Қазақстан таулары туралы деректер

11 желтоқсан – Халықаралық тау күні қарсаңында Қазақстан жеріндегі ең үлкен, танымал таулар туралы біршама деректерді бере кетуді жөн көріп отырмыз.

Сарыарқа – Орталық Қазақстанда орналасқан. Батыстан шығысқа қарай 1200 шақырымға созылып жатыр. Орташа биіктігі – 500-600 м. Сарыарқа солтүстігінде Батыс-Сібір жазығымен, оңтүстігінде Балқаш көлімен және Бетпақ Дала шөлімен, шығысында Сауыр-Тарбағатай тау жүйесімен шектеседі. Сарырқаның негізгі жауһары – Бурабай шипажайлық аймағы. Жергілікті тұрғындар бұл жерді "қазақстандық Швейцария" деп атайды.

Мұғалжар – аса биік емес тас тізбегі, Орал тауларының оңтүстік сілемі. Мұғалжардың ең биік нүктесі – Үлкен Боқтыбай тауы (657 м). Солтүстіктен оңтүстікке қарай 450 шақырым. Тау өз бастауын Шиелі және Терісбұтақ өзендерінен алады. Тас тізбегінен оңтүстікке қарай Үлкен борсық құмды шөлі жалғасады. Ол Арал теңізі мен Мұғалжарды бөліп жатыр.

Маңғыстау таулары – Каспий теңізіндегі Маңғыстаулық жартылай аралында жатыр. Олардың құрамына Қаратаудың батыс және шығыс жоталары, Ақтаудың оңтүстік және солтүстік жоталары енеді. Қаратаудың ұзындығы – 117, Ақтаудың ұзындығы – 70 шақырым. Бәрі де жыралар, сайлар, аңғарлар, жартастармен бөлшектелген. Маңғыстау тауларының ең биік нүктесі – Қаратау-Бесшоқы (556 м).

Таулардың оңтүстік бөлігінде Батыр аталатын ойпат бар. Бұл – Қазақстанның ең төмен нүктесі. Аталған ойпат әлем бойынша Израильдегі Өлі Теңізден (- 395 м), Қытайдағы Тұрфан шұңқырынан (-154 м), Африкадағы Ассаль өзенінен (-150 м), Египеттегі Каттара ойпатынан (-133) кейін бесінші орында тұр.

Алтай – Алтай-Саян аталып кеткен алып тау жүйесінің бір бөлігі. Шекарасы Зайсан көлі мен Байқал көліне дейін созылған. Қазақстанға оның тек оңтүстік-батыс аймағы ғана енеді. Оңтүстік шекарасы – Қара Ертіс өзенінің бассейні және Зайсан көлі, батысы – Қалба жотасы. Жер бедеріне байланысты қазақстандық Алтай үш аумаққа бөлінеді: Оңтүстік Алтай, Кенді Алтай және Қалба жотасы.

Түрген шатқалы ыстық бастауларымен, сарқырамаларымен, қалың ормандарымен, өзендерімен, шипалық өсімдіктерімен, жеміс-жидектерімен танымал. Ең басты байлығы – сарқырмалар. Олардың саны жетіге жуық. Аюлы Сарқырамасы 30 метр биіктікте құлайды және айналысындағы шыршалары көрген көзді ынтықтырады. Жартастарда мұз дәуіріне дейінгі өсімдіктердің іздері қалған.

Тянь-шань және Хан-Тәңірі. Тянь-шань таулы аймағы Қазақстанның оңтүстік-шығысын алып жатыр. Республикамызға Орталық, Батыс Тянь-Шань және Солтүстік Тянь-Шань (Күнгей Алатау, Шу-Іле Алатау, Желтау, Айтау, Қырғыз Алатауы енеді) тауының барлық бөлігі кіреді. Ал Орталық Тянь-Шань Қытай, Қазақстан, Қырғызстан шекараларында басталады. Осы жерде Қазақстанның ең биік нүктесі – Хан-Тәңірі (6995 м) бар.

Мәр-мар тасты еске салатын үшкір пирамидалы тау алыстан-ақ көзге көрінеді. Таудың айналасында небір аңыздар тараған. Оны кейде Тәңіртау немесе Қантау деп те атайды. Екінші атауға себеп болған – күн батар кезде тау шыңының қызыл түске боялатындығы. Шыңғы жету – әрбір қазақстандық альпинситің арманы деуге болады.

Жоңғар Алатауы Қазақстанның шығысында, Қытай мен Қазақстанның шекарасы, Іле мен Алакөл өзендерінің аралығында орналасқан және батыстан оңтүстік-батысқа, солтүстік-шығысқа созылып жатыр. Жоңғар Алатауының жалпы ұзындығы – 400 шақырым. Орташа биіктігі – 3580 м.

