлер

Бұл жазбаға әлі пікір жазылған жоқ. Бірінші болып пікір білдіріңіз.

Пікір білдіру:

Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз.

Әлеуметтік желі арқылы кіру:

Ең қызықты блогтар

Ауылым – алтын бесігім! (видеоблог)
Ауылым – алтын бесігім! (видеоблог)

Қызық болған,бұзық болған ауылым :)

МЕН ӨТІРІКШІМІН...
МЕН ӨТІРІКШІМІН...

Мен ылғи өтірік айтамын, маған сенгендерге күліп қарап....

Қып-қысқа блог. Оқыңыз!
Қып-қысқа блог. Оқыңыз!

"Маған сенесіңдер ме?" дейді махаббат...

Мақсат-арманға жету жолындағы алғашқы баспалдақ.
Мақсат-арманға жету жолындағы алғашқы баспалдақ.

"Мен істей аламын" демеңіз, "Мен істеймін" деңіз"!


Соңғы аудармалар

EXO – For Life [kaz_sub]
EXO – For Life [kaz_sub]

Оңтүстік кореялық-қытайлық бойз-бэнд EXO "For Lifе" бейнебаянымен қайта оралды. К-поперлер жақсы білетіндей, 2016 жылдың 5 қазанында S.M. Entertainment EXO-ның ізбасары EXO-CBX тобын таныстырды. "For Life" бейнебаянын Lvoe фансаб-тобы қазақша субтитрмен ұсынып отыр. Көрейік! 

JESSICA – Wonderland [kaz_sub]
JESSICA – Wonderland [kaz_sub]

Джессика Чон – корей-американ тегінен шыққан әнші, биші, актриса, модель. АҚШ-тың Калифорния штатында туған. Ағылшын, корей тілдерін жетік меңгерген. Girls’...

EXO - Lucky One [kaz_sub]
EXO - Lucky One [kaz_sub]

Оңтүстік кореялық әйгілі бойз-бэнд EXO тобы бүгінде дәурені жүріп, дүркіреп тұрған топ болып отыр. Жігіттер тобы тек Оңтүстік Кореяда ғана емес, Азияда...