Мұнда әлі күнге дейін таутекелер, арқарлар, қарақұйрықтар мекен етеді. Барсакелмес аралынан құландар әкелінген. Аймақ көненің көзі саналатын ескерткіштерге бай: тасқа салынған суреттер, қорғандар әлі де зерттеліп келеді.

Жалғасы бар...

Дайындаған: Айгерім Сматуллаева

Сурет: voxpopuli.kz,vesti.kz,visitkazakhstan.kz,nnm.me,www.idrive.kz,kzgov.docdat.com


5493 4
(0)

E-mail получателя:
Текст сообщения:

Оқи отырыңыз


Пікірлер тізімі

Пікір қалдыру үшін тіркеліңіз немесе сайтқа кіріңіз

Танымал блогтар


Құстарға айтып кетемін

...теңізге тамған тамшылар.



◄◄ Өлсем де, тірімін... ►►

Мен өлімді көрдім. Сенбесеңіз де мейлі..


Қазақ тілім

Балғын түсім,,,


ЖАҢБЫРЛЫ ЕЛЕС

©Фазыл Жандос, сәлем достар!!! Көптен бері көкейімді мазалап жүрген жазбам, қабыл алыңыздар!




Айдарлар бойынша қызықты


Қызықты қосымшалар: Cross DJ Free (Android үшін)

Бүгіннен бастап біз сіздерге Android және iOS операциондық жүйесі (ОЖ) орнатылған гаджеттерге арналған қызықты...

Әкемтеатр Сыр елінде өнер көрсетеді

Бұл сапардың басты мақсаты – Сәбира Майқановамен сахналас болған аға буын актерлар жадыларындағы өнегелі...

Бірінші боп сөз айтатын қыздарға қандай көзқарастасыз?

Әйелдер мен ерлер тең дейміз. Бірақ күнделікті өмірде бірдей құқық бере алмайтынымыз парадокс емей не?...


Сатылымға қара қызанақ шықпақ

Қара қызанақтың құрамындағы қоспа диабет пен семіздікке қарсы ем екен...

Абель Санчес (бапкер): "Головкин - Чавес кездесуі 99 пайызға дайын"

Орта салмақтағы WBA және IBO тұжырымдары бойынша әлем чемпионы қазақстандық боксшының жеке бапкері Абель...

Видеодәріс: Визитканы қалай жасаймын?

Бүгінгі видеодәрісте онлайн конструкторлар арқылы визитка жасауды үйренеміз



Соңғы бейнебаян

EXO - Black Pearl (FMV feat. SNSD Yuri) [қазақша субтитрлер]

2013 жылдың жаз мезгілінде EXO тобы ‘XOXO (Kiss & Hug)’ атты тұңғыш альбомдарын ұсынды. Сол уақытта олар “Wolf” әнімен камбэк жасаған болатын. 3 маусымда EXO Корея мен Қытайдың түрлі музыкалық сайттарында ‘XOXO (Kiss & Hug)’ альбомының әндірені жариялады. Альбом екі нұсқада жарыққа шықты: корей нұсқасы ‘Kiss version’ және қытай нұсқасы ‘Hug version’. "Black Pearl" осы альбомға кіретін 12 әннің бірі. Бейнеклипке Girls Generation тобының әншісі Yuri түскен.

Аударған: T.Kyuti

Өңдеген: Zere


BTS - Boy in Luv [қазақша субтитрлер]

Осы жылдың басында BTS (Bangtan Boys) ‘Skool Luv Affair’ екінші мини-альбомдарын ұсынды. Альбомның "Boy in luv" басты әніне бейнеклип түсірілді. Бейнеклипте жігіттер актерлік...


Suzy - Don't Forget Me (Gu Family Book OST) [қазақша субтитрлер]

Ұсынылып отырған бейнебаян қазақстандық көрермендерге танымал болып үлгерген «Гу әулиетінің шежіресі» атты телехикаяның саундтрегі. Әнді телехикаяда Дам...




Материал жіберу

Отанды сүю  отбасынан басталады

Любовь к Родине зарождается у семейного очага

Үздік әуендер

"Алдаспан" тобы"Ана әлдиі"
Роза Рымбаева"Жазым"
Роза Рымбаева"Алтын сағым"
Роза Рымбаева"Тентегім"
"Алдаспан" тобы"Қосбасар" - М. Хасанов
"Тұран" тобыKara jorga - people's songм
Роза Рымбаева"Ертеңіме сенемін"
"Алдаспан" тобы"Құс қайтару" - Қазанғап
"Алдаспан" тобы"Адай" - Құрманғазы
"Тұран" тобы"Жарапазан"

Жаңалықтар мұрағаты

Қазір сайтта

Барлығы: 1175
Қонақтар: 1